Làm rõ giá trị và kiến nghị tu bổ, phát huy di tích quốc gia đền Trấn Vũ

Chiều 2/4, tại Hà Nội đã diễn hội thảo khoa học về giá trị văn hoá – lịch sử cụm di tích đền Trấn Vũ – chùa Cự Linh (phường Thạch Bàn, quận Long Biên, Hà Nội), phục vụ đầu tư tu bổ, tôn tạo di tích. Hội thảo có sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, khoa học uy tín trên cả nước.

Cụm di tích đền Trấn Vũ gồm có: Đền Trấn Vũ và chùa Cự Linh. Do lịch sử, chùa Cự Linh cũ đã đổ nát, không còn, hiện chỉ còn một số di vật như bia đá, tháp mộ, tượng thờ… Chùa Cự Linh ngày nay là chùa được phục dựng. Di tích đền Trấn Vũ đã được công nhận là di tích nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 1990 với những giá trị lịch sử, văn hoá và nghệ thuật được lưu giữ qua các di vật, di sản quý báu tại di tích.

Tiêu biểu là pho tượng đồng Huyền Thiên Trấn Vũ được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2015. Đây là pho tượng có giá trị về nghệ thuật đúc đồng và nghệ thuật tạo tác tượng cuối thế kỷ 17 của nghệ thuật đúc đồng Việt Nam. 23 đạo sắc phong có niên đại từ năm 1740 đến 1940 được UBND TP Hà Nội công nhận là tài liệu lưu trữ quý, hiếm. Nghi lễ Kéo co ngồi đền Trấn Vũ đã được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia năm 2014.

Làm rõ giá trị và kiến nghị tu bổ, phát huy di tích quốc gia đền Trấn Vũ -0
Di tích đền Trấn Vũ.

Theo hồ sơ đề nghị của Việt Nam, UNESCO ghi danh Nghi lễ và trò chơi Kéo co là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại cho 4 tỉnh: Lào Cai, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hà Nội, trong đó có Nghi lễ Kéo co ngồi đền Trấn Vũ (phường Thạch Bàn, quận Long Biên, Hà Nội) được các cơ quan quản lý văn hoá đặc biệt là UNESCO đã triển khai tổ chức giao lưu với các nước trên thế giới, được đông đảo bạn bè quốc tế tham quan tâm, về thăm và dự lễ hội. Ngoài ra, tại đền Trấn Vũ còn lưu giữ nhiều di vật quý giá có từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 20.

Tại hội thảo, các nhà nghiên cứu, khoa học đã cung cấp nhiều tư liệu nổi bật về những giá trị của di tích và chia sẻ nhiều kết quả nghiên cứu, đánh giá mới về cụm di tích. Các nhà nghiên cứu đã cùng làm sáng rõ hơn giá trị của cụm di tích đền Trấn Vũ – chùa Cự Linh, đặc biệt là các giá trị kiến trúc nghệ thuật, giá trị văn hoá trong lịch sử làng xã, đồng thời đề nghị cụm di tích này cần tiếp tục được nghiên cứu, định hướng trong tu bổ, tôn tạo trong thời gian tới.

Theo PGS.TS Bùi Xuân Đính đến từ Hội Văn nghệ Dân gian, ngôi chùa Cự Linh trong khuôn viên cụm di tích đền Trấn Vũ hiện nay không mang phong cách chùa Việt ở Bắc Bộ nên không ăn nhập với khuôn viên của đền – chùa gốc và sinh hoạt truyền thống của chùa – đến nói chung. Vì vậy, cần quy hoạch và dựng lại chùa cũng như tu bổ lại đền để tạo thành một chỉnh thể hài hoà, phù hợp với truyền thống. Khi chùa Cự Linh được quy hoạch, tu bổ khang trang đúng phong cách chùa Việt ở Bắc Bộ, cần xếp hạng cụm di tích đặc biệt cấp quốc gia để có hướng và cơ sở pháp lý phục vụ công tác bảo tồn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nhất là về du lịch.

TS Phạm Quốc Quân, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng cho rằng, nên đưa chùa Cự Linh là thành phần của cụm di tích đền Trấn Vũ và chùa Cự Linh. Lý do là hồ sơ đề nghị Bộ Văn hoá – Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) công nhận di tích quốc gia năm 1990 đã không đưa chùa Cự Linh như một thành phần của cụm di tích đền – chùa. Lý do khách quan, rất có thể những giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể chưa cho phép đưa chùa Cự Linh vào hồ sơ khi dấu tích trên mặt đất về một ngôi chùa cổ Cự Linh còn mờ nhạt và những khảo sát, điều tra hồi cố và thực địa khi đó còn chưa được đầu tư kỹ lưỡng.

Lý do chủ quan, chùa Cự Linh khi khảo sát năm 1990 quá khiêm tốn, trong khi đền Trấn Vũ liền khoảnh lại quá phong phú với nhân vật được thờ quá nổi tiếng là Huyền Thiên Trấn Vũ. Giờ đây, chùa Cự Linh đã được xây dựng khang trang, bề thế hơn, dù vẫn còn nhiều mâu thuẫn và bất cập, khiến cho quận Long Biên và ngành văn hoá của địa phương tiếp tục đầu tư, tu bổ để chùa trở thành một thiết chế tôn giáo mang tính giá trị truyền thống hơn. Ngôi chùa hiện nay đã trở thành điểm hành hương quan trọng của Thủ đô.

Hơn thế, tấm bia có niên đại xác định thuộc thời Lê Trung hưng đã xác nhận nơi này vào thế kỷ 17-18 đã từng có một ngôi đền và ngôi chùa. Đó là chùa Cự Linh và Trấn Vũ Quán hiện nay. Những điều tra hồi cố và khảo sát thực địa qua những phát hiện của dân làng cho thấy nhiều dấu tích còn sót lại của ngôi chùa cổ. Những pho tượng hiện đang được thờ trong chùa vốn là những pho tượng nằm trong Phật điện của ngôi chùa, ít nhất có từ thời cuối Nguyễn. Những thông tin ấy cho cho phép hy vọng tìm thêm  những chứng cứ mới về ngôi chùa Cự Linh trong quá khứ, nếu có sự đầu tư công sức và thời gian, qua những hố thám sát khảo cổ học trong khuôn viên hiện nay, để thêm những bằng chứng khoa học, khi ngôi chùa trở thành một thành phần của di tích có sức thuyết phục hơn.

Cũng theo TS Phạm Quốc Quân, chùa Cự Linh trở thành một thành phần của di tích quốc gia là ước nguyện của cộng đồng, là mong muốn của địa phương và các nhà nghiên cứu, để cụm di tích đền – chùa này ngày càng phát huy hiệu quả.

Đồng quan điểm nói trên, TS Nguyễn Doãn Minh, cán bộ Viện Nghiên cứu Kinh thành cho rằng việc đầu tư tu bổ, tôn tạo và điều chỉnh các hạng mục cho phù hợp với công năng, kiến trúc cụm di tích Đền Trấn Vũ – chùa Cự Linh là cần thiết. Tuy nhiên, bố cục tổng thể cũng như công năng các hạng mục cần chặt chẽ, thoả mãn về mặt thị giác khi cùng đặt trên một bình đồ. Về nhận thức, cần vận dụng triệt kể kiến trúc về trục trung tâm của ngôi đền, trục trung tâm của ngôi chùa, phân chia các hạng mục chính phụ, sắp xếp, bố cục các hạng mục chính trước, phụ sau.

Những hạng mục mang tính chất động trước, tĩnh sau, theo một quy luật thường được áp dụng như: Lấy hướng của ngôi đền, ngôi chùa là chính thì việc bài trí các hạng mục còn lại là sinh đông, tử tây, văn đông, võ tây. Vì vậy, những hạng mục như khu phụ thường phải điều chỉnh ra phía sau hoặc về cuối hướng gió của công trình chính.

Thay mặt quận Long Biên, Ban Quản lý cụm di tích đền Trấn Vũ tiếp thu các ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, TS Bùi Thế Quân khẳng định, các ý kiến tại hội thảo là cơ sở khoa học, định hướng cho việc tu bổ, tôn tạo di tích trong thời gian tới.

N.Nguyễn

Các tin khác

Dương Nỗ - Hành trình tháng Năm

Dương Nỗ - Hành trình tháng Năm

Đó là chủ đề của lễ hội làng Dương Nỗ (phường Dương Nỗ, TP Huế) do Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP Huế tổ chức chào mừng nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026) và Festival mùa Hạ Huế năm 2026.

“True Concert -Tình Đất” kể chuyện thiên nhiên bằng âm nhạc và cảm xúc

“True Concert -Tình Đất” kể chuyện thiên nhiên bằng âm nhạc và cảm xúc

Với chủ đề “Đất”, “True Concert 2026 - Tình Đất” diễn ra tối 14/5/2026 tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), để lại nhiều dư âm về một đêm diễn được đầu tư chỉn chu, dàn dựng công phu. Bằng âm nhạc, ê kíp đã kể cho khán giả câu chuyện về sự sống, thiên nhiên và mối gắn bó bền chặt giữa con người với cội nguồn.

Sôi động Gala “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”

Sôi động Gala “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”

Tối 14/5, tại TP Hải Phòng, Công an TP Hải Phòng tổ chức Gala nghệ thuật – chính luận mang chủ đề “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”. Đây là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Hải Phòng, phát động hưởng ứng cuộc thi sáng tạo video clip “Tổ quốc bình yên” do Bộ Công an triển khai.

Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi" 2026 kỳ vọng đạt 700 triệu lượt tiếp cận

Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi" 2026 kỳ vọng đạt 700 triệu lượt tiếp cận

Thông qua Hành trình và Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi”, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam mong muốn tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh thanh niên Việt Nam yêu nước, đoàn kết, bản lĩnh, sáng tạo, tiên phong cống hiến; đồng thời khơi dậy khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. 

Triển lãm “80 năm Bác Hồ ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”

Triển lãm “80 năm Bác Hồ ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”

Triển lãm “80 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến” là hoạt động chính trị, văn hóa nhằm tưởng nhớ và tôn vinh giá trị lịch sử trường tồn của Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh; khẳng định tầm vóc tư tưởng, bản lĩnh và trí tuệ của Đảng và dân tộc Việt Nam trong thời khắc lịch sử đặc biệt của đất nước.

Gần 100 nghệ sĩ đến từ Belarus chinh phục khán giả tại Thủ đô Hà Nội

Gần 100 nghệ sĩ đến từ Belarus chinh phục khán giả tại Thủ đô Hà Nội

Những kiệt tác ballet, opera của thế giới cùng nhiều tác phẩm mang đậm bản sắc văn hoá Đông Âu được gần 100 nghệ sĩ hàng đầu đến từ Nhà hát Opera và Ballet quốc gia Belarus biểu diễn trong chương trình “Bella Belarus: Opera và Ballet - Bella Belarus: Những kiệt tác Opera và Ballet”, tại Nhà hát Hồ Gươm, vào ngày 7 – 8/5.

Hợp luyện Gala “Tổ quốc bình yên"

Hợp luyện Gala “Tổ quốc bình yên"

Chiều tối nay (1/5), khi dòng người đổ về trung tâm TP Đà Nẵng hòa mình vào không khí lễ hội, Công viên bờ Đông cầu Rồng lại “nóng” lên bởi nhịp hợp luyện khẩn trương cho Gala “Tổ quốc bình yên”.

Giám đốc sản xuất phim “Tận hiến” tiết lộ hành trình “chạm vào ký ức” của Tình báo CAND

Giám đốc sản xuất phim “Tận hiến” tiết lộ hành trình “chạm vào ký ức” của Tình báo CAND

Ngày 3/5, “Tận hiến” - phim về Tình báo CAND trên đất Lào giai đoạn 1957 – 1977 do Điện ảnh CAND, Cục Truyền thông CAND sản xuất sẽ phát sóng trên kênh VTV3. “Tận hiến” được gửi gắm nhiều kỳ vọng khi khai thác “vùng đất” còn nhiều bí ẩn với số đông công chúng. Trung tá Vũ Liêm, Phó Giám đốc Điện ảnh CAND, Giám đốc sản xuất “Tận hiến” tiết lộ khá nhiều câu chuyện thú vị về bộ phim này.

Vườn thú Hà Nội đông vui trong kỳ nghỉ lễ

Vườn thú Hà Nội đông vui trong kỳ nghỉ lễ

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5, Vườn thú Hà Nội - Công viên Thủ Lệ (Công ty TNHH MTV Vườn thú Hà Nội) nằm trên địa bàn phường Giảng Võ vẫn luôn là địa chỉ thu hút đông đảo du khách, nhiều gia đình và đặc biệt là các em nhỏ. Đối với trẻ em có chiều cao dưới 80cm được miễn phí vé vào tham quan.

Hàng nghìn du khách kéo về nhà thờ đổ ở Ninh Bình để check-in

Hàng nghìn du khách kéo về nhà thờ đổ ở Ninh Bình để check-in

Dù bị xuống cấp, bỏ không nhiều năm nhưng nhà thờ đổ ở xã Hải Tiến, tỉnh Ninh Bình (xã Hải Lý, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định cũ) nằm sát bờ biển vẫn toát lên vẻ đẹp hoang sơ, bởi lối kiến trúc độc đáo. Ngay trong sáng 30/4, hàng nghìn du khách đã kéo về check-in, hoà mình vào thiên nhiên biển cả…

Khai mạc Gala “Tổ quốc bình yên”: Lan tỏa bản lĩnh, hun đúc “thế trận lòng dân” trong kỷ nguyên mới

Khai mạc Gala “Tổ quốc bình yên”: Lan tỏa bản lĩnh, hun đúc “thế trận lòng dân” trong kỷ nguyên mới

Tối nay 29/4, tại Trung tâm Triển lãm APEC (Đà Nẵng), Bộ Công an phối hợp UBND TP Đà Nẵng long trọng tổ chức Lễ khai mạc Gala “Tổ quốc bình yên”. Đây là sự kiện văn hóa, chính trị quy mô quốc gia, mở màn chuỗi hoạt động kỷ niệm 51 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và hướng tới 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 – 12/7/2026).

Cô gái mồ côi Nguyễn Khuê Thu đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026

Cô gái mồ côi Nguyễn Khuê Thu đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026

Vượt qua 19 thí sinh xuất sắc vào Chung kết cuộc thi Mrs Earth Vietnam 2026, vào tối 28/4 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội, Nguyễn Khuê Thu đã đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026, trở thành gương mặt đại diện Việt Nam tham dự Mrs Earth International 2026.

1.000 cán bộ, chiến sĩ diễu binh tại đại nhạc hội “Âm vang Tổ quốc”, gợi nhớ đại lễ A80

1.000 cán bộ, chiến sĩ diễu binh tại đại nhạc hội “Âm vang Tổ quốc”, gợi nhớ đại lễ A80

Đại nhạc hội “Âm vang Tổ quốc” diễn ra tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình vào tối 28/4 có màn biểu diễn thực cảnh, diễu binh của 1.000 cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, Quân đội nhân dân khiến khán giả nhớ lại những ngày tưng bừng dịp đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9 (A80).