Làm điều tra đôi khi cũng cần có sự phán đoán
Bắt đầu vào ngành Công an năm 1983 và đến năm 1985, Thượng tá Tiến chính thức được biên chế vào Đội Trọng án của Công an tỉnh Hà Sơn Bình cũ. Bắt đầu từ thời điểm này, mọi thăng trầm trong công việc, cuộc sống của Thượng tá Tiến đều liên quan đến những vụ trọng án. Sau khi tỉnh Hà Sơn Bình chia tách, Thượng tá Tiến nhận trách nhiệm công tác tại tỉnh Hà Tây cũ. Sau khi Hà Tây sát nhập vào Hà Nội, Thượng tá Tiến đảm nhiệm chức vụ Phó Trưởng phòng PC45 Công an thành phố Hà Nội.
Một chặng đường gần 30 năm gắn bó với ngành, tuy không quá dài nhưng đủ để Thượng tá Tiến nếm trải rất nhiều thăng trầm, khó khăn, vất vả trong công việc. Đối với thượng tá Tiến, mỗi vụ án là một kỷ niệm đối với cuộc đời anh. Tuy nhiên, những kỷ niệm đó đều mang đến cho lính hình sự này một cảm giác buồn vì anh biết rằng, khi anh nhận được thông tin đi điều tra cũng có nghĩa là một người vô tội đã gặp nạn.
Nhắc về những vụ án ấn tượng nhất, Thượng tá Tiến bảo rằng, vụ án nào anh cũng nhớ cũng ấn tượng. Phụ trách mảng trọng án cũng có nghĩa là thường xuyên đối diện với những vụ án giết-cướp-hiếp. Đối diện với những vụ án nghiêm trọng như vậy nên Thượng tá Tiến chưa bao giờ đến muộn, đến trễ mỗi khi được thông báo tin tức. Theo suy nghĩ của anh thì, đối với những vụ trọng án, càng đến nhanh bao nhiêu thì công tác điều tra sẽ càng thuận lợi hơn bấy nhiêu.
Nhắc về một vụ án giết người man rợ xảy tại xã Thanh Cao, huyện Thanh Oai hồi năm 2008, thời điểm này, Thượng tá Tiến đang là Phó Trưởng phòng PC45, Công an tỉnh Hà Tây. Khi nhận được tin báo của quần chúng nhân dân thôn Cao Mật Hạ về một vụ giết người nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn, Thượng tá Tiến cùng các trinh sát trong phòng ngay lập tức có mặt tại hiện trường. Nạn nhân là một người phụ nữ nông dân, trên người có đến vài chục nhát dao, hơn nữa ở hiện trường có nhiều dấu hiệu rất đáng ngờ của một vụ giết người, cướp của.
Ngay khi nắm bắt được tình hình vụ án, Thượng tá Tiến đã chỉ đạo các mũi trinh sát để tiến hành điều tra. Tất cả các đối tượng nghi vấn trong xã Thanh Cao cùng các xã lân cận đều được điều tra, xác minh. Tuy nhiên, công việc sàng lọc các đối tượng này không thu được nhiều kết quả. Lúc này, Thượng tá Tiến với vai trò chỉ đạo công tác điều tra nhận thấy rằng, nếu như không có sự điều chỉnh, việc tìm tung tích hung thủ sẽ rơi vào bế tắc.
Sau khi đã xác định chắc chắn đây là một vụ án giết người, cướp của, anh huy động các trinh sát tích cực thu thập thông tin từ quần chúng nhân dân. Theo sự phán đoán của Thượng tá Tiến thì, kể cả vụ án xảy ra lúc sáng sớm nhưng việc hung thủ xuất hiện ở hiện trường chắc chắn sẽ có người thấy. Chính nhờ sự phán đoán này mà chỉ trong một thời gian ngắn, thông tin về đối tượng nghi vấn số một đã được lộ diện. Theo lời tường thuật của một người dân xã Thanh Cao thì đã nhìn thấy Nguyễn Đình Thuân xuất hiện ở gần hiện trường trong khoảng thời gian trước khi xảy ra vụ án.
Nắm được thông tin này, ngay lập tức Thượng tá Tiến cho trinh sát tìm và xác minh người có tên là Thuân. Khi trinh sát tìm đến nhà thì Thuân đã bỏ trốn. Trên cơ sở những tài liệu chứng cứ và những dấu vết thu tại hiện trường, cộng với việc biến mất kỳ lạ, tổ điều tra bước đầu đã xác định nhiều khả năng Thuân là kẻ gây án. Để truy bắt được kẻ gây án, Thượng tá Tiến đã điều một tổ trinh sát vào miền
Trong gần 3 tháng trời ròng rã vật lộn tại cung đường Tây Nguyên - thành phố Hồ Chí Minh, tổ trinh sát mới bắt được đối tượng Thuân. Khi bị bắt sau những ngày lẩn trốn trong rừng cũng như lang bạt kỳ hồ tại các thành phố, biết rằng không thể trốn được tội nên Thuân đã cúi đầu khai nhận toàn bộ hành vi tội ác của mình. Thuân khai rằng, buổi tối hôm xảy ra vụ án, y đã thua bạc tại làng và nảy ra sinh ý định đi cướp, và một người phụ nữ đã phải mất mạng chỉ vì hành động điên rồ này.
Không được bỏ sót bất kỳ chi tiết nào!
Với kinh nghiệm đúc rút sau mấy chục năm điều tra, Thượng tá Tiến khẳng định rằng, đối với những người trinh sát điều tra điều tối kị nhất chính là việc bỏ sót tình tiết, thông tin. Người trinh sát cũng không thể áp dụng một cách khô cứng nguyên tắc làm việc của mình mà phải biết uyển chuyển vận dụng nhiều phương pháp khác nhau. Mỗi một vụ án, các trinh sát lại có những cách, hướng điều tra khác nhau. Chính vì điều này mà việc bỏ sót thông tin, chứng cứ là một điều không bao giờ được xảy ra.
Nhắc lại vụ án cách đây đã gần 20 năm, Thượng tá Tiến khẳng định, trong vụ án này, nếu như chỉ cần bỏ sót một chi tiết thì chắc chắn hung thủ đã lọt lưới. Ngược lại thời gian, năm 1994, tại một xã của huyện Phú Xuyên (Hà Tây cũ), xảy ra một vụ giết người rất nghiêm trọng, nạn nhân là một người phụ nữ sống độc thân và bị bóp cổ chết ngay tại nhà.
Sau khi nắm tất cả những thôn tin, chứng cứ tại hiện trường, thời điểm đó, Thượng tá Tiến đã bước đầu nhận định đây là một vụ giết người có chủ ý nhưng không phải là một vụ giết người cướp của. Sau khi bên pháp y thông báo rằng, trong bụng người phụ nữ xấu số có một thai nhi, thượng tá Tiến đã nghĩ về một vụ án giết người để bưng bịt chuyện gì đó, rất có thể cô gái đã bị chính người tình của mình sát hại. Rất nhiều hướng điều tra được triển khai, thêm vào đó việc xác minh quan hệ của nạn nhân cũng đặc biệt được chú trọng.
Sau một khoảng thời gian ngắn, chân dung đối tượng có quan hệ tình cảm với nạn nhân đã được xác minh một cách chắc chắn. Đối tượng thường xuyên qua lại với người phụ nữ độc thân là một cán bộ xã. Chính điều này khiến hướng điều tra tập trung vào người tình gặp đôi chút khó khăn bởi lẽ, trong buổi tối xảy ra vụ án, vị cán bộ này có bằng chứng ngoại phạm khi ở nhà xem tivi cả tối với gia đình.
Tuy nhiên, trước những chứng cứ rất rõ ràng và tin vào nhận định của mình, thượng tá Tiến vẫn tiếp tục chỉ đạo đấu tranh sâu theo hướng điều tra các mối quan hệ tình cảm với nạn nhân. Xem xét lại vị trí nhà nạn nhân và vị cán bộ xã, anh nhận thấy, hai nhà cách nhau chỉ khoảng 300 mét, nếu như muốn gây án, hung thủ chỉ giả vờ ra ngoài làm gì đó rồi di chuyển thật nhanh đến nhà nạn nhân. Điều này sẽ tạo ra hung thủ một bằng chứng ngoại phạm.
Tích cực điều tra vào gia đình vị cán bộ xã, tổ điều tra nắm được thông tin, trong buổi tối hôm xảy ra vụ án, người cán bộ này đã không trực tiếp ngồi cùng gia đình khoảng gần nửa tiếng với lý do đi vệ sinh. Chắp nối với các thông tin cũng như nghiên cứu kỹ hiện trường, Thượng tá Tiến khẳng định, vị cán bộ xã chính là kẻ đáng nghi ngờ nhất trong vụ án. Theo sự phán đoán của anh thì khi biết cô gái này có thai, sợ bị lộ ảnh hưởng đến gia đình cũng như công việc, vị cán bộ này rất có thể nghĩ tới việc giết người để bưng bít mọi việc.
Tiếp tục đấu tranh làm rõ các bằng chứng ngoại phạm mà vị cán bộ xã đưa ra, tổ trinh sát đã thu được rất nhiều kẽ hở. Chính những kẽ hở trong lời khai của vị cán bộ xã này mà tổ trinh sát đã có rất nhiều bằng chứng chứng minh được chính gã cán bộ là hung thủ gây ra vụ án. Trước những bằng chứng không thể chối cãi, thủ phạm gây án đã phải cúi đầu thú nhận toàn bộ hành vi của mình.
Theo lời khai thì sau khi có quan hệ với nạn nhân, biết được người tình của mình có thai, sợ mọi chuyện vỡ lở ảnh hưởng đến công việc cũng như gia đình, gã đã nghĩ đến việc giết người để bưng bít mọi việc. Gã đã xây dựng một kế hoạch giết người chi tiết để tạo bằng ngoại phạm cho mình hòng thoát tội. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, tội ác và bộ mặt thật của gã cán bộ xã đã bị lực lượng trinh sát vạch trần đưa ra ánh sáng
