Những ngày này 50 năm về trước, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta đang ở thời điểm rất cam go và ác liệt. Thực hiện lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn chúng ta quyết giành cho được tự do và độc lập, đến ngày thống nhất chúng ta sẽ xây dựng lại đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”, đội ngũ công nhân ngành Than đã tạm gác tay máy, tay búa tình nguyện lên đường nhập ngũ, có người viết huyết tâm thư tỏ rõ khí phách của người con vùng Mỏ.
Ngày 30-7-1967, gần 2.000 thợ mỏ, con em ngành than hăng hái lên đường vào chiến trường Miền Nam chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, lấy tên chung là Binh đoàn Than. Đây là lần đầu tiên tỉnh Quảng Ninh và ngành Than huy động một lực lượng lớn chi viện cho chiến trường.
 |
| Bia lưu niệm địa điểm Binh đoàn Than xuất quân. |
Kể từ khi được thành lập đến ngày giải phóng, bằng tinh thần “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”, Binh đoàn Than đã tham gia hàng trăm trận đánh lớn nhỏ và chiến dịch Mậu Thân năm 1968. Trong trận chiến đấu cuối cùng tại trung tâm đầu não của Ngụy quyền Sài Gòn, nhiều cán bộ, chiến sỹ của Binh đoàn Than đã tham gia đoàn quân đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ Tổng tham mưu Ngụy quyền, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Hoàn thành nhiệm vụ trong quân ngũ, các chiến sỹ Binh đoàn Than phục viên chuyển ngành trở về địa phương, một số tiếp tục công tác tại ngành Than và một số ngành khác. Địa điểm Binh đoàn Than xuất quân từ Rạp Bạch Đằng đến Bến phà Bãi Cháy cũ được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh. Mặc dù không phải là một phiên hiệu trong quân đội nhưng Binh đoàn Than đã đi vào lịch sử, như một niềm kiêu hãnh của các thế hệ thợ mỏ, của nhân dân tỉnh Quảng Ninh.
