Nghệ An là tỉnh có đường biên giới đường bộ tiếp giáp với Lào dài hơn 468km, tiếp giáp với 3 tỉnh Xiêng Khoảng, Hủa Phăn và Bôlykhămxay, có 1 cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn, 1 cửa khẩu Quốc gia Thanh Thủy và 3 cửa khẩu phụ được kết nối với 3 tuyến quốc lộ trọng điểm và hàng trăm đường mòn, lối mở qua lại biên giới với nước bạn Lào.
Trong bối cảnh tình hình đó, Nghệ An chịu sự tác động trực tiếp của tình hình tội phạm nói chung và tội phạm ma túy từ khu vực Tam giác vàng qua 3 tỉnh biên giới của nước bạn Lào thẩm lậu trực tiếp vào địa bàn để tiêu thụ hoặc vận chuyển qua nước thứ 3.
Cùng với đó, với sự phát triển của Cảng hàng không quốc tế Vinh và 4 cảng biển hàng hóa, bên cạnh điều kiện thuận lợi để giao thương, vận chuyển hàng hóa thì hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy qua các tuyến hàng không, đường biển và bưu chính cũng tiềm ẩn nguy cơ cao, nhất là lợi dụng hình thức giao dịch trên không gian mạng, các chuyến bay quốc tế để vận chuyển ma túy vào Việt Nam.
Số liệu thống kê đến cuối năm 2025 cho thấy, trên địa bàn Nghệ An hiện có 949 người nghiện ma túy, 580 người sử dụng trái phép chất ma túy, 1.883 người bị quản lý sau cai nghiện, 55 đối tượng đang bị truy nã về ma túy, trong số này có 29 đối tượng đang lẩn trốn tại Lào.
Năm 2025, các lực lượng phòng, chống ma túy tỉnh Nghệ An đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng khác bắt giữ, xử lý 674 vụ với 1.024 đối tượng liên quan đến ma túy, thu giữ hơn 62kg heroin, 81kg ma túy đá, 190.000 viên ma túy tổng hợp và 50kg ma túy tổng hợp các loại, 2,5kg thuốc phiện cùng nhiều tang vật có liên quan. Trong đó, Công an Nghệ An đã phát hiện, bắt giữ 664 vụ với 980 đối tượng liên quan, thu giữ 59kg heroin, 81kg ma túy đá, 175.000 viên ma túy tổng hợp và 2,5kg thuốc phiện.
Để tăng cường đấu tranh với tội phạm ma túy, Công an Nghệ An đã thành lập 2 tổ công tác đặc biệt để tiến hành truy quét, triệt xóa các điểm bán lẻ trái phép chất ma túy và xét nghiệm đồng loạt các đối tượng nghi vấn trên địa bàn.
Cũng trong thời gian qua, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng cùng với sự nỗ lực của các ban, ngành, đoàn thể và sự tham gia tích cực của quần chúng nhân dân đã phát huy được vai trò sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị vào công tác phòng, chống ma túy nói chung, công tác xây dựng xã, phường không ma túy nói riêng, từ đó tạo được chuyển biến tích cực trong công tác phòng, chống ma túy.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, xây dựng phong trào toàn dân tham gia phòng chống ma túy có nhiều điểm nhấn, sáng tạo với thông điệp “mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi gia đình là một pháo đài trong phòng chống ma túy”. Qua đó, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức cũng như tinh thần lên án các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy ở mọi tầng lớp nhân dân.
Các hoạt động giúp đỡ người nghiện, người thuộc diện quản lý sau cai nghiện được duy trì thường xuyên thông qua các hình thức như thăm hỏi, chăm sóc sức khỏe, tư vấn chống tái nghiện và hỗ trợ học nghề, việc làm.
100% người nghiện có hồ sơ quản lý đều được tổ chức các hình thức cai nghiện phù hợp hoặc tham gia chương trình điều trị các dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone. 100% đối tượng sử dụng trái phép chất ma túy được thống kê, rà soát, quản lý theo dõi “đúng, đủ, sâu, sát”.
Công tác phòng chống ma túy được phối hợp chặt chẽ với các mặt công tác nghiệp vụ của lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng, Hải quan, Cảnh sát biển, góp phần làm trong sạch địa bàn, triệt xóa các đường dây vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy, điểm tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy.
Công tác chuyển hóa địa bàn trọng điểm, phức tạp, xây dựng địa bàn không ma túy đạt nhiều kết quả nổi bật, vượt chỉ tiêu Trung ương giao. Đến nay, toàn tỉnh có 31 địa bàn cấp xã không có ma túy; không có địa bàn xã trọng điểm phức tạp loại I, loại II về ma túy và 99 địa bàn cấp xã phức tạp loại III về ma túy.
Qua rà soát theo các tiêu chí được quy định tại Điều 5 Quyết định số 28/2025/QĐ-TTg ngày 24/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Tiêu chí xác định địa bàn cấp tỉnh trọng điểm phức tạp về ma túy, tỉnh Nghệ An xác định không phải là địa bàn cấp tỉnh trọng điểm phức tạp về ma túy. Hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng, chống ma túy được tăng cường.
Trong đó, đã phối hợp tổ chức 6 đợt giao ban cấp tỉnh, 10 đợt giao ban định kỳ giữa Công an, Đồn biên phòng giáp biên giữa hai nước để trao đổi thông tin và thống nhất các nội dung phối hợp phòng, chống ma túy, bảo đảm ANTT khu vực biên giới. Trong năm 2025 Công an Nghệ An đã phối hợp với các lực lượng chức năng của nước bạn Lào, xác minh, truy bắt thành công 2 đối tượng trốn truy nã về ma túy lẩn trốn tại Lào.
Để tiếp tục triển khai hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy cũng như xây dựng xã, phường không ma túy trên địa bàn, trong thời gian tới tỉnh Nghệ An xác định công tác xây dựng xã, phường không ma túy là một trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết.
Công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong phòng, chống và kiểm soát ma túy; xây dựng xã, phường không ma túy được Nghệ An gắn trách nhiệm với người đứng đầu trong toàn hệ thống chính trị từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở.
Công an Nghệ An tổ chức phối hợp các lực lượng chức năng liên quan triển khai tổng thể, đồng bộ các biện pháp nắm chắc tình hình tội phạm về ma túy từ sớm, từ xa, từ cơ sở, nhất là khu vực biên giới, cửa khẩu, trên biển, trên tuyến hàng không và trên không gian mạng.
Chủ động, kịp thời phân tích, nhận diện, dự báo chính xác tình hình tội phạm ma túy nổi lên, nhất là các phương thức, thủ đoạn mới, hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia, sử dụng công nghệ cao, không gian mạng... triển khai các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm về ma túy nổi lên trên các tuyến, địa bàn trọng điểm, phức tạp. Đến năm 2030, toàn tỉnh Nghệ An đặt ra mục tiêu xây dựng 58% địa bàn cấp xã không ma túy.
Để góp phần kìm giảm tội phạm ma túy trên địa bàn, xây dựng và nhân rộng địa bàn các phường, xã không ma túy, hiện nay tỉnh Nghệ An cũng đang quyết liệt, đồng bộ triển khai việc đưa Luật Phòng, chống ma tuý năm 2025 vào thực tiễn cuộc sống bằng các chương trình hành động cụ thể.
Theo đó, để Luật Phòng, chống ma tuý năm 2025 phát huy hiệu quả, tỉnh Nghệ An đã đề ra việc triển khai với 3 nội dung chính gồm: Rà soát, hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma tuý; Xây dựng văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Phòng, chống ma tuý năm 2025 và tuyên truyền, phổ biến Luật đến tận cơ quan, đơn vị và người dân.
Cùng với đó, tỉnh Nghệ An cũng triển khai quyết liệt việc điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế nhằm giảm thiểu tác hại của ma túy và hỗ trợ người nghiện tái hòa nhập cộng đồng. Mục tiêu là duy trì và mở rộng chương trình điều trị thay thế để giảm nhu cầu sử dụng ma túy bất hợp pháp, giảm tội phạm và ngăn ngừa lây nhiễm HIV trong cộng đồng.
Trong giai đoạn này, Nghệ An đặt ra mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động tại 11 cơ sở điều trị và 17 cơ sở cấp phát thuốc hiện có; triển khai thêm các cơ sở điều trị, cấp phát thuốc hoặc nâng cấp các điểm cấp phát lên thành cơ sở điều trị tại những địa phương có nhu cầu lớn, phấn đấu điều trị cho 1.700 lượt người nghiện trên địa bàn.
Ngân sách địa phương hỗ trợ 95% chi phí đối với thương binh, người nhiễm chất độc hóa học suy giảm lao động từ 81% trở lên, người thuộc hộ nghèo, người cao tuổi cô đơn, trẻ em mồ côi và người khuyết tật nặng. Đồng thời, hỗ trợ 100% chi phí đối với các đối tượng tham gia điều trị nằm trong các cơ sở quản lý của nhà nước.
Thúc đẩy hợp tác phòng, chống tội phạm ma túy khu vực biên giới Việt Nam – Lào 
Công an Hà Nội kết nối bình yên qua hotline tố giác tội phạm ma tuý 
