Kiến nghị cải thiện giáo dục, y tế và hỗ trợ sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, sáng 5/12, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đến năm 2035.

Qua thảo luận, các đại biểu đều nhất trí việc hợp nhất 3 Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi thành một chương trình trong giai đoạn 2026-2035; đánh giá việc hợp nhất này có ý nghĩa quan trọng, là giải pháp để khắc phục những tồn tại, hạn chế, phân tán nguồn lực, đầu tư chồng chéo về chính sách, đối tượng; đầu mối quản lý và quá nhiều văn bản quy định.

Một nội dung nhiều đại biểu quan tâm đó là hỗ trợ tối đa cho đồng bào thiểu số và nhóm yếu thế trong xã hội vì các nhóm đối tượng rất khó có thể tự vươn lên phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống nếu không có sự hỗ trợ, giúp đỡ từ nhà nước.

Nêu quan điểm, đại biểu Hồ Sỹ Hùng (Thanh Hoá) cho rằng, cần tập trung vào những nhu cầu cấp thiết như xây dựng hạ tầng, cải thiện dịch vụ giáo dục, y tế và hỗ trợ sinh kế bền vững cho người dân đồng bào dân tộc và thiểu số vì mục tiêu của chúng ta là giảm nghèo bền vững cho các đối tượng nghèo. Đại biểu đề nghị nên có một cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, nhất là các bộ, ngành chủ trì với các bộ, ngành liên quan với chính quyền địa phương để thực hiện triển khai chương trình này cho khả thi và thông suốt.

“Ví dụ Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi bây giờ nhiều dự án, nhiều tiểu dự án, nhiều mô hình phải triển khai trong địa bàn nhạy cảm về quốc phòng, an ninh; nhạy cảm triển khai trong khu vực đồng bào dân tộc và tôn giáo cho nên nếu không làm tốt công tác phối hợp sẽ xảy ra việc các thế lực khác lợi dụng, tuyên truyền, kích động vì chúng ta thiết kế thay đổi lại, gộp lại chương trình thì phải điều chỉnh nguồn lực, điều chỉnh đối tượng, địa bàn dễ xảy ra chuyện khiếu kiện và khó khăn trong công tác triển khai” – đại biểu nêu.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng (đoàn Quảng Trị) cũng cho rằng, việc xác định rõ hỗ trợ phát triển sản xuất là yếu tố nền tảng và then chốt, quyết định đến hiệu quả thực chất và tính bền vững của Chương trình. Bên cạnh đó, cần tiếp tục quan tâm đầu tư đồng bộ các nội dung thiết yếu khác có tác động trực tiếp đến đời sống người dân, nhất là hạ tầng dân sinh, chuyển đổi nghề, phát triển chế biến lâm nghiệp bền vững, nước sinh hoạt, đất ở, đất sản xuất, vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng biên giới.

"Tôi đề nghị quy định tỷ lệ ưu tiên nhất, giải quyết công ăn việc làm, tăng thu nhập là yếu tố quan trọng nhất cho người dân. Xây dựng cơ chế lựa chọn doanh nghiệp, hợp tác xã làm hạt nhân trong chuỗi giá trị, tăng cường chính sách tín dụng ưu đãi thay vì hỗ trợ cho không, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế số, thương mại số, hạ tầng số tại các địa bàn khó khăn” - đại biểu nêu.

Quan tâm đến nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội, đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương (đoàn Quảng Ngãi) đề nghị cần nghiên cứu xây dựng và ban hành chính sách riêng đối với nhóm hộ nghèo không có khả năng lao động vì hiện nay tỷ lệ hộ nghèo thuộc nhóm người già yếu, khuyết tật, bệnh mãn tính, không nơi nương tựa chiếm khoảng 25 đến 30% tổng số hộ nghèo tại các tỉnh miền núi.

"Đây là nhóm không thể thoát nghèo dù có tăng cường hỗ trợ sinh kế, việc đưa nhóm đối tượng này vào nhóm bảo trợ xã hội sẽ đúng mục tiêu giảm nghèo, phản ánh đúng thực chất, đồng thời bảo đảm người không có khả năng lao động được hưởng chính sách an sinh phù hợp, ổn định lâu dài hơn, nhằm từng bước nâng mức sống của các hộ này tiệm cận mức trung bình của cộng đồng" – đại biểu nhấn mạnh.

Quan tâm đến chính sách y tế cho đồng bào, đại biểu Vương Thị Hương (đoànTuyên Quang) cho rằng, chủ trương đầu tư, thiết kế chính sách tập trung vào xây mới, nâng cấp, sửa chữa trạm y tế, xã, phường, đặc khu nhằm tiến tới mục tiêu khám chữa bệnh miễn phí cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nhưng chỉ đầu tư cho Trạm y tế xã là chưa đủ. Đại biểu nêu quan điểm, trong thực tế, Bệnh viện đa khoa khu vực trước đây là bệnh viện đa khoa huyện là tuyến đệm quan trọng giữa y tế cơ sở và tuyến tỉnh, quyết định chất lượng khám bệnh, chữa bệnh của cả vùng.

Nhiều bệnh viện đa khoa khu vực, đặc biệt là địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi đã xuống cấp, thiếu phòng chức năng, thiếu trang thiết bị nhưng lại không thuộc đối tượng đầu tư của chương trình giai đoạn 1 và cũng không được thiết kế thuộc đối tượng chính sách của dự thảo Nghị quyết cơ chế, chính sách đột phá, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trình Quốc hội kỳ này.

“Để đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống phải thực sự nâng cao năng lực y tế vùng dân tộc thiểu số, đề nghị bổ sung nhiệm vụ đầu tư, nâng cấp, cải tạo, sửa chữa và trang thiết bị cho các bệnh viện đa khoa khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi” – đại biểu nêu.