Cuộc điều tra cho thấy chỉ riêng trong chương trình “bán” quốc tịch cho người Bedoun (một tộc người không có quốc tịch, sống rải rác trong các nước vùng Vịnh) đã có tới 47.950 hộ chiếu được cấp, trong đó hầu hết các hộ chiếu rơi vào tay những đường dây mafia. “Giá mỗi cuốn hộ chiếu “trên chợ đen” được bán với giá từ 25.000 đến 200.000 euro, ước tính ngân khố Comoros đã thất thoát khoảng 971 triệu đô la.
Một người, ba hộ chiếu
Albert Karaziwan, Đại sứ lưu động cho Comoros dường như là một nhân vật quan trọng của quần đảo nhỏ bé nằm ở bờ biển phía Đông châu Phi này. Nhưng Albert Karaziwan lại không hành nghề chính trị hay ngoại giao chuyên nghiệp, không sinh ra và cũng chưa từng sống ở Comoros, ông ta đơn giản chỉ là một doanh nhân gốc Syria mang quốc tịch Bỉ. Công ty Semlex của Albert Karaziwan chuyên in ấn hộ chiếu và các loại giấy tờ tùy thân cho Comoros và hàng chục nước châu Phi khác.
 |
| Những cuốn hộ chiếu Comoros bán trên chợ đen có giá dao động từ 25.000 đến 200.000 euro. |
Albert Karaziwan sinh năm 1958 tại Alep, Syria trong một gia đình có 8 người con. Trong những năm 80, ông ta đã đến Brussels để du học rồi sau đó cưới Catherine Laurent. Thời gian đầu, Albert Karaziwan đầu tư vào bất động sản, khách sạn và nhà hàng.
Ông ta thành lập Công ty Semlex vào năm 1992 và giầu lên nhanh chóng với công ty này, vào năm 2008, Semlex đã có trị giá ước chừng 100 triệu euro. Hiện nay Semlex vẫn còn là một công ty gia đình và chưa tham gia vào thị trường chứng khoán.
Chi nhánh chính của công ty là Semlex châu Âu chỉ có chừng hơn 10 nhân viên. Nhưng những email giao dịch của Semlex mà Reuter có được cho thấy Albert Karaziwan thường ẩn náu trong hậu trường để điều hành những phi vụ làm ăn với quy mô lớn.
Albert Karaziwan có những mối quan hệ đặc biệt với giới chính trị và ông ta đã tận dụng chúng để hoạt động kinh doanh trái luật tại Comoros và các nước châu Phi khác. Tại Comoros, nơi Semlex được độc quyền cung cấp hộ chiếu và các loại giấy tờ tùy thân khác kể từ 2007, đích thân Tổng thống Ahmed Abdallah Mohammed Sambi bổ nhiệm ông ta làm cố vấn đặc biệt của chính phủ và đại sứ lưu động.
Hệ thống cơ sở dữ liệu của Comoros cho thấy Albert Karaziwan sở hữu đồng thời ba hộ chiếu của nước này, còn người vợ gốc Bỉ của ông ta, Catherine Laurent thì có hộ chiếu ngoại giao của Comoros từ năm 2010. Con trai Alexandre, 27 tuổi và một vài nhân viên Semlex cũng sở hữu những cuốn hộ chiếu Comoros.
Tháng 6/2004, Helder Tavares Proenca, một nhà văn và chính trị gia, được bổ nhiệm làm đại diện của Công ty Semlex ở Guinea-Bissau. Tháng 11/ 2005, ông này trở thành Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Ngay sau đó, đầu năm 2006, Semlex đã có được trong tay hợp đồng cung cấp cho quốc gia này tất cả các loại giấy tờ như: hộ chiếu, thị thực, căn cước công dân và thẻ lưu trú cho công dân nước ngoài.
Những tài liệu nội bộ của Semlex đã thể hiện cho thấy trong khoảng thời gian từ 2004 - 2009, Công ty Semlex đã chi trả cho Helder Tavares Proenca số tiền tổng cộng hơn 80.000 euro. Mọi việc đột ngột kết thúc vào năm 2009 sau khi chính trị gia này bị ám sát, cảnh sát nghi ngờ vụ ám sát này có dính líu tới một đường dây buôn lậu ma túy.
Bán cả hộ chiếu ngoại giao
Năm 2013, Semlex đã nâng cấp một thỏa thuận đã ký với Madagascar, liên quan đến việc cung cấp hộ chiếu và những loại giấy tờ khác cho đảo quốc này. Với thỏa thuận mới, doanh số của Semlex đã tăng lên gấp đôi.
Từ nay để có được một cuốn hộ chiếu mỗi công dân Madagascar phải bỏ ra 36,25 euro, trong đó nhà nước hưởng 2,5 euro, còn 33,75 euro về tay Semlex(?). Trong khi giá xuất xưởng của mỗi cuốn hộ chiếu chỉ dao động trong khoảng từ 1,75 đến 2 euro mà thôi.
Nhờ vào những mối quan hệ khăng khít với các quan chức, Albert Karaziwan đã “phù phép” để rất nhiều người nước ngoài trở thành các đại diện ngoại giao của quần đảo này.
Năm 2016, chính phủ mới lên cầm quyền ở Comoros đã nhanh chóng mở cuộc điều tra về những hoạt động mua bán quốc tịch và hộ chiếu ngoại giao dưới thời cựu Tổng thống Ahmed Abdallah Sambi. Điều tra riêng của Reuter cho thấy việc mua bán quốc tịch này được thực hiện thông qua vai trò trung gian của một công ty đặt ở Dubai là Lica International Consulting.
Nhiệm vụ chính của công ty này là đi tìm kiếm những người muốn có quốc tịch Comoros và sẵn sàng trả cho chính phủ Comoros từ 10.000 đô la trở lên. Người chủ thực sự của Lica International Consulting không phải ai khác đó chính là… Albert Karaziwan.
Sau khi Ahmed Abdallah Sambi thất cử và phải rời khỏi chức vụ Tổng thống Comoros, Albert Karaziwan cũng đã ngừng mọi hoạt động ở Comoros và chuyển hướng sang Cộng hòa Dân chủ Công gô. Năm 2017, Albert Karaziwan một lần nữa lại xuất hiện tại trụ sở Liên Hiệp Quốc, nhưng không còn trong thành phần của phái đoàn Comoros như trước nữa mà lại là trong phái đoàn của… Cộng hòa Dân chủ Công gô.
