Kiềm chế, giảm tội phạm giết người do nguyên nhân xã hội

Trẻ em mồ côi, gia đình khiếm khuyết

2.947 người đã bị chết, 892 người đã bị thương trong các vụ giết người do NNXH. Hậu quả đau lòng đó sẽ khiến bao nhiêu gia đình rơi vào cảnh trẻ em mồ côi, hoặc gia đình khiếm khuyết, vợ mất chồng, con mất cha…Vụ án mạng gần đây nhất xảy ra trên phố Lê Quang Sung – Phạm Đình Hổ, quận 6, TP Hồ Chí Minh, nạn nhân là anh Trần Minh Phước (23 tuổi, ở quận 6).

Theo nguồn tin, vào lúc tối 10/8, anh Phước đứng phát cơm cho người nghèo tại vòng xoay có xảy ra mâu thuẫn với một nam thanh niên khoảng 25 tuổi, dáng cao, tóc dài vì người này không chịu xếp hàng như người khác. Trong lúc cự cãi, tên này rút dao đâm anh Phước nhiều nhát, trong đó có hai nhát trúng cổ khiến lưỡi dao bị gãy cắm vào cổ anh Phước. Nạn nhân được người dân đưa đi cấp cứu ở Bệnh viện Chợ Rẫy nhưng tử vong sau đó vì vết thương quá nặng. Được biết, chị Tâm và anh Phước quen nhau có một con trai hai tuổi. Cuộc sống của hai người rất khó khăn. Hàng ngày, Phước đi làm thuê hoặc đi nhặt ve chai, còn Tâm cùng con trai ngồi xin tiền người đi đường gần khu vực vòng xoay Phạm Đình Hổ - Lê Quang Sung.

Cách đây khoảng hai năm, một người hảo tâm có nhờ vợ chồng anh Phước đứng phát cơm từ thiện cho người có hoàn cảnh khó khăn. Anh Phước nhận giúp không lấy tiền công mà chỉ giữ lại hai hộp cơm cho mình và vợ ăn...

Trong nhiều vụ giết người do NNXH có tính chất dã man, đối tượng khi gây án có nhân thân tốt nhưng bị bạn bè rủ rê lôi kéo dẫn đến ăn chơi đua đòi suy đồi về đạo đức, lối sống, trong đó vụ Nguyễn Văn Tiến, 34 tuổi, do sử dụng thuốc kích thích (ma túy) đã dùng dao giết chết 1 người, chém bị thương 19 người tại Tuy Phong, Bình Thuận cũng khiến dư luận bàng hoàng trước hành vi manh động của đối tượng. Những nạn nhân của Tiến giờ có người đã bình phục vết thương nhưng có người vẫn chưa ổn định tâm lý, không khỏi rùng mình, ám ảnh khi nhớ lại thời điểm xảy ra vụ việc này...

Một cán bộ của Cục 45 cho hay, những vụ án này đa số đối tượng gây án chủ yếu là nam giới (chiếm 96,6%) được thực hiện bởi lỗi cố ý với nhiều động cơ mục đích khác nhau; địa bàn gây án xảy ra nhiều nhất là ở nông thôn, điều đó cho thấy tội phạm giết người do NNXH ở khu vực nông thôn diễn biến phức tạp hơn, nguyên nhân chủ yếu do đối tượng phạm tội có trình độ văn hóa thấp, các xung đột mâu thuẫn không được giải quyết kịp thời.

Mâu thuẫn thù tức bùng phát thành giết người

Theo tài liệu của C45 cho thấy, mâu thuẫn cơ bản dẫn đến tội phạm giết người xuất phát từ mâu thuẫn thù tức, chiếm 78,5% số vụ giết người do NNXH (gồm mâu thuẫn thù tức kéo dài, kinh tế, tình ái).  Mâu thuẫn thù tức kéo dài nó âm ỉ trong nội bộ gia đình dẫn đến những người thân thích trong gia đình giết hại lẫn nhau. Có những vụ chỉ do mâu thuẫn nhỏ trong nội bộ gia đình kéo dài không được giải quyết dẫn đến đối tượng giết hại người thân, nhiều vụ đối tượng giết chết nhiều người thân cùng lúc một cách dã man. Chiếm 22,6% trong vụ giết người do NNXH là tình trạng những người thân thích, ruột thịt trong gia đình, họ hàng chém giết lẫn nhau xảy ra với mức độ và tính chất ngày càng nghiêm trọng.

Trong đó, vụ án mạng mẹ sát hại chính con đẻ của mình vào chiều ngày 22/6, khiến người dân thôn Vườn Quan, xã Đạo Đức, huyện Bình Xuyên bàng hoàng. Nguyễn Thị Lý đã dùng dao chém nhiều nhát vào cháu Long khi đang ngủ khiến cháu bé 8 tuổi tử vong tại chỗ. Năm 2006, vợ chồng Lý sinh được một bé trai đặt tên là Nguyễn Lý Thành Long.

Trong quá trình chung sống, Lý và anh Nguyễn Long Thành (32 tuổi), ở xã Tiền Châu, thị xã Phúc Yên thường xuyên xảy ra mâu thuẫn, bất đồng quan điểm trong quan hệ vợ chồng nên năm 2010, Lý và anh Thành đã quyết định ly hôn. Lý đem cháu Long về nhà mẹ đẻ là bà Nguyễn Thị Hường ở thôn Vườn Quan. Vì biết gia đình nhà chồng có mình anh Thành là con trai và Long là cháu đích tôn nên Lý đã nảy sinh ý định giết cháu Long để trả thù chồng...

Hay như vụ chỉ vì mâu thuẫn trong sinh hoạt mà đối tượng Vàng A Cháng, SN 1970, dùng súng kíp bắn chết mẹ vợ, dùng dao chém vợ và con gái 2 tuổi bị trọng thương xảy ra tại huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên; vụ Trần Thanh Minh, SN 1971, do mâu thuẫn trong tình cảm, đã dùng tay đánh chết vợ là chị Trương Thị Tám, sau đó dùng cỏ khô đốt xác chị Tám xảy ra ở tỉnh Gia Lai; vụ Hoàng Văn Hiếu, SN 1970, dùng dao chém chết vợ là Hoàng Thị Hoạt, chém trọng thương mẹ đẻ và con ruột tại huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn.

Ngoài ra, do tác động của kinh tế thị trường, tình trạng làm ăn thua lỗ, nợ nần, việc vay mượn qua “tín dụng đen”... dẫn đến mâu thuẫn về kinh tế thông qua những tranh chấp làm ăn, phát sinh mâu thuẫn không giải quyết theo khuôn khổ pháp luật mà giải quyết bằng bạo lực hoặc thuê mướn băng nhóm tội phạm thanh toán lẫn nhau hoặc thực hiện việc đòi nợ thuê từ đó dẫn đến giết người, đâm thuê, chém mướn đang có xu hướng gia tăng. Gắn với loại tội phạm này, trước đó, các đối tượng còn thực hiện các hành vi phạm tội khác như: Bắt, giữ người trái pháp luật, cưỡng đoạt tài sản, cố ý gây thương tích. Đáng chú ý loại mâu thuẫn bột phát, nhất thời dẫn đến hành vi phạm tội; giết người do côn đồ càn quấy...

Ngăn chặn tội phạm giết người do NNXH

Để tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa trong công tác phòng, chống tội phạm giết người do NNXH, lực lượng Cảnh sát hình sự trong toàn quốc tập trung nắm chắc tình hình tội phạm giết người, tập trung vào các tuyến, địa bàn đối tượng trọng điểm trên cơ sở đó xác định cho được những nguyên nhân cơ bản, đặc trưng tại vùng miền... Phối hợp với Công an địa phương quản lý tốt địa bàn, kịp thời giải quyết các điểm nóng về tội phạm hình sự; chỉ đạo và hướng dẫn Công an địa phương điều tra giải quyết các vụ án có khó khăn vướng mắc, nhất là các vụ án giết người gây dư luận xã hội. Đẩy mạnh phong trào toàn dân tham gia bảo vệ ANTQ, trong đó chú trọng công tác xây dựng và nhân rộng mô hình tự quản trong nhân dân, đồng thời nắm bắt tình hình, phát hiện và giải quyết tốt các mâu thuẫn phát sinh trong nội bộ nhân dân ngay từ ban đầu, nhất là những mâu thuẫn trong gia đình, tranh chấp đất đai, giữa các nhóm thanh thiếu niên, để kịp thời tiến hành các biện pháp phòng ngừa, hòa giải, giáo dục, ngăn ngừa việc sử dụng bạo lực dẫn đến các vụ án giết người do NNXH.