- Châu Âu “thiệt đơn, thiệt kép” vì căng thẳng giữa Nga-Ukraine
- Biển Azov, chiến trường mới giữa Nga và Ukraine?
- Lộ ảnh Nga bố trí trận địa phòng không S-400 ngay sát biên giới Ukraine
Nhưng vị chỉ huy không cho rằng Ukraine sẽ chiến đấu. "Tất nhiên, chúng tôi không thể đánh bại họ", Phó Đô đốc Ihor Voronchenko thừa nhận.
Sự tuyệt vọng của Kiev
Thay vào đó, Ukraine đã đề nghị Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên của NATO, phong tỏa Bosporus, một trong những tuyến đường nhộn nhịp nhất thế giới, và liên minh này đã gửi một đoàn tàu vận tải tới Biển Azov. Cơ hội có bất kỳ điều gì xảy ra là gần bằng không, nhưng lời đề nghị của chỉ huy Ukraine cho thấy mức độ mà đất nước phụ thuộc vào sự giúp đỡ bên ngoài trong việc đấu tranh để giữ chủ quyền quốc gia khi đối mặt với Kremlin.
 |
| Những chiếc tàu Ukraine bị bắt giữ đang nằm trong cảng of Kerch, Crimea |
Diễn biến cũng nêu bật một câu hỏi đáng lo ngại về những nỗ lực của Ukraine để thoát khỏi quỹ đạo của Moskva kể từ cuộc cách mạng năm 2014: Phương Tây có đủ nhiệt tình để giúp đỡ một đất nước bị đắm chìm trong tham nhũng, thiếu dân chủ, bao gồm cả các cuộc bầu cử thực sự và báo chí tự do?
Gần một tuần sau khi Nga nổ súng trên các tàu hải quân Ukraine đi từ Biển Đen đến Biển Azov liền kề, có ít đồng thuận về những gì gây ra sự leo thang đột ngột trong cuộc đối đầu kéo dài 4 năm giữa hai nước láng giềng: Một trò chơi quyền lực của Moskva hay chỉ là một sự cố biên giới nhỏ, như ông Putin nói.
Tuy nhiên, điều ai cũng thấy được là Ukraine hiện đang trong tình trạng cực kỳ lo lắng. Các quan chức cảnh báo đất nước này có thể phải đối mặt với một cuộc chiến tranh lớn với Nga trong khi nhấn mạnh rằng một tuyên bố về thiết quân luật không ảnh hưởng đến cuộc sống bình thường.
Căng thẳng được nâng lên thêm vào ngày 30-11 khi Nga cho biết họ đang chuyển 3 thuyền trưởng Ukraine sang Moskva, và Ukraine cho biết tất cả những người đàn ông Nga trong độ tuổi từ 16-60 tuổi sẽ bị cấm nhập cảnh.
Là thủ đô của một đất nước đang đặt một chân lên chiến tranh, Kiev có vẻ bình tĩnh kỳ lạ. Những dấu hiệu hoảng loạn hữu hình duy nhất là những lời kêu gọi và thư điện tử lo lắng từ bạn bè và người thân sống ở nước ngoài.
"Những người tôi chưa từng nghe trong nhiều năm liên hệ với tôi trong hoảng sợ và hỏi tôi có an toàn không", Andrew Bain, một sĩ quan Hải quân Mỹ đã nghỉ hưu từng phục vụ tại Iraq và hiện đang điều hành một doanh nghiệp ở Kiev, nói. “Nó khá hài hước khi Kiev bình tĩnh”.
Phương Tây ngại nhúng tay
Tuy nhiên, những lời cầu xin tuyệt vọng của Ukraine đã đưa những người bạn nước ngoài của họ vào tình thế khó xử: Làm thế nào để ủng hộ đất nước mà không gây ra một cuộc xung đột lớn hơn hoặc lún vào mê cung chính trị của Ukraine trước cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 3-2019.
Như đã xảy ra kể từ khi quan hệ với người hàng xóm của mình bị xấu đi sau khi tổng thống thân Nga của Ukraine bị lật đổ năm 2014, Kiev nói rằng họ không cầu xin lòng thương xót, mà chỉ đơn giản là vì lợi ích của Mỹ và các đồng minh của họ.
Đô đốc Voroncheko phát biểu như vậy tại một cuộc họp ở Kiev hôm 29-11 với sự tham gia của một đối tác từ Hạm đội thứ 6 của Mỹ, một chỉ huy Hải quân Anh, các quân nhân nước ngoài và các chuyên gia quân sự khác.
 |
Trong hơn 4 năm kể từ khi Nga chiếm Crimea từ Ukraine và bị cáo buộc hỗ trợ một cuộc nổi loạn ly khai ở khu vực nói tiếng Nga phía đông của nước này, quân đội Ukraine đã cố gắng kiềm chế Nga và phiến quân vũ trang trong một cuộc chiến bế tắc, hơn 10.000 người đã thiệt mạng. Nhưng cuộc đụng độ trên biển cuối tháng 11 vừa qua đánh dấu lần đầu tiên quân đội Nga đã đối đầu với Ukraine công khai thay vì thông qua các lực lượng ủy nhiệm. Điều đó đã mở ra một mặt trận mới nguy hiểm, trong đó Ukraine biết rằng nó không thể tự mình chiếm ưu thế.
Hàng chục tàu vận chuyển đã bị mắc kẹt, không thể vào hoặc ra khỏi Biển Azov vì những gì Ukraine mô tả như là một hành vi phong tỏa hải quân các thành phố trên bờ biển phía đông nam của đất nước. Lo sợ Nga từ từ bóp nghẹt một khu vực ven biển còn dưới sự kiểm soát của chính phủ ở Kiev nhưng có vị trí gần lãnh thổ bị chiếm đóng bởi những người ly khai do Nga hậu thuẫn, đã dẫn đến một loạt những lời kêu gọi đau đớn từ Kiev để trợ giúp chính trị và quân sự.
"Chúng tôi rõ ràng không thể cạnh tranh với Nga bằng vũ lực", Hanna Hopko, Chủ tịch Ủy ban đối ngoại của Quốc hội Ukraine nói. Bà Hopko và những người khác đang yêu cầu trừng phạt mạnh tay hơn đối với Nga để ngăn chặn những gì họ mô tả như một sự xâm lược trên biển.
Châu Âu vốn đã bị chia rẽ về việc liệu có nên tiếp tục các biện pháp trừng phạt hiện hành được áp dụng từ năm 2014 hay không, nay thậm chí còn chia rẽ hơn nữa với các biện pháp mới. Liên minh châu Âu phải mất tới 3 ngày để đưa ra một tuyên bố đơn giản thể hiện "mối quan tâm tối đa" trong các sự kiện gần Crimea và yêu cầu Nga thả các thủy thủ Ukraine bị giam giữ.
Thậm chí ít có khả năng được hỗ trợ hơn là một đề nghị của Tổng thống Ukraine Petro O. Poroshenko, yêu cầu NATO gửi tàu chiến đến Biển Azov đang tranh chấp. NATO cho biết họ không có kế hoạch làm điều này.
Nga nói họ không làm bất cứ điều gì sai trái, mặc dù hình ảnh cho thấy giống như một lỗ lớn trên vỏ của ít nhất một tàu Ukraine, và Moskva buộc tội Kiev kích động cuộc khủng hoảng theo lệnh của Mỹ. Tổng thống Trump, sau khi ban đầu cho rằng cả hai bên đều có lỗi cho những căng thẳng đang bùng nổ, hôm 29-11 đã nghiêng về phía Ukraine, hoặc ít nhất là yêu cầu Nga trả lại các tàu và thủy thủ bị bắt giữ. Ông Trump cũng thông báo hủy bỏ một cuộc họp đã được lên kế hoạch với ông Putin bên lề Thượng đỉnh G-20 ở Argentina vì những hành động của Nga trên biển. Nhưng Ukraine muốn nhiều hơn thế.
Các tàu chiến từ Mỹ thường xuyên hành trình trên Biển Đen nhưng đã tránh đi qua Biển Azov dưới một cây cầu mới xây dựng của Nga đến Crimea qua eo biển Kerch. Anders Aslund, một chuyên gia Nga tại Hội đồng Đại Tây Dương, cho biết Mỹ phải quyết đoán hơn nếu muốn kiềm chế Nga, nhưng Washington dường như không muốn liều lĩnh đưa các thủy thủ Mỹ vào con đường nguy hiểm.
Kích ngoại an nội?
Cũng có những lo ngại rằng ông Poroshenko do không được ưa chuộng ở trong nước, nên đã chộp lấy cuộc khủng hoảng để nâng vận may chính trị của mình trước cuộc bầu cử tổng thống. Các nhà ngoại giao phương Tây ở Kiev cho biết họ đặc biệt quan tâm đến quyết định của Tổng thống khi áp đặt thiết quân luật.
Phát biểu tại Kiev hôm 29-11, Đại sứ Mỹ Marie L. Yovanovitch mô tả việc bắn vào các tàu hải quân của Ukraine và việc Nga bắt giữ các thủy thủ của Kiev là một "sự leo thang nguy hiểm”, trong khi việc áp đặt thiết quân luật là một "quyết định nghiêm trọng" và nói thêm rằng cách nó được thực hiện "sẽ được theo dõi chặt chẽ".
Bà Hopko bác bỏ những lo ngại rằng tự do dân sự có thể bị đe dọa, nói rằng những nỗi sợ đó đã được thúc đẩy bởi bức tranh tuyên truyền của Nga. Andrii Klymenko, Chủ tịch Tổ chức Maidan of Foreign Affairs, một nhóm nghiên cứu ở Kiev đã theo dõi các hạn chế của Nga về vận chuyển trên Biển Azov, cho biết Moskva đã tăng cường nỗ lực để cản trở việc tiếp cận biển sau khi ông Putin mở cầu mới vào tháng 5, được xây dựng với chi phí hơn 3 tỷ đô la bởi một công ty xây dựng thuộc sở hữu của một người bạn thân của tổng thống.
Sau khi cho phép tàu vượt qua tự do trong nhiều năm, Nga đã ngừng 21 tàu trong tháng 5, 25 chiếc trong tháng 6 và 40 tàu trong tháng 7, ông Andrii Klymenko nói. Nhưng sự can thiệp của Nga giảm mạnh sau khi Ukraine tuyên bố khai trương một căn cứ hải quân nhỏ ở Berdyansk để bảo vệ bờ biển Azov vào tháng 9. Nga chỉ dừng 2 tàu vào tháng 10 để Cục An ninh liên bang kiểm tra, được gọi là F.S.B.
