Kết luận của Trung ương: "Tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng với những biểu hiện tinh vi, phức tạp, gây bức xúc trong xã hội" và "hành vi tham nhũng diễn ra trên phạm vi rộng, ở hầu hết các lĩnh vực đời sống xã hội". Kết luận đó cho thấy tham nhũng không loại trừ tỉnh, thành phố nào, vì vậy không có giả thuyết không hề có tham nhũng trong cả giai đoạn 2007-2012.
Vậy, tại sao nửa thập kỷ, thanh tra, kiểm tra không phát hiện được tham nhũng? Bộ máy tổ chức cơ quan chỉ đạo và cơ quan chuyên trách về phòng, chống tham nhũng hiện rất đồ sộ: ban chỉ đạo cấp tỉnh, cơ quan thanh tra và cơ quan kiểm tra cấp tỉnh, huyện, cơ quan tố tụng… Nhà nước chi ngân sách không nhỏ trả lương và chi phí cho bộ máy đó làm việc mà không phát hiện ra tham nhũng! Có đơn vị, cá nhân nào tự nhận không hoàn thành nhiệm vụ vì lý do trên?
Thực tế này đòi hỏi công khai danh sách các tỉnh, thành phố "không thấy tham nhũng" để làm rõ trách nhiệm, từ trách nhiệm cá nhân của trưởng ban chỉ đạo phòng, chống tham nhũng cấp tỉnh đến các thành viên, trách nhiệm của cơ quan thanh tra, kiểm tra.
Một trong bảy nguyên nhân của hạn chế, yếu kém được Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng chỉ ra: "Tình trạng tiêu cực, tham nhũng trong các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra, kiểm sát và toà án chưa được khắc phục". Đây chính là "điểm nghẽn" khiến việc phát hiện tham nhũng qua thanh tra, kiểm tra yếu kém. Cơ quan chuyên trách hoặc có chức năng thanh tra, điều tra, làm rõ các vụ việc tham nhũng nhưng khi cán bộ đảm nhận nhiệm vụ chống tham nhũng lại có hành vi tham nhũng, thì kết quả chống tham nhũng bằng không.
Thực tế, không ít cán bộ trong cơ quan thanh tra, kiểm tra và cơ quan tiến hành tố tụng đã bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu hình sự vì có hành vi tham nhũng khi thực hiện chức trách của cơ quan công quyền chống tham nhũng. Trong khi đó, dư luận về việc "chạy" vào đơn vị được cho là "màu" (cơ quan chuyên trách về phòng, chống tham nhũng) cũng chưa được xác định bằng kết luận nào của cơ quan chức năng, song vấn đề rõ ràng là: khi một người bỏ tiền tìm cách "chạy" vào làm việc tại cơ quan chuyên trách phòng, chống tham nhũng, tức động cơ vụ lợi, thì việc người đó tham nhũng đã được báo trước. Đưa người có động cơ vụ lợi, tham nhũng để chống tham nhũng, làm sao tìm ra kết quả như yêu cầu đặt ra!
Rõ ràng, chống tham nhũng ngay trong cơ quan phòng, chống tham nhũng là vấn đề đặc biệt quan trọng, là yếu tố đầu tiên quyết định việc thành hay bại trong chống tham nhũng. Cần phải làm sạch bộ máy cơ quan phòng, chống tham nhũng các cấp ngay từ khi tuyển lựa cán bộ chứ không phải tuyển dụng rồi mới giáo dục tư tưởng. Khi thảo luận vấn đề này, có ý kiến phát biểu thẳng: có vụ án tham nhũng khi đưa ra họp đã vấp ý kiến trái chiều ngay trong cơ quan tiến hành tố tụng và có dấu hiệu cho thấy, đằng sau sự trái chiều đó là tiêu cực. Điều này phần nào hé lộ nguyên nhân của thực trạng thanh tra, kiểm tra không phát hiện ra tham nhũng và "thay đổi tội danh thành loại tội ít nghiêm trọng hơn, thay đổi biện pháp ngăn chặn theo hướng nhẹ nhàng hơn, tình trạng tội phạm tham nhũng được cho hưởng án treo còn chiếm tỷ lệ cao"…
