Cụ thể là như thế nào, thưa Bộ trưởng?
Nhà ở công vụ hiện nay số lượng rất lớn. Trước hết phải khẳng định, đầu tư quỹ nhà ở công vụ là chính sách rất đúng đắn để đảm bảo cho những cán bộ, công chức, viên chức, trong đó có những đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, có những bác sĩ, giáo viên, quân nhân… được luân chuyển, điều động công tác, xa nơi ở cũ nhưng không có điều kiện, khả năng mua nhà mới có chỗ ở bằng thu nhập của mình trong thời gian công tác. Những đối tượng này phải có nhà để ở, ổn định cuộc sống. Thực tế, quá trình thực hiện chính sách này, đa số đã tuân thủ đúng nhưng cũng có một số trường hợp chưa làm đúng quy định như đại biểu Quốc hội đã nêu. Có những người sử dụng nhà công vụ chưa đúng mục đích đề ra, việc cần phải sớm khắc phục ngay.
Theo Bộ trưởng, nguyên nhân của thực trạng này là gì?
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc sử dụng nhà công vụ chưa đúng mục đích trong thời gian qua. Thực tế là những chính sách, quy định pháp luật về nhà ở công vụ hiện vẫn chưa đầy đủ, thậm chí chưa cụ thể. Luật Nhà ở hiện hành quy định chưa rõ cả về đối tượng, giá thuê, thời hạn sử dụng nhà công vụ… Quỹ nhà công vụ hiện tại lại do rất nhiều cơ quan các nhau quản lý, ở Trung ương thì do các bộ, ngành quản lý. Ở địa phương, nơi thì do các Sở (Sở Xây dựng, Tài chính…), nơi thì quỹ nhà được giao các cơ quan tự quản lý… Bộ Xây dựng hiện chỉ quản lý 180 nhà công vụ, số lượng chỉ bằng 1,4% tổng số nhà công vụ cả nước. Bộ cũng mới được giao quản lý nhà công vụ của Chính phủ gần đây. Bộ chúng tôi đã nhận thấy thực trạng, nguyên nhân tình hình quản lý nhà ở công vụ có nơi chưa tốt hiện nay. Đó là lỗ hổng pháp luật cần phải có quy định.
Nguyên nhân khác rất quan trọng là người ở sau khi hết thời gian công tác, không được ở nhà công vụ nữa nhưng cũng không có nhà để ở vì thu nhập của bản thân họ trong thời gian làm việc không thể tự tạo lập được nhà ở của riêng mình. Tất nhiên cũng có trường hợp cán bộ đã có, đã lo được nhà ở riêng nhưng vẫn không giao trả lại nhà công vụ được phân.
Đối với những cán bộ sau khi thôi công tác nhưng chưa giao nhà công vụ, theo Bộ trưởng cần xử lý như thế nào?
Năm 2013, Bộ Xây dựng đã xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 34/NĐ-CP về quản lý nhà ở thuộc sở hữu nhà nước và đã có thông tư quy định, tiêu chuẩn về đối tượng, nhà ở để hướng dẫn các địa phương thực hiện, có những biện pháp quản lý chặt chẽ hơn. Theo đó, với các chủ nhà không còn công tác nữa nhưng vẫn không giao nhà thì chúng tôi có những công văn yêu cầu họ phải trả lại nhà cho nhà nước.
Nhưng nhiều cán bộ khi trả lại nhà thì họ lại không có nhà ở đáp ứng yêu cầu thông thường, trong khi họ có quá trình cống hiến lâu dài?
Vấn đề hiện nay là, làm sao giải quyết chính sách cho cán bộ, công chức sau khi họ trả nhà công vụ rồi, chính sách tiếp theo sẽ như thế nào. Tại kỳ họp Quốc hội này, Bộ Xây dựng tham gia soạn thảo Luật nhà ở để Quốc hội xem xét thông qua, trong đó chúng tôi đã xây dựng riêng một chương quy định về nhà công vụ với đề xuất, sau khi trả nhà công vụ rồi, cán bộ, công chức, viên chức… nếu có nhu cầu sẽ được giải quyết để mua nhà ở xã hội. Tiêu chuẩn nhà ở xã hội, theo đó, phải mở rộng, đa dạng hơn cho nhiều đối tượng khác nhau. Chính phủ sẽ quy định cụ thể hơn về đối tượng, loại nhà ở xã hội có sự hỗ trợ của nhà nước với các đối tượng khác nhau, có nhu cầu về nhà ở mà không có khả năng tự tạo lập nhà ở thì được xét mua loại nhà này để đảm bảo công bằng.
Trên góc nhìn người quản lý về xây dựng, Bộ trưởng suy nghĩ gì về điều này: Không trả nhà công vụ thì vi phạm, nhưng nói “chiếm đoạt” thì có đúng?
Bây giờ chưa có thể nói cụ thể việc giữ nhà có phải là chiếm đoạt hay không mà trước hết phải nói về vấn đề ý thức để người hết tiêu chuẩn phải trả lại nhà công vụ. Còn việc họ chưa giao trả nhà có thể do chúng ta nữa vì theo quy định, hết thời hạn sử dụng nhà nước có thể đứng ra yêu cầu thu lại nhưng vì nhà nước chưa thu nên người ta chưa bàn giao. Như vậy thì cũng không thể nói người ta chiếm đoạt được
