Không ít cán bộ... “né” dân”

Không nặng về “giải thích thành tích”, đại biểu Nguyễn Bá Thuyền cho rằng, sở dĩ công tác phòng, chống tham nhũng lãng phí chưa được đẩy lùi là bởi không ít cán bộ ngày càng xa dân và ít nghe ý kiến của người dân. Ông nói: Ngày xưa cán bộ mình phải chui vào nhà dân lấy tiếp tế lương thực để ăn, lấy thông tin để đánh địch. Nhưng bây giờ hoà bình lập lại nhân dân đóng thuế nuôi cán bộ, mua điện thoại cho cán bộ, trả tiền điện thoại cho cán bộ gọi nhưng dân gọi lại không nghe. Một bộ phận không nhỏ cán bộ bây giờ bảo số lạ gọi không bao giờ nghe! Ông giải thích: “Thực ra người dân rất muốn tiếp cận, muốn gặp lãnh đạo để phản ánh tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của mình nhưng gửi đơn lên thì chưa chắc đã đến được lãnh đạo, có thể là đến tiếp dân cũng không gặp đồng chí cao cấp nhưng điện thoại trực tiếp thì lãnh đạo không nghe, chính vì vậy chúng ta thấy trong thực trạng xã hội bây giờ nhân dân rất băn khoăn, nhiều cái nhân dân kêu hàng chục năm không ai đứng ra giải quyết”.

Ông đề nghị chính quyền những nơi để người dân bức xúc cũng phải kiểm tra một cách hết sức nghiêm túc, phải đánh giá, phải chỉ đạo quyết liệt hơn để làm sao chống được quan liêu, tham nhũng, chống được sự “xa dân” thì mới giải quyết được vấn đề. “Nếu chính quyền của chúng ta xuất phát từ dân, vì lợi ích của nhân dân chắc nhân dân không ai chống lại mình”.

Bổ sung điểm này, đại biểu Nguyễn Bắc Việt (Ninh Thuận) cho rằng, phải khoan thư sức dân, phải làm sao thực sự quan tâm đến nông nghiệp, nông dân, nông thôn, tháo gỡ khó khăn cho nông dân, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp phải đồng cảm với khó khăn của doanh nghiệp. Trong nội dung này, theo ông  Nguyễn Bắc Việt: Chúng ta cần phải thực hành tiết kiệm chống lãng phí, chống tham nhũng một cách có hiệu quả. Và chính đây sẽ tạo nguồn để bồi bổ sức dân. “Chúng ta phải thực sự làm tốt công tác dân vận. Chính quyền, việc gì có lợi cho dân, thì phải làm. Chúng tôi đề nghị cần phải thực sự hiểu, quán triệt sâu sắc lời dạy của Bác Hồ: Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội chủ nghĩa” - ông Việt lập luận.

“Điểm” thêm ý kiến về “khoan thư sức dân”, đại biểu Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước) lo ngại: Đất nước chúng ta đã và đang ở trong thời kỳ dân số vàng, với lực lượng lao động trẻ, dồi dào, đây là cơ hội rất lớn và cũng là một thách thức rất lớn để nước ta vươn tới thành một nước có thu nhập khá và cao trong thời gian tương lai. Theo ông, thách thức lớn bởi vì đây là cơ hội chỉ có một lần, “chúng ta phải cố gắng phấn đấu để trở thành nước giàu trước khi trở thành nước có dân số già. Nếu không khi (đất nước) đã trở thành nước dân số già rồi mà vẫn nghèo thì sẽ nghèo mãi mãi”.

Cũng bàn về nông nghiệp, nông dân và nông thôn, đại biểu Trương Minh Hoàng (Cà Mau) đề nghị Chính phủ tiến hành đánh giá tác động của các giải pháp hỗ trợ trực tiếp cho nông nghiệp, nông dân từ nguồn khuyến nông, khuyến ngư, phát triển sản xuất như cung ứng con giống, cây trồng, vật nuôi từ nguồn hỗ trợ tiền vốn, bảo hiểm nông nghiệp, mua tạm trữ lúa gạo và các nông sản khác để từ đó lựa chọn những giải pháp có tính chất quyết định để tập trung nguồn lực của nhà nước thực hiện bởi các giải pháp này đều kèm thêm chi phí của ngân sách. Theo ông, phải đánh giá hiệu quả một cách thực tế để lựa chọn giải pháp ưu tiên và thiết thực nhất để chúng ta quá trình triển khai thực hiện. Ví dụ, Chính phủ cần phân tích rõ, hằng năm chúng ta đã chi hàng ngàn tỷ đồng để tạm trữ lúa gạo thì nông dân được hưởng cái gì, hay thực tế chỉ là những thương lái rồi các doanh nghiệp, công ty doanh nghiệp chế biến xuất khẩu được hưởng lợi. Hay bảo hiểm thí điểm tôm cá hiện nay, “chúng ta cần phải rà soát vướng gì, nông dân được gì để chúng ta có những chỉ đạo, giải quyết...”.

Về những tồn tại, tiêu cực, đại biểu Hoàng đề nghị, những cán bộ đảng viên được phân công đứng đầu ở các cấp, các ngành từ trung ương đến địa phương cần phải nghiêm túc nhìn nhận những hạn chế tồn tại có phần nào là trách nhiệm chủ quan của mình hay không? “Trách nhiệm đến đâu cần phải được tự đánh giá nhìn nhận một cách nghiêm túc, cụ thể để cùng nhau điều chỉnh, bàn và đưa ra những giải pháp tốt nhất để triển khai thực hiện đem lại chuyển biến thực sự nhằm tạo dựng và củng cố niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân” và để nhân dân “tham gia cùng hành động”. Về phương hướng, giải pháp tới, ông đồng tình cao mục tiêu tổng quát nhưng “chúng ta không nên vì nôn nóng mà vội vã, không nên quá thận trọng mà dẫn đến dậm chân tại chỗ hay trở thành thụ động, phải tiến hành một cách linh hoạt, hài hòa”... Ông chia sẻ với những khó khăn về nguồn lực tài chính năm 2014 và thời gian còn lại của nhiệm kỳ này nhưng “tôi vẫn mong rằng Chính phủ, trong điều hành, cần đặc biệt quan tâm, quan tâm nhiều hơn nữa, ưu tiên sức đầu tư, xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu cho những vùng, địa phương thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, miền núi đặc biệt khó khăn”. Tại những địa phương này, việc đầu  tư cho các công trình như đường, trường, trạm, thủy lợi phục vụ thiết thực cho đời sống và phát triển kinh tế ở từng địa phương và liên kết của khu vực.

Ngày mai, 1/11, Quốc hội tiếp tục thảo luận về kinh tế, xã hội và ngân sách Nhà nước

Lãi suất rất thấp nhưng doanh nghiệp vẫn “phớt lờ”

Cùng việc đánh giá ưu điểm, các thảo luận hầu hết tập trung phản ánh và lý giải tình hình nội tại nền kinh tế với những lát cắt đáng quan ngại như: GDP tăng trưởng thấp, sức cạnh tranh kém, sản xuất kinh doanh phục hồi chậm, nhiều doanh nghiệp giải thể, phá sản, thâm hụt ngân sách tăng cao… Ông Lịch nói, có 3 lo lắng, đó là dù kinh tế phục hồi nhưng niềm tin thị trường chưa được phục hồi, nhiều doanh nghiệp không mặn mà vay vốn, dù lãi suất chỉ 5-6%. Thứ hai, xuất khẩu tăng nhưng tính cạnh tranh kém. Thứ ba, thâm hụt ngân sách và nợ đọng đã ở mức “điểm màu”. Thừa nhận mục tiêu, nhiệm vụ 2014 tăng GDP khoảng 6%, lạm phát khoảng 7% là hợp lý, song đại biểu Lịch cho rằng, trong chính sách tài khóa, điều hành cố gắng sử dụng hiệu quả dòng tiền ngân sách. Ông nói, việc tái cơ cấu tập đoàn kinh tế nhà nước dù đã rất được chú trọng nhưng tính hiệu quả cần phải đánh giá lại. “Tái cơ cấu tập đoàn còn câu giờ, làm rất ì ạch, làm niềm tin thị trường về tái cơ cấu suy giảm. Làm sao hai năm tới, quan trọng là tạo niềm tin, ổn định vĩ mô, chứ không chỉ là con số tăng trưởng” - chuyên gia Trần Du Lịch lập luận.

Báo cáo của Chính phủ thừa nhận: Tái cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng còn chậm so với yêu cầu. Nhiều ngành, sản phẩm giá trị gia tăng còn thấp, chưa gắn được nhiều với mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu. Đổi mới công nghệ còn chậm. Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư còn thấp. Giải quyết nợ đọng trong xây dựng cơ bản còn chậm. Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức tín dụng chưa đạt yêu cầu; quản trị doanh nghiệp chậm đổi mới, hiệu quả sản xuất kinh doanh còn thấp. Chất lượng quy hoạch và quản lý quy hoạch còn nhiều hạn chế. Tái cơ cấu nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới còn chậm, ngân sách nhà nước còn hạn hẹp, chưa huy động được nhiều nguồn lực xã hội.

Đại biểu Nguyễn Thái Học (Phú Yên) thừa nhận, báo cáo của Ủy ban Kinh tế nói kinh tế đang khó khăn, chưa thể trở lại quỹ đạo phát triển như trước đây, trong khi Chính phủ khẳng định kinh tế đang trên đà phục hồi, như vậy là có độ vênh. Ông đề nghị tăng cường kiểm tra chống tiêu cực khi đã có những tài liệu gửi đến đại biểu Quốc hội những việc làm thiếu công khai, minh bạch của một số bộ, ngành. Chẳng hạn, việc sản xuất mía đường, làm phá sản ngành mía đường.

“Chúng ta thường nêu kỷ cương chưa nghiêm, như báo cáo về phòng, chống tham nhũng nói người đứng đầu không gương mẫu, không nghiêm, rồi báo cáo về tình hình kinh tế, xã hội cũng nói cải cách hành chính, kỷ cương chưa nghiêm…Việc kỷ cương chưa nghiêm được nhắc đi nhắc lại nhiều lần, trong nhiều báo cáo nhưng chưa có biện pháp khắc phục. Kỷ luật kỷ cương không nghiêm là nguyên nhân của mọi nguyên nhân dẫn đến các tồn tại, yếu kém, rõ ràng cần phải lập lại trật tự kỷ cương” - đại biểu Học bức xúc.

Lo ngại GDP đứng sau Lào, Campuchia

Cũng bày tỏ lo lắng về hiện trạng kinh tế, đại biểu Huỳnh Ngọc Đáng (Bình Dương) thừa nhận, nỗ lực của chúng ta được ghi nhận khi đạt được 11/15 chỉ tiêu, nhưng 2 chỉ tiêu không đạt lại là hai chỉ tiêu cốt lõi (tăng trưởng GDP và thu ngân sách). Nhất là thâm hụt ngân sách, trong khi bội chi tăng mạnh, đó là điều rất đáng lo ngại. Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Kim Bé (Kiên Giang) viện dẫn, tái cơ cấu nông nghiệp là cần nhưng chưa giải quyết được bất cập của nông nghiệp là sản phẩm đầu ra. Ví như, chuyển đổi đất lúa sang cây hoa màu khác, liệu sản phẩm này có đầu ra hay không hay lại điệp khúc cứ được mùa rớt giá, dân khổ? “Cái lợi của người nông dân được bảo vệ đến mức nào? Cải cách ngành nông nghiệp phải đặt quyền lợi người nông dân hàng đầu, đặt bảo hiểm cây lúa” - bà Bé giải thích.

Nói về tăng trưởng GDP, thừa nhận mức xấp xỉ 6% là nỗ lực đáng ghi nhận, song một số ý kiến cũng cảnh báo mức tăng trưởng này đang thấp hơn nhiều nước trong khu vực, trong đó có láng giềng Lào, Campuchia vốn bị đánh giá kinh tế chậm phát triển. Trong danh sách được Business Insider công bố trên cơ sở số liệu của Ngân hàng Thế giới, dự báo 20 nền kinh tế tăng trưởng mạnh nhất giai đoạn 2013 - 2015  thì Lào và Campuchia đều có mặt trong danh sách nhưng không có VN. Hồi đầu năm, Ngân hàng Thế giới (WB) hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2013 từ 3% xuống 2,4% và năm 2014 từ 3,3% xuống 3,1%, đồng thời dự báo tăng trưởng năm 2015 ở mức 3,3%. Theo báo cáo Triển vọng Kinh tế toàn cầu của WB, các nền kinh tế phát triển sẽ không đóng vai trò là động lực thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu. Dựa trên ước tính của WB, Business Insider đã chọn ra 20 nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong giai đoạn từ 2013-2015. Điều đáng chú ý, những quốc gia thuộc danh sách trên không phải là các nền kinh tế hùng mạnh nhất thế giới hay các nước có mức sống cao nhất. Đây là những quốc gia đang đối mặt với tình trạng mất cân bằng về thu nhập, GDP bình quân trên đầu người rất thấp hoặc các nước kém phát triển.

Theo báo cáo của Ủy ban Tài chính Ngân sách, năm 2013 ngân sách ước hụt thu khoảng 63.630 tỷ đồng. Về tái cơ cấu nền kinh tế dù đã được triển khai tích cực nhưng tái cơ cấu doanh nghiệp, trọng tâm là tập đoàn, tổng công ty nhà nước cũng mới dừng ở sắp xếp, định hướng thoái vốn đầu tư ngoài ngành, kết quả mang lại từ quá trình này còn chậm.

Chiều nay, Quốc hội tiếp tục thảo luận tình hình kinh tế, xã hội.

* Kinh tế suy giảm, sản xuất kinh doanh gặp quá nhiều bất lợi, nhiều mục tiêu kinh tế, xã hội trong 3 năm qua không đạt chỉ tiêu đề ra. Về vấn đề này, báo cáo của Chính phủ do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trình bày tại Quốc hội cho rằng, các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết Đại hội XI về kế hoạch 5 năm  2011-2015 được xây dựng trong bối cảnh hầu hết các nước trên thế giới thực hiện các chính sách hỗ trợ tăng trưởng nhằm đối phó với khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu; nhiều dự báo lạc quan về triển vọng phục hồi tăng trưởng kinh tế thế giới. Tình hình trong nước có nhiều thuận lợi, chính sách hỗ trợ tăng trưởng kinh tế từ năm 2009 phát huy hiệu quả. Kết thúc kế hoạch 5 năm 2006-2010, tăng trưởng kinh tế đạt bình quân khoảng 7,0%/năm. Nước ta đã ra khỏi tình trạng kém phát triển và hoàn thành nhiều mục tiêu Thiên niên kỷ. Nhiều chỉ tiêu chủ yếu của kế hoạch 5 năm được đề ra trên cơ sở tăng trưởng khá cao của 5 năm trước và chưa lường hết được hậu quả tiêu cực của khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toàn cầu tác động nặng nề đến nền kinh tế nước ta.

Tuy nhiên, trong gần 3 năm qua, tình hình thế giới có nhiều diễn biến rất phức tạp. Xung đột và thiên tai xảy ra ở nhiều nơi. Kinh tế thế giới phục hồi chậm hơn dự báo. Cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu lần này được đánh giá là trầm trọng nhất kể từ Đại suy thoái kinh tế thế giới 1929-1933. Nhiều nước công nghiệp phát triển đã điều chỉnh mạnh chính sách để bảo hộ sản xuất trong nước. Cạnh tranh quyết liệt giữa các nước lớn tại khu vực và diễn biến phức tạp trên biển Đông, biển Hoa Đông... Thực trạng trên tác động bất lợi đến phát triển kinh tế-xã hội nước ta.

Trong nước, những hạn chế yếu kém vốn có của nền kinh tế cùng với mặt trái của chính sách hỗ trợ tăng trưởng đã làm cho lạm phát tăng cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ổn định kinh tế vĩ mô. Kinh tế tăng trưởng chậm lại, sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Thiên tai, dịch bệnh gây thiệt hại nặng nề. Sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Nhu cầu an sinh xã hội, phúc lợi xã hội, cải thiện môi trường sống và bảo đảm quốc phòng an ninh ngày càng cao trong khi nguồn lực còn hạn hẹp.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp để kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Điều hành linh hoạt, hiệu quả các công cụ chính sách tài khóa và tiền tệ. Tốc độ tăng giá tiêu dùng giảm từ 18,13% năm 2011 xuống còn 6,81% năm 2012, 9 tháng năm 2013 là 4,63%, dự báo cả năm khoảng 7% (kế hoạch khoảng 8%). Bình quân 3 năm, GDP tăng khoảng 5,6%/năm. Trong 9 tháng, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới tăng 10,8% và có trên 11,2 nghìn doanh nghiệp đã hoạt động trở lại.

Nhìn lại việc thực hiện kế hoạch năm 2013, trong 15 chỉ tiêu được Quốc hội thông qua, có 11 chỉ tiêu ước đạt và vượt kế hoạch, 2 chỉ tiêu xấp xỉ đạt và 2 chỉ tiêu không đạt. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm, kinh tế trong nước gặp nhiều khó khăn và phải tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và quốc phòng an ninh, đạt được kết quả nêu trên là cố gắng lớn.

Chính phủ cũng thừa nhận, mặc dù kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát nhưng chưa vững chắc. Cân đối ngân sách khó khăn, bội chi cao hơn kế hoạch. Việc thực hiện lộ trình giá thị trường đối với một số mặt hàng và dịch vụ thiết yếu còn chậm, chưa tạo được sự đồng thuận cao trong xã hội. Hoạt động của một số tổ chức tín dụng chưa thật an toàn. Thị trường bất động sản, thị trường chứng khoán còn trầm lắng. Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội so với GDP không đạt kế hoạch. Hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp.

Sản xuất kinh doanh còn nhiều khó khăn. Nợ xấu còn cao. Số doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động còn lớn. Tăng trưởng GDP chưa đạt kế hoạch (5,4% so với kế hoạch 5,5%). Công nghiệp tăng trưởng còn chậm.  Xuất khẩu nông sản khó khăn, hiệu quả còn thấp. Khả năng phòng tránh, giảm nhẹ tác hại của thiên tai đối với sản xuất và đời sống, nhất là sản xuất nông nghiệp còn nhiều hạn chế…

CAND Online tiếp tục lược thuật những vấn đề nóng trong hai ngày thảo luận tại Quốc hội