Khai thác hiệu quả điện mặt trời
Tại khu vực Cư Jút, điện mặt trời mái nhà không chỉ phát triển mạnh mà còn đạt hiệu quả khai thác hàng đầu tỉnh. Với 485 hệ thống, tổng công suất hơn 105,9 MWp, địa phương được xem là “quán quân” về hiệu suất sử dụng năng lượng mặt trời. Đây cũng là nơi tập trung nhiều doanh nghiệp chế biến nông sản quy mô lớn, lĩnh vực có nhu cầu điện năng rất cao.
Đại diện Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Thực phẩm Thái An cho biết: “Với cường độ nắng cao, việc tận dụng mái nhà xưởng để lắp đặt điện mặt trời mang lại hiệu quả rõ rệt. Chúng tôi giảm đáng kể chi phí điện cho các công đoạn sấy và đóng gói. Quan trọng hơn, đây còn là một ‘hộ chiếu xanh’, giúp sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe khi xuất khẩu sang thị trường châu Âu và Mỹ”.
Nếu Cư Jút là câu chuyện của sản xuất công nghiệp thì tại Phan Thiết, điện mặt trời mái nhà lại lan tỏa sâu rộng trong đời sống dân cư và ngành du lịch. Với 1.016 hệ thống đang vận hành, đây là địa phương có số lượng công trình điện mặt trời mái nhà lớn nhất Lâm Đồng. Từ những hộ gia đình ven biển đến các khu nghỉ dưỡng cao cấp, năng lượng mặt trời đang dần trở thành một phần trong nhịp sống thường nhật.
Đại diện khu nghỉ dưỡng Anna Resort chia sẻ: “Nắng vàng ven biển giờ đây không chỉ là lợi thế cảnh quan mà còn trở thành một dạng tài sản sinh lợi. Theo cơ chế của Nghị định 58, chúng tôi có thể bán lại phần điện dư lên lưới, vừa tối ưu hiệu quả đầu tư vừa khẳng định cam kết phát triển bền vững!..”.
Ở Đức Trọng, nguồn năng lượng sạch này đang âm thầm vận hành cùng những khu nông nghiệp công nghệ cao. Với tổng công suất gần 44,8 MWp, điện mặt trời mái nhà trở thành nguồn cung ổn định cho các hệ thống nhà kính, tưới tiêu tự động, điều hòa vi khí hậu. Ông Nguyễn Quân, chủ một trang trại rau thủy canh cho biết, chi phí điện cho hệ thống bơm nước và điều tiết nhiệt độ rất lớn. Từ khi lắp đặt điện mặt trời, mỗi tháng trang trại giảm được khoảng 40% chi phí điện năng.
Tại Bảo Lộc, thủ phủ trà và cà phê của tỉnh Lâm Đồng, những mái nhà xưởng đang được tận dụng như những “nhà máy điện” thu nhỏ. Điện mặt trời giúp doanh nghiệp chủ động nguồn năng lượng phục vụ sản xuất, giảm áp lực trước những biến động của thị trường năng lượng.
Bà Hoàng Ái Diễm, đại diện doanh nghiệp cà phê Bảo Trân, nhận định: “Đầu tư điện mặt trời mái nhà là giải pháp tiết kiệm chi phí rất rõ ràng. Trong ngành chế biến nông sản, điện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm. Khi chủ động được nguồn điện, doanh nghiệp có thể duy trì lợi nhuận ổn định ngay cả khi chi phí năng lượng tăng cao!..”.
Một trong những điểm nhấn đặc biệt trong bức tranh năng lượng tái tạo của tỉnh Lâm Đồng là đặc khu Phú Quý. Dù hiện mới có 81 hệ thống với tổng công suất hơn 555 kWp nhưng nơi đây lại sở hữu cơ chế đặc thù hiếm có: Nhà nước không giới hạn sản lượng điện dư được mua từ các tổ chức, cá nhân. Hiện có 38 hệ thống đang vận hành theo mô hình bán điện dư lên lưới.
Điều đó đồng nghĩa với việc toàn bộ lượng điện sạch phát sinh từ các mái nhà trên đảo đều được thanh toán đầy đủ. Đây được xem là động lực kinh tế quan trọng, tạo tiền đề để Phú Quý từng bước hiện thực hóa mục tiêu tự chủ năng lượng và giảm phụ thuộc vào các nguồn điện truyền thống.
Hướng tới nền năng lượng xanh
Sự phát triển mạnh mẽ của điện mặt trời mái nhà tại Lâm Đồng không chỉ xuất phát từ nhu cầu thực tiễn mà còn được thúc đẩy bởi hành lang pháp lý thuận lợi từ Nghị định số 58/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới.
Điểm đột phá của nghị định là đơn giản hóa tối đa các thủ tục đầu tư. Đối với các hệ thống có công suất dưới 100 kW, chủ đầu tư không phải đăng ký kinh doanh, không cần điều chỉnh giấy phép xây dựng. Những rào cản hành chính từng tồn tại nhiều năm đã được tháo gỡ, tạo điều kiện để điện mặt trời mái nhà thực sự bước vào từng hộ gia đình, cơ sở dịch vụ và doanh nghiệp nhỏ.
Không chỉ khuyến khích đầu tư, cơ chế xử lý điện dư cũng được thiết kế theo hướng hài hòa lợi ích giữa người dân và hệ thống điện quốc gia. Tại các khu vực đã kết nối với lưới điện, phần điện dư được phép bán lên lưới với tỷ lệ tối đa 20% sản lượng phát, theo giá điện năng thị trường bình quân của năm trước. Đây được xem là giải pháp vừa tạo động lực kinh tế cho người đầu tư, vừa bảo đảm an toàn vận hành hệ thống điện.
Trao đổi về vai trò đồng hành của ngành điện, ông Nguyễn Thành Nhân, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lâm Đồng khẳng định: “Không chỉ cung cấp điện, chúng tôi còn đồng hành để người dân và doanh nghiệp chủ động tạo ra nguồn năng lượng của chính mình. Với mọi hồ sơ đấu nối hợp lệ, ngành điện cam kết phản hồi nhanh chóng và tạo điều kiện thuận lợi nhất để khách hàng triển khai mô hình tự sản, tự tiêu”.
Với hơn 5.600 hệ thống đang vận hành cùng cơ chế chính sách ngày càng thông thoáng, Lâm Đồng đang từng bước định hình một mô hình phát triển năng lượng hiện đại, xanh và bền vững. Trên khắp tỉnh, mỗi mái nhà không chỉ là nơi che nắng che mưa, mà đang trở thành một “nhà máy điện xanh” góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai.
