Khi tin tặc bị… tin tặc tấn công

Thế giới tình báo vừa nhận một tin chấn động: Một nhóm tin tặc bí ẩn có tên gọi là Shadow Brokers vừa tuyên bố đã xâm nhập thành công vào đơn vị tình báo mạng (tin tặc) tinh nhuệ của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) và lấy cắp các "vũ khí" ảo - tức các phần mềm mã độc dùng để tấn công mạng - của đơn vị này và hiện đang mang ra bán đấu giá chúng trên mạng.

Đơn vị bị xâm nhập của NSA mang tên Equation Group, bao gồm các hacker thuộc hạng cao thủ, là đơn vị đã xây dựng và lưu trữ các phần mềm mã độc bị lấy cắp. Equation Group được giới chuyên gia cho là một đơn vị chiến tranh mạng tuyệt mật của NSA, là thủ phạm gây ra rất nhiều vụ tấn công tình báo mạng trên khắp thế giới.

Từ năm 2001 đến nay, đã có hàng ngàn nạn nhân của Equation Group tại hơn 30 quốc gia.
Từ năm 2001 đến nay, đã có hàng ngàn nạn nhân của Equation Group tại hơn 30 quốc gia.

Equation Group lần đầu tiên bị vạch mặt vào tháng 2-2015, và người có đủ bản lĩnh làm việc này chính là công ty an ninh mạng hàng đầu thế giới Kaspersky Lab của Nga. Một đơn vị chuyên theo dõi các nguy cơ tấn công mạng toàn cầu của Kaspersky Lab có tên gọi là Đội Nghiên cứu và Phân tích toàn cầu (GReAT) đã phát hiện ra Equation Group. GReAT mô tả Equation Group là đơn vị tạo ra mối đe dọa toàn cầu có kỹ thuật và công nghệ phức tạp chưa từng thấy bao giờ.

Equation Group đặc biệt trên mọi phương diện: các công cụ tấn công rất phức tạp và được xây dựng rất tốn kém, khi tấn công các mục tiêu, truy xuất dữ liệu và che giấu hành động một cách rất chuyên nghiệp, sử dụng các kỹ thuật tình báo truyền thống để truyền mã độc vào mục tiêu tấn công. Equation Group có cả một kho "vũ khí" mã độc dùng để "cấy" vào các mục tiêu.

Các vũ khí này bao gồm một số mã quen thuộc như EquationLaser,   EquationDru, DoubleFantasy, TripleFantasy, Fanny và GrayFish. Gần đây hơn, thế giới từng chứng kiến những virus độc hại tấn công mạng máy tính các nhà máy hạt nhân của Iran như Stuxnet và Flame.

Trong quá trình theo dõi và phát hiện ra Equation Group, GReAT đã thu hồi được hai đoạn mã có khả năng lập trình lại hệ điều hành ổ cứng của hàng chục ổ đĩa HDD.

Đây có thể là công cụ mạnh nhất trong kho vũ khí của Equation Group và là mã độc đầu tiên trên thế giới có khả năng nhiễm độc vào ổ đĩa cứng. Việc lập trình lại hệ điều hành ổ cứng giúp mã độc bám chặt trong ổ cứng đó, giúp nó vượt qua được thao tác format ổ đĩa và cài đặt lại hệ điều hành. Một khi xâm nhập lại vào hệ điều hành mới, mã độc này có thể "hồi sinh" vĩnh viễn.

Sâu Fanny là một công cụ tấn công mạng xuất sắc của Equation Group. Mục đích chính của sâu này là nghiên cứu cấu trúc các mạng biệt lập và cách thức chúng kết nối với nhau, và sau đó là phát lệnh xâm nhập vào các mạng biệt lập đó. Equation Group sử dụng các lệnh và cơ chế kiểm soát từ xa chứa trong USB cho phép chuyển dữ liệu ra vào các mạng biệt lập.

Equation Group là đơn vị chiến tranh mạng của NSA.
Equation Group là đơn vị chiến tranh mạng của NSA.

Cách thức lây truyền mã độc Fanny rất đơn giản, chỉ cần người dùng cắm USB vào máy tính nhiễm mã độc Fanny rồi sau đó mang nó cắm vào máy tính không nối mạng. Cơ chế "tàng hình" của mã độc Fanny giúp nó không bị phát hiện bởi thao tác quét virus thông thường, do đó người dùng không thể phát hiện ra nó. Ngoài USB, mã độc của Equation còn được lây truyền bằng đĩa CD-ROM được phát miễn phí cho đại biểu dự các hội thảo, hội nghị khoa học.

Khi mang các CD-ROM về nhà và mở lên xem, nạn nhân đã tự cài mã độc vào máy tính của mình. GReAT cũng phát hiện ra rằng Equation Group có liên quan đến việc phát tán các virus Stuxnet và Flame thông qua việc phối hợp với các đơn vị xây dựng virus máy tính.

Để thực hiện các hoạt động tấn công mạng toàn cầu, Equation vận hành một hệ thống cơ sở hạ tầng đồ sộ gồm hơn 300 tên miền và hơn 100 máy chủ đặt tại nhiều quốc gia khác nhau, trong đó có Mỹ, Anh, Italia, Đức, Hà Lan, Panama, Costa Rica, Malaysia, Colombia và Cộng hòa Séc. Kể từ năm 2001, Equation Group đã cài mã độc cho hàng ngàn, hay thậm chí hàng chục ngàn nạn nhân ở hơn 30 quốc gia toàn thế giới.

Các đối tượng bị cài mã độc bao gồm: Các cơ quan chính phủ và cơ quan ngoại giao, các tổ chức hoạt động trong các lĩnh vực như dầu khí, quân sự, công nghệ nano, các học giả, nhà hoạt động Hồi giáo, truyền thông đại chúng, giao thông vận tải, các tổ chức tài chính và các công ty phát triển công nghệ mã hóa.

Trong quá trình theo dõi, GReAT đã phát hiện Equation Group đã thực hiện 7 vụ đột nhập để cài mã độc. Trong quá trình cài mã độc, Equation Group có khả năng thực hiện một chuỗi 10 hoạt động đột nhập. Quan sát phương thức hoạt động, các chuyên gia của Kaspersky Lab kết luận Equation Group thường thực hiện chuỗi 3 đợt đột nhập; nếu đợt thứ nhất thất bại, nhóm sẽ thực hiện đợt đột nhập thứ hai, nếu vẫn thất bại thì thực hiện đợt đột nhập thứ ba.

Nếu cả ba đợt đột nhập đều thất bại, nhóm sẽ từ bỏ việc cài mã độc. Kaspersky đã phát triển thành công công nghệ tự động ngăn chặn đột nhập (AEP) cho phép hệ thống máy vi tính tự động phát hiện và ngăn chặn sự đột nhập của một chương trình lạ. Kaspersky đã phát hiện ra mã độc Fanny từ tháng 12-2008, vài tháng sau khi nó được lập trình.

Cho đến nay, Shadow Brokers mới chỉ tung ra vài tập dữ liệu "nhử" và hình ảnh danh mục các công cụ mã độc của Equation Group bị lấy cắp. Giới chuyên gia của Paskersky đánh giá đây quả thật là các công cụ của Equation Group. Các tập tin và hình ảnh này được cho là trùng khớp với các tập tin được đề cập trong hồ sơ do cựu điệp viên NSA Edward Snowden tiết lộ.

Theo giới chuyên gia, vụ việc nghe có vẻ nghiêm trọng này thực chất không tác động trực tiếp đến hệ thống mạng của NSA. Các dữ liệu, công cụ bị lấy cắp được lưu trữ trong một hệ thống nằm bên ngoài mạng máy tính của NSA, vốn là nơi chứa các chương trình mã độc của NSA. Các chuyên gia đánh giá, nếu Shadow Brokers thật sự xâm nhập được vào bên trong hệ thống mạng của NSA, họ không dại gì tự bộc lộ mình để bị phát hiện.

Cho đến nay, các chuyên gia mạng vẫn chưa xác định được Shadow Brokers là ai, từ đâu đến, do ai quản lý. Nước Mỹ vừa trải qua vụ tấn công đột nhập hộp thư điện tử của đảng Dân chủ và giới chính khách Mỹ, trong đó có ứng cử viên Tổng thống Hillary Clinton đã lên tiếng cáo buộc tình báo Nga đứng sau vụ việc.

Với vụ tấn công này, người ta lại nghĩ đến khả năng Shadow Brokers chính là những hacker giấu mặt của tình báo Nga, với mục tiêu "phá đám" cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ. Còn Snowden thì đưa ra giả thuyết rằng vụ tấn công lấy cắp mã độc của Equation Group xuất phát từ Nga và nhằm mục đích phơi bày bằng chứng về hoạt động chiến tranh mạng của NSA.

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.