Xưa, nhiều vị vua anh minh, để nắm trúng và sát tình hình dân chúng, đã cải trang làm dân thường vi hành. Hiệu quả vi hành khi đó rất có kết quả còn bởi điều kiện thông tin cực kỳ hạn chế, đa phần người dân chỉ biết tên tuổi vua mà chưa từng diện kiến.
Ngày nay, trong điều kiện khoa học công nghệ bùng nổ, các nhà lãnh đạo cấp cao để nắm bắt thực tiễn hoặc xử lý trúng vấn đề, vụ việc nào đó, chuyện vi hành xưa được thay bằng thị sát thực tế và huy động các ngành hữu quan cùng tham gia. Qua đó giúp người lãnh đạo có cách nhìn khách quan, đầy đủ, đa chiều, nắm trúng và nắm rõ sự việc, kết luận bản chất và đưa ra hướng giải quyết, chỉ đạo thấu đáo, kịp thời.
Trở lại vụ việc cưỡng chế thu hồi đất ở Tiên Lãng, Hải Phòng, lưu ý rằng, trước khi Thủ tướng họp và ra kết luận, UBND TP Hải Phòng đã hai lần có báo cáo gửi Thủ tướng. Tuy nhiên, như đánh giá của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam, cả hai báo cáo này đều thiếu nghiêm túc, không nhìn nhận đúng bản chất sự việc.
Thực tế đó cho thấy, nếu Thủ tướng tiếp tục yêu cầu Hải Phòng báo cáo lần 3 hay hơn nữa thì không biết đến khi nào, sự thật mới được làm rõ bởi tư duy báo cáo đã mang tính định kiến, chưa kể còn điều gì khuất tất đằng sau. Vì lẽ đó, để kết luận vụ việc, Thủ tướng đã huy động tri thức tổng hợp: chỉ đạo lãnh đạo các bộ, ngành như Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiểm tra, làm rõ; đề nghị các Ủy ban của Quốc hội và MTTQ - là cơ quan giám sát, đảm bảo cách tiếp cận khách quan, trung thực; đề nghị các hiệp hội, đoàn thể - là những tổ chức có tiếng nói bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân; đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng để tiếp cận dưới góc độ luật pháp… Việc huy động tri thức của các ban, ngành, tổ chức nói trên đem đến cách tiếp cận đầy đủ, toàn diện và khoa học, từ đó lột tả bản chất vấn đề, nhất là những vấn đề mà chính quyền địa phương còn né tránh, không nhìn thẳng trong hai báo cáo gửi Thủ tướng trước đó.
Từ sự việc ở Tiên Lãng và chuyện Hải Phòng hai lần báo cáo không nghiêm túc, đặt ra kinh nghiệm sâu sắc trong công tác thanh, kiểm tra của các bộ, ngành, địa phương hiện nay. Đất đai là vấn đề còn nhiều tồn tại, hơn 70% khiếu kiện liên quan đất đai, trong đó nhiều vụ khiếu kiện dai dẳng, kéo dài. Cũng giống như ông Đoàn Văn Vươn, mấy năm trời vì bất bình chuyện thu hồi đất vô cớ, người nông dân này đã gửi đơn khiếu nại hành chính đến lãnh đạo huyện, thành phố, tiếp đó khiếu kiện ra toà. Nhưng tất cả các quyết định hành chính của huyện, kết quả xử lý khiếu nại của thành phố cũng như quyết định của toà hành chính, đều giẫm theo lối mòn, tuyên trái luật. Đó cũng chính là hệ quả của cách nghe báo cáo một chiều: thành phố nghe huyện, đến hai cấp toà địa phương cũng không thoát vỏ bọc đó.
Cách làm việc theo hình thức nghe báo cáo, trình bày báo cáo còn tồn tại phổ biến trong bộ máy hành chính nước ta. Trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại tố cáo, lối mòn này sẽ gây hậu quả nghiêm trọng, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân nếu bị cấp có thẩm quyền trực tiếp bưng bít, sẽ rất khó được phơi lộ. Huy động chính kiến nhiều chiều, nhất là từ các cơ quan chuyên môn, có trách nhiệm về pháp lý cũng như chính kiến của các cơ quan phản biện, giám sát như MTTQ, các Ủy ban của Quốc hội (ở địa phương là đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND), chính kiến từ các hiệp hội, ngành nghề - tổ chức nắm rõ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, sẽ đem lại cách nhìn đầy đủ, trung thực. Có như vậy, những báo cáo cố tình che đậy bản chất sự việc mới được làm rõ để xử lý thấu đáo, chấm dứt khiếu kiện kéo dài
