Khẳng định ý nghĩa tư tưởng canh tân của nhà yêu nước Phan Châu Trinh

Tuy sự nghiệp cứu nước của Phan Châu Trinh không thành, nhưng chủ thuyết “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” do ông đề xướng và ra sức cổ xúy vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn trong công cuộc xây dựng đất nước ngày nay.

Sáng 9/9, tại TP Tam Kỳ, UBND tỉnh Quảng Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Tư tưởng canh tân của nhà yêu nước Phan Châu Trinh” nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh Phan Châu Trinh (9/9/1872-9/9/2022).

Khẳng định ý nghĩa tư tưởng canh tân của nhà yêu nước Phan Châu Trinh -0
Hội thảo có sự tham gia của hơn 200 đại biểu khách mời, đại biểu gia tộc nhà yêu nước Phan Châu Trinh và các nhà khoa học, nhà nghiên cứu.

Tại hội thảo, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu đã tập trung phân tích, khai thác về bối cảnh thời đại tác động đến tư tưởng của nhà yêu nước Phan Châu Trinh; tư tưởng canh tân của nhà yêu nước Phan Châu Trinh; sự ảnh hưởng của phong trào Duy tân và tư tưởng canh tân đối với xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX; đề xuất, kiến nghị các giải pháp nhằm phát huy các giá trị tư tưởng canh tân, đổi mới của nhà yêu nước Phan Châu Trinh, nhất là tư tưởng về xây dựng ý chí tự lực tự cường, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, phát huy ý chí và sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, kết hợp với sức mạnh thời đại.

Theo ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, trong lịch sử hình thành và phát triển, Quảng Nam được biết đến là vùng đất mở, nơi giao lưu, hội tụ của nhiều nền văn hóa lớn, cũng là vùng đất từng chịu biết bao thử thách khắc nghiệt của tự nhiên và chiến tranh… để từ đó đã sản sinh ra các nhà duy tân với tư duy sáng tạo, đổi mới.

Trong số đó, tiêu biểu là nhà yêu nước Phan Châu Trinh, người khởi xướng, vận động và lãnh đạo phong trào Duy tân nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam, mà tên tuổi và sự nghiệp gắn liền với cuộc đấu tranh giành độc lập, giải phóng dân tộc của nhân dân ta vào đầu thế kỷ XX.

Sinh ra trong hoàn cảnh đất nước đầy biến động, tuổi thơ của chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh đã trải qua nhiều gian nan cơ cực cùng với sự thăng trầm của lịch sử dân tộc.

Trước cảnh lầm than của nhân dân, Phan Châu Trinh chủ trương cứu nước phải từ nội lực của nhân dân; cứu nước trước hết phải cứu dân. Từ đó ông đưa ra chủ thuyết canh tân “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”.

Sinh thời, Phan Châu Trinh đã nhận ra và chỉ rõ nguyên nhân khiến dân tộc ta mất nước và đã bao lần quật khởi vẫn chưa giành lại được độc lập, chủ quyền. Đó chính là do trình độ quốc dân.

Để có thể ngang bằng với các dân tộc khác trên thế giới, chí sĩ Phan Châu Trinh cho rằng phải khắc phục sự tụt hậu về trình độ. Bởi vậy, ông đã khởi xướng cuộc cách mạng xã hội rộng lớn, sôi nổi ở Việt Nam những năm đầu thế kỷ XX, nhằm giải phóng dân tộc.

Khẳng định ý nghĩa tư tưởng canh tân của nhà yêu nước Phan Châu Trinh -0
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Thanh phát biểu tại hội thảo.

Tuy sự nghiệp cứu nước của Phan Châu Trinh không thành, nhưng chủ thuyết “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” do ông đề xướng và ra sức cổ xúy vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn trong công cuộc xây dựng đất nước ngày nay.

Hơn 20 năm hoạt động cứu nước, nhà yêu nước Phan Châu Trinh đã cống hiến trọn cuộc đời mình cho nhân dân, cho dân tộc, từ bị giam cầm trong lao tù, vất vả lao động nơi đất khách quê người và lúc trở về cõi vĩnh hằng nhưng trong lòng vẫn mong cho dân tộc được độc lập, nhân dân được ấm no, hạnh phúc.

Phan Châu Trinh sinh ngày 9/9/1872, người làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, phủ Tam Kỳ nay thuộc xã Tam Lộc, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam; hiệu là Tây Hồ, Hy Mã; tự là Tử Cán.

Thân sinh cụ Phan là Phan Văn Bình, một võ quan nhỏ với chức Quản cơ sơn phòng, tham gia phong trào Cần Vương làm Chuyển vận sứ đồn A Bá (Tiên Phước) phụ trách quân lương. Mẹ Phan Châu Trinh là Lê Thị Trung, con gái nhà vọng tộc, thông thạo chữ Hán, ở làng Phú Lâm, huyện Tiên Phước.

Phan Châu Trinh đỗ cử nhân năm 1900. Năm 1901, ông đỗ Phó bảng, kỳ thi Hội, đồng khoa với Tiến sĩ Ngô Đức Kế và Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc. Năm 1902, ông vào học Trường Hậu bổ, sau ra làm Thừa biện Bộ Lễ rồi từ quan, kết giao với nhiều sĩ phu yêu nước như Huỳnh Thúc Kháng và Phan Bội Châu.

Năm 1905, ông cùng với 2 bạn là Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng (đều đỗ tiến sĩ năm 1904) làm một cuộc Nam du, với mục đích xem xét dân tình, sĩ khí và tìm bạn đồng chí hướng. Sau khi dừng chân ở Bình Định, làm thơ, phú chống lại lối khoa cử Nho học, 3 ông tiếp tục đi vào các tỉnh phía Nam và kết giao với nhiều bạn đồng chí hướng nơi đây như Trương Gia Mô, Hồ Tá Bang, Nguyễn Hiệt Chi...

Sau cuộc Nam du, Phan Châu Trinh ra Nghệ - Tĩnh, Thanh Hóa, Hà Nội để gặp gỡ và hội ý với các sĩ phu tiến bộ, rồi lên căn cứ Đề Thám quan sát tình hình. Năm 1906, ông bí mật sang Nhật Bản gặp Phan Bội Châu, khởi xướng Duy tân, cải cách nước nhà…

Năm 1917, Phan Châu Trinh, Phan Văn Trường, Nguyễn Tất Thành thành lập Hội người Việt Nam yêu nước tại Pháp. Ngày 19/6/1919, ông cùng với Phan Văn Trường, Nguyễn Thế Truyền và Nguyễn Tất Thành soạn “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” gửi Hội nghị Versailles, ký tên chung là Nguyễn Ái Quốc…

Phan Châu Trinh mất ngày 24/3/1926 tại Sài Gòn, hưởng dương 54 tuổi. Ngày 4/4/1926, lễ an táng ông được cử hành hết sức trọng thể theo tinh thần một lễ quốc tang. Lễ vọng điếu thụ tang được tổ chức hầu khắp các tỉnh, thành trong cả nước. Lễ truy điệu để tang Phan Châu Trinh là cuộc biểu dương tinh thần dân tộc - dân chủ của phong trào yêu nước lúc bấy giờ, bất chấp sự ngăn cản của thực dân.

Ngọc Thi

Các tin khác

Nguyên Phó phòng TN&MT tại Quảng Ngãi bị khai trừ ra khỏi Đảng

Nguyên Phó phòng TN&MT tại Quảng Ngãi bị khai trừ ra khỏi Đảng

Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Tỉnh ủy Quảng Ngãi quyết định thi hành kỷ luật đồng chí Phạm Văn Thanh, đảng viên Chi bộ Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị thuộc Đảng bộ UBND phường Cẩm Thành, nguyên Chi ủy viên Chi bộ, Phó trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) TP Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi (trước sắp xếp), bằng hình thức khai trừ ra khỏi Đảng.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc tiếp xúc cử tri tại Cần Thơ

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc tiếp xúc cử tri tại Cần Thơ

Tại buổi tiếp xúc cử tri, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương lưu ý TP Cần Thơ tiếp tục tập trung thực hiện các nghị quyết, cụ thể hóa chỉ tiêu, nhiệm vụ những tháng cuối năm; rà soát, đánh giá các dự án kéo dài, sớm đưa các công trình vào hoạt động, tạo thêm nguồn lực cho phát triển thành phố và đóng góp vào sự phát triển chung của cả nước. 

Cơ chế đặc thù xử lý vi phạm pháp luật về kinh tế, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Cơ chế đặc thù xử lý vi phạm pháp luật về kinh tế, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định 1916/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Nghị quyết số 37/2026/QH16 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Tôn vinh 42 nhà khoa học, 24 sáng tạo kỹ thuật nhà nông năm 2026

Tôn vinh 42 nhà khoa học, 24 sáng tạo kỹ thuật nhà nông năm 2026

Theo Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Bùi Thị Thơm, chương trình tôn vinh “Nhà khoa học của Nhà nông” và cuộc thi “Sáng tạo kỹ thuật Nhà nông” không chỉ nhằm ghi nhận, biểu dương các nhà khoa học, chuyên gia, trí thức và nông dân có những công trình, sáng kiến thiết thực, mà còn góp phần khơi dậy tinh thần sáng tạo, chủ động nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật và mạnh dạn ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.

Chuyển hóa tiềm năng biển thành sức mạnh phát triển quốc gia

Chuyển hóa tiềm năng biển thành sức mạnh phát triển quốc gia

Xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đòi hỏi chuyển hóa tiềm năng, lợi thế biển thành động lực phát triển, đồng thời nâng cao năng lực khoa học - công nghệ, quản trị và hội nhập quốc tế, góp phần bảo đảm hòa bình, ổn định và phát triển bền vững trên biển.

Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực tạo bước chuyển trong tư duy bảo tồn

Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực tạo bước chuyển trong tư duy bảo tồn

Hội nghị Đối thoại Châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực vừa được Việt Nam tổ chức thành công tốt đẹp. Nhân dịp này, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam đã trả lời phỏng vấn báo chí về kết quả của sự kiện quan trọng này.

Ngân vang giai điệu về tình hữu nghị Trung - Việt từ Nhà hát Hồ Gươm

Ngân vang giai điệu về tình hữu nghị Trung - Việt từ Nhà hát Hồ Gươm

Diễn ra tại Nhà hát Hồ Gươm vào tối 1/10, chương trình nghệ thuật "Hoà âm Trung - Việt" là sự kiện do Bộ Công an và Đại sứ quán nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Việt Nam chủ trì tổ chức; Nhà hát Hồ Gươm và Nhà hát Lớn Quốc gia Trung Quốc thực hiện, nhân kỷ niệm 77 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (1/10/1949-1/10/2026).

Thiết kế 7 nhóm chính sách về đất đai

Thiết kế 7 nhóm chính sách về đất đai

Dự thảo Luật đất đai (sửa đổi) được thiết kế theo tư duy lập pháp mới tại Nghị quyết số 66 của Nghị quyết Trung ương: Luật chỉ quy định vấn đề khung, có tính nguyên tắc; vấn đề thường xuyên biến động giao Chính phủ, bộ, ngành, địa phương quy định.

Cơ quan thẩm tra dự án luật phải thể hiện rõ chính kiến, lập luận

Cơ quan thẩm tra dự án luật phải thể hiện rõ chính kiến, lập luận

Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ cho ý kiến về 5 dự án luật, 1 nghị quyết quy phạm pháp luật, 2 nội dung về vấn đề quan trọng trình Quốc hội; các báo cáo của Chính phủ về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương; các báo cáo về công tác dân nguyện và rà soát lần cuối công tác chuẩn bị Kỳ họp thứ 2.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Hình thành năng lực nghiên cứu và tham mưu chiến lược cho đất nước

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Hình thành năng lực nghiên cứu và tham mưu chiến lược cho đất nước

Sáng 1/10, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về phát huy sức mạnh tổng hợp của đội ngũ cán bộ các viện Hàn lâm, viện Nghiên cứu trong tham mưu chiến lược. Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương.