Khẳng định và làm sâu sắc chủ quyền nhân dân

Tán thành việc giữ nguyên tên nước

Thảo luận về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992, các đại biểu ghi nhận về sự dân chủ, rộng rãi trong quá trình lấy ý kiến đóng góp của nhân dân. Đại biểu Nguyễn Bắc Son (Hà Nội) nhận định việc đóng góp cho dự thảo Hiến pháp đã tạo hiệu ứng xã hội lớn với 26 triệu lượt người tham gia,“điều này một lần nữa khẳng định chân lý là những khi đất nước có việc lớn, chúng ta đều hội tụ được lòng dân để góp phần xây dựng Tổ quốc”.

Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh) cũng chung quan điểm, cho rằng: Việc lấy ý kiến góp ý cho dự thảo đã diễn ra trên quy mô rộng rãi và dân chủ. Đặc biệt phấn khởi là nhân dân đã tham gia nghiên cứu và đóng góp cho dự thảo sửa đổi Hiến pháp nhiều ý kiến tâm huyết, qua đó, thấy rõ trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân vào việc lớn của đất nước.

Đại biểu Đinh Xuân Thảo (Hà Nội) cho biết: Thời gian qua cũng có ý kiến cho rằng dự thảo Hiến pháp hầu như không có thay đổi, đó là quy kết hoàn toàn sai sự thật. “Từ bản Hiến pháp 1992 có 12 chương, 147 điều chúng ta đã sửa lại còn 11 chương, 124 điều; trong đó chỉ có 11 điều không sửa. Điều này khẳng định thực tế là chúng ta đã sửa đổi nhiều, trong đó chủ quyền nhân dân được thể hiện rõ từ lời nói đầu. Dự thảo sửa đổi Hiến pháp đã thể hiện đúng quan điểm, đúng yêu cầu mục đích đặt ra”, ông Thảo nói.

Tại buổi thảo luận, một lần nữa các đại biểu thể hiện sự nhất trí cao về việc giữ nguyên tên nước và Điều 4 trong Hiến pháp 1992. Các ý kiến khẳng định, việc giữ nguyên tên nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhằm tiếp tục khẳng định mục tiêu, con đường xây dựng và phát triển đất nước lên chủ nghĩa xã hội, bảo đảm tính ổn định, tránh việc phải thay đổi về quốc huy, con dấu, quốc hiệu trên các văn bản, giấy tờ. Hơn nữa, trải qua 37 năm, tên gọi này đã trở nên quen thuộc đối với nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế. Đại biểu Đào Văn Bình nhấn mạnh, nếu thay tên nước, đặc biệt tiền cũng phải thay đổi, sẽ gây ra rất nhiều vấn đề khó lường.

Về Điều 4, đại biểu Nguyễn Đình Quyền cho rằng, để tránh việc bị lợi dụng xuyên tạc, nên bổ sung quan điểm Đảng lãnh đạo toàn diện Nhà nước và xã hội, nhưng Đảng không làm thay. “Nhà nước, công chức nhà nước làm việc theo Hiến pháp. Đảng lãnh đạo, nhưng không làm thay hoạt động của bộ máy Nhà nước”, ông Quyền lưu ý.

Làm rõ nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân

Đại biểu Nguyễn Đình Quyền – người đã 4 lần tham gia soạn thảo sửa đổi Hiến pháp từ 1989 đến nay cho biết: Điều đầu tiên Hiến pháp lần này phải làm sâu sắc hơn Hiến pháp 1992 là làm rõ quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân, thể hiện ở chính thể, tổ chức bộ máy Nhà nước, hệ thống chính trị, quyền sở hữu, mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân. Điều thứ 2 cần đạt được là hoàn thiện hơn nữa, sâu sắc hơn nữa nền dân chủ XHCN, thể hiện ở mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân, đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của Nhà nước trong mối quan hệ này. Điều thứ 3 là phải giải mã cho được nguyên tắc tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân nhưng có sự phân công kiểm soát lẫn nhau. “Hiến pháp 1992 rất thành công trong đổi mới về kinh tế, nhưng chưa có điều kiện hoàn thiện hơn nữa về phân công quyền lực. Hiến pháp lần này phải làm được điều đó” – đại biểu Nguyễn Đình Quyền nhấn mạnh. Cần phân công một cách rạch ròi hợp lý giữa 3 quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Có chế định quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân và tất cả quyền lực đều phải được kiểm soát. Điều thứ 4 cần đạt được là hoàn thiện hơn nữa quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Lần này, chúng ta làm rõ khái niệm quyền con người và xác định rằng có rất nhiều quyền không đi liền với nghĩa vụ, bởi người ta sinh ra đã có, là quyền được sống, quyền được sống trong môi trường lành mạnh, quyền được học hành... Việc đưa chương về quyền con người ngay sau chương về chính thể đã thể hiện sự tôn trọng quyền con người trong bản Hiến pháp lần này.

Nhiều đại biểu cũng bày tỏ nguyện vọng về việc bổ sung quy định người dân có quyền phúc quyết Hiến pháp. Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Đình Quyền cũng cho rằng không nên bỏ từ “duy nhất” trong quy định Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp với lý do người dân phúc quyết Hiến pháp. “Người dân phúc quyết Hiến pháp là chủ thể đặc biệt, còn trong quy định nói là “cơ quan duy nhất”. Nếu bỏ chúng ta sẽ có thể gây nhầm lẫn lập pháp và lập quy, đánh đồng quyền lực lập pháp và quyền lực hành pháp. Quyền lực do dân bầu bao giờ cũng là quyền lực gốc. Hành pháp và tư pháp là quyền lực phái sinh từ quyền lực này”.

Cần làm rõ mô hình chính quyền địa phương

Rất nhiều đại biểu thảo luận đã đưa ra ý kiến về mô hình chính quyền địa phương, điều mà đại biểu Nguyễn Đình Quyền nhận định là “khiếm khuyết nhất của dự thảo lần này”. Ông Quyền cho rằng, dù Hiến pháp quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, nhưng cũng phải rõ được mô hình. “Dự thảo xếp HĐND và UBND là thuộc chính quyền địa phương, tôi không đồng tình, cơ quan dân cử không thể thuộc chính quyền địa phương được!”. Đại biểu Trịnh Thế Khiết cũng cho biết mô hình không có HĐND cấp huyện, phường, xã đã thử nghiệm 5 năm nay ở 10 tỉnh trên cả nước nhưng hiện mới sơ kết, chưa đánh giá được cụ thể kết quả. Đại biểu Khiết đề nghị ban soạn thảo nên nghiên cứu kỹ để đưa vào dự thảo sao cho rõ ràng, có hội đồng hay không có hội đồng cũng nói rõ. Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm và Đại biểu Trương Thị Ánh của tổ TP Hồ Chí Minh cũng đề nghị nhanh chóng tổng kết việc thí điểm không tổ chức HĐND ở một số địa phương để từ đó đưa vào cách thiết kế mô hình HĐND ở các cấp.