Kể chuyện Cảnh sát cơ động kỵ binh

Tạo dựng niềm tin, xem ngựa như bạn thân

Bên chú ngựa lông màu hung đỏ quen thuộc, Trung uý Nguyễn Chính Bảo Duy (SN 1999), cán bộ Đội Huấn luyện Đoàn CSCĐ Kỵ binh tích cực rèn luyện nội dung sử dụng ngựa trong đội hình giải tán đám đông.

Chàng trai quê TP Hồ Chí Minh, tham gia nghĩa vụ CAND năm 2018, đến đầu năm 2020 khi Đoàn CSCĐ Kỵ binh thành lập, do yêu thích động vật nghiệp vụ nên anh đã viết đơn tình nguyện xung phong về công tác tại đơn vị.

"Khó khăn ban đầu là khoảng cách địa lý xa xôi, tiếp đó hiểu biết về loài ngựa chỉ là "trang giấy trắng", nhưng được các cấp lãnh đạo, chỉ huy quan tâm giúp đỡ, các chuyên gia tập huấn, đồng chí, đồng đội chỉ bảo thì đến nay tôi đã dần quen công tác chăm sóc, huấn luyện ngựa nghiệp vụ", Duy nói.

Có một điểm gây ấn tượng đối với anh từ lúc ban đầu, là trong một chuồng to gồm nhiều chú ngựa, CBCS phải tự vào chọn ngựa bắt ra huấn luyện. Nhiều người trước đó vào bắt nhưng không bắt được chú ngựa màu hung đỏ ấy, vì chú toàn giơ chân ra đá. Đến khi Duy vào, đưa cuộn dây ra bắt thì bạn ngựa lại ngoan ngoãn đứng im. Phải chăng đây là cái duyên, ngựa chọn người, chọn cán bộ huấn luyện...

Vừa vuốt ve chú ngựa thân thiết, Trung uý Bảo Duy cho rằng, quá trình công tác, anh không chỉ phấn đấu trở thành một kỵ binh giỏi nghiệp vụ, thuần thục cưỡi ngựa, mà điều quan trọng là phải tạo được tình cảm với chú ngựa của mình, coi ngựa như một người bạn. Bởi vì có như thế thì loài ngựa bất kham, hoang dã mới có thể được thuần hoá thực sự, nghe theo mệnh lệnh của cán bộ huấn luyện. Chẳng hạn, những khi bạn bị viêm phổi, hay đi thao diễn ở Sa Pa, Lào Cai về bị chấn thương ở chân thì mấy tháng trời Duy kết hợp cán bộ thú y, cùng ăn uống, ngủ nghỉ tại chuồng để chăm sóc, chữa bệnh cho ngựa.

Những khi Duy ốm, bận công việc không ra thao trường luyện tập thì đồng đội của Duy cũng "gặp khó" khi bắt ngựa, bởi vì phải đúng là Duy vào chuồng gọi tên mới có thể lắp được yên cương đưa bạn ra. Nhưng đây cũng là bạn ngựa nhanh nhẹn, thông thạo nhiều bài tập, trong đó xuất sắc nhất là mảng chuyên khoa cán bộ sử dụng công cụ hỗ trợ (gậy 1,2m; gậy tonfa) trên lưng ngựa, tham gia đội hình giải tán đám đông...

Ngựa hoang dã là động vật bị săn mồi nên bản tính rất nhạy cảm, luôn tìm cách trốn chạy trước những nguy cơ. Bản năng tự nhiên của ngựa sống theo bầy đàn, nhạy với âm thanh, ánh sáng, tiếng động mạnh, do đó, khi huấn luyện phải bảo đảm ngựa trung thành với chủ, tuyệt đối tuân thủ mệnh lệnh cán bộ.

11 bài tập cơ bản, từ đơn giản đến phức tạp sẽ tập thói quen, luyện phản xạ, tạo cho ngựa niềm tin ở kỵ binh, như hình thành một sợi dây kết nối giữa ngựa với cán bộ huấn luyện. Để khi gặp nguy hiểm, dù ngựa lo sợ nhưng có cán bộ huấn luyện kề bên thì ngựa sẽ vững tâm hơn và làm theo các mệnh lệnh.

Anh cho biết, ngoài chương trình chung thì mỗi con ngựa cũng có từng phương pháp riêng. Chẳng hạn, để rèn ngựa quen với âm thanh, ánh sáng thì ban đầu cho nghe âm thanh từ xa trước, sau đó tiến lại gần; từ hành động đơn giản là khua cây phía sau, từ xa, sau đó dần tiếp xúc gần hơn.

"Ngựa cũng rất tinh tế, dường như đọc được ý định của cán bộ khi mình ngồi trên lưng. Ví dụ, khi đi công tác tại các địa phương, mới đầu xuống xe nhiều bạn e dè, nhất là lúc đi qua quảng trường với sân khấu, âm thanh rất lớn. Thế nhưng, chỉ cần cán bộ huấn luyện ngồi trên lưng, giữ dây cương chắc, một vài động tác xoa nhẹ thì bạn ngựa ấy lấy lại được bình tĩnh, ngoan ngoãn nghe lời. Khi đi trên những địa hình trơn trượt, đồi núi khó đi, mặc dù có trượt chân thì các bạn vẫn bình tĩnh lấy lại được cân bằng, không làm ngã đồng chí, đồng đội đang ngồi trên lưng mình", anh nhớ lại.

Đối với Thiếu uý Tòng Văn Nhà (SN 1996), chàng trai dân tộc Thái, sinh ra và lớn lên tại vùng miền núi Quỳnh Nhai, Sơn La, thường xuyên tiếp xúc với trâu bò, lợn gà, nhà nuôi ngựa thì dường như sinh ra để làm CSCĐ Kỵ binh vậy.

Anh cũng là một trong những người đầu tiên có mặt tại đây khi đơn vị mới thành lập, trực tiếp huấn luyện chú ngựa trắng tên là Pet. Đây là chú ngựa lông trắng nổi bật, có thể làm tốt các nhiệm vụ như vượt chướng ngại vật, nghiêng người nhặt vật... Mới đầu Pet chỉ nặng 250-260kg, tâm lý nhút nhát, sợ hãi, nay đã lên 380kg, dạn dày kinh nghiệm và tâm lý ổn định hơn, ngoan ngoãn nghe theo khẩu lệnh của cán bộ.

Có một điều mình rất tò mò, là không hiểu sao có thể huấn luyện ngựa diễu binh thẳng hàng, thẳng lối, đều đẹp trong các sự kiện lớn? - Tôi hỏi. Thiếu uý Nhà cho hay, ngựa nghiệp vụ khác ngựa nhà ở chỗ được huấn luyện, khi quen sẽ làm theo ý muốn của cán bộ. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận, huấn luyện diễu binh, diễu hành cho ngựa là quá trình gian nan, vất vả.

Xúc động khoảnh khắc đón ngựa con chào đời

Trao đổi với phóng viên, Thượng tá Nguyễn Ngọc Hưng, Trưởng đoàn CSCĐ Kỵ binh cho biết, sau 6 năm thành lập, được sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng uỷ Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an và Đảng uỷ, lãnh đạo Bộ Tư lệnh CSCĐ, từ những ngày đầu gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, kiến thức về huấn luyện ngựa..., đến nay đơn vị đã từng bước ổn định, đi vào hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ, hình thành 4 đội chuyên môn: Tham mưu chính trị - Huấn luyện - Hậu cần kỹ thuật - Chăn nuôi thú y.

Trong năm 2025, Đoàn CSCĐ Kỵ binh đã xây dựng và triển khai thực hiện 17 kế hoạch ứng trực bảo đảm ANTT các hội nghị, sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, các hoạt động của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đoàn khách quốc tế đến thăm và làm việc tại Việt Nam (1.700 lượt CBCS và 320 lượt ngựa nghiệp vụ), làm tốt công tác ứng trực đảm bảo quân số, vũ khí, phương tiện và ngựa nghiệp vụ, sẵn sàng ra quân thực hiện nhiệm vụ khi có lệnh điều động của lãnh đạo cấp trên.

Đặc biệt, đơn vị vinh dự được giao tổ chức huấn luyện Khối CSCĐ Kỵ binh tham gia diễu binh, diễu hành tại Lễ kỷ niệm cấp quốc gia A50, A80; tham gia thao diễn chương trình diễu hành, giao lưu với quần chúng nhân dân chào mừng kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 4 Chương trình trong chuỗi sự kiện chào mừng kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống CAND và 2 buổi đón tiếp lãnh đạo Đảng, Nhà nước...

Cũng theo đồng chí Trưởng Đoàn CSCĐ Kỵ binh, sau 6 năm, những chú ngựa đã phát triển tốt, phù hợp với khí hậu, thời tiết và con người Việt Nam, từ gần 100 con nay đã lên tới gần 170 con; ngựa trưởng thành nặng bình quân 370-380kg/con, có con hơn 400kg.

Đơn vị đã học hỏi, trao đổi kinh nghiệm các chuyên gia nước ngoài, các đơn vị trong nước; kết hợp với CBCS tự tìm tòi, học hỏi, đưa vào huấn luyện một số nội dung: ngựa thực hiện nghi lễ, truy đuổi, truy bắt; thồ hàng; kiểm soát, giải tán đám đông...; chủ động soạn thảo, xây dựng và trình các cấp phê duyệt nội dung giáo án, bài giảng phục vụ công tác huấn luyện ngựa nghiệp vụ. Đồng thời, chủ động trong công tác nhân giống, lai tạo giống để xây dựng đàn ngựa chất lượng cao của ngành, phù hợp với điều kiện thời tiết, khí hậu cũng như ngoại hình...

"Địa hình Việt Nam đa dạng, vừa có đồng bằng, đồi núi, miền biển... và hoạt động nghiệp vụ của lực lượng CAND cũng thực hiện tại nhiều địa bàn khác nhau. Thực tế đã chứng minh, việc triển khai Đoàn CSCĐ Kỵ binh trong lực lượng CAND rất phù hợp, khi công tác huấn luyện bảo đảm ngựa có thể thực hiện nhiệm vụ tại những địa bàn mà phương tiện cơ giới hoặc khả năng vận chuyển của con người bị hạn chế; di chuyển ở những địa hình đường sá, giao thông chưa thuận lợi; tuần tra bảo đảm ANTT ở các khu vui chơi giải trí, trung tâm văn hoá..., thể hiện sự gần gũi, thân thiện giữa lực lượng thực thi pháp luật với quần chúng nhân dân và du khách" -Thượng tá Lê Sỹ Hà, Phó Đoàn trưởng Đoàn CSCĐ Kỵ binh nêu quan điểm.

Tại Đội Chăn nuôi thú y, Trung uý Nguyễn Cao Thiên (SN 1998) - chàng trai quê Hương Sơn, Hà Tĩnh đang tỉ mẩn dùng ống nghe khám bệnh cho ngựa, đây là công việc đặc thù hằng ngày để phòng bệnh viêm phổi, đau bụng, chấn thương... cho các chiến mã.

Hơn 3 năm tại đơn vị, Cao Thiên là "bà đỡ" mát tay khi đã đỡ đẻ thành công cho khoảng chục con ngựa. Thời khắc đón những chú ngựa con trở thành thành viên mới của đại gia đình CSCĐ Kỵ binh cũng là dịp đơn vị "vui như Tết". Ngựa mang thai khoảng 11 tháng thì sinh con, cán bộ thú y chẩn đoán theo ngày dự sinh, trong vòng 1 tuần, khi ngựa sắp đẻ sẽ bắt đầu túc trực. Biểu hiện của ngựa mẹ lúc này hay nằm, khi đứng dậy sẽ dùng chân sau giẫy, tự đạp vào bụng. Cán bộ thú y sẽ tiêm liều thuốc kích đẻ, có tác dụng giảm đau cho ngựa.

"Trước thời gian ngựa sinh con, cả tổ thú y gồm 12 người túc trực 24/24h, đốt lửa bên ngoài, nằm trong chuồng ngựa kế bên chờ. Lúc ngựa mẹ trở dạ, tất cả anh em từ cán bộ chỉ huy đến cán bộ huấn luyện... đều có mặt, quây quần bên chuồng ngựa. Có những bạn sinh vào ban đêm mọi người vẫn thức chờ như thế. Khi ngựa con được sinh ra, được cán bộ thú y lau chùi, khoảng 20 phút sau có thể đứng dậy cất tiếng hí đầu đời thì cảm xúc anh em vỡ oà, mừng vui như đón được thành viên mới trong gia đình mình", Trung uý Nguyễn Cao Thiên xúc động nhớ lại.

Ông cha ta có câu: "Đường dài mới biết ngựa hay". Quả thật, 6 năm chưa thể nói lên nhiều điều, nhưng qua những thành tựu bước đầu, với sự gắn kết của đơn vị "Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ", chúng ta có quyền hy vọng về một lực lượng CSCĐ Kỵ binh ngày càng trưởng thành, lớn mạnh trong tương lai, đóng góp hiệu quả vào công tác Công an, góp phần bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của người dân...