Iraq: Lún sâu vào khủng hoảng chính trị

Ngay sau khi người lính Mỹ cuối cùng rời khỏi Iraq vào ngày 18/12/2011, tình hình chính trị nước này bỗng xoay chuyển bất ngờ theo chiều hướng xấu. Cuộc đụng độ gay cấn giữa Thủ tướng Nuri al-Maliki với Phó tổng thống Tariq al-Hashimi đang khiến cho chính phủ liên hiệp đa thành phần - sản phẩm mà Mỹ cất công gầy dựng bao lâu nay - có nguy cơ sụp đổ, Iraq có thể chìm trong khủng hoảng nghiêm trọng, rối loạn mất kiểm soát.

Dấu hiệu bất an đã xuất hiện sau loạt đánh bom liên hoàn vào sáng sớm thứ năm 22/12 làm rung chuyển thủ đô Baghdad. Theo các nhân chứng, loạt đánh bom nhắm vào những nơi đông người như chợ, cửa hàng bách hóa, trường học và tòa nhà chính quyền tại các khu dân cư ở trung và đông Baghdad, làm chết 64 người và 180 người bị thương.

Loạt đánh bom được xem là màn bạo lực đẫm máu nhất kể từ sau khi quân đội Mỹ rút hết khỏi Iraq (ngày 18/12), gây nên tâm lý hoang mang, lo sợ trong dân chúng Iraq. Đáng chú ý, bom lại nổ vào lúc chính trường Iraq đang lủng củng do xung đột giữa Thủ tướng Maliki và Phó tổng thống Hasimi, khiến cho dư luận đặc biệt quan tâm, và có ý kiến lo ngại có thể đây là dấu hiệu đầu tiên của những màn bạo lực đẫm máu xuất phát từ những mâu thuẫn, rạn nứt trong Chính phủ và Quốc hội Iraq.

Việc không một tổ chức nào đứng ra nhận trách nhiệm gây ra các vụ nổ bom càng khiến cho tình hình trở nên căng thẳng hơn, có thể làm bùng phát bạo lực đảng phái. Hiện mạng lưới Al-Qaeda tại Iraq là nghi can số 1, vì theo giới phân tích, tổ chức khủng bố này đang muốn chọc phá cho Iraq quay trở lại thời kỳ rối ren như những năm trước đây, trong đó các giáo phái ở Iraq kình chống nhau quyết liệt.

Trong khi đó, cuộc khủng hoảng trong Chính phủ và Quốc hội Iraq vẫn tiếp tục leo thang với việc Thủ tướng Maliki hôm 21/12 dọa rút khỏi chính phủ được hình thành cách đây 1 năm và do Mỹ hậu thuẫn. Ông Maliki đưa ra lời "hăm dọa" này tại một cuộc họp báo có truyền hình trực tiếp để phản pháo lại áp lực từ các đối tác chính trị trong liên minh chia sẻ quyền lực (bao gồm người Shiite, Sunni và Kurd). Ông Maliki dọa sẽ tung ra "bằng chứng" điều tra về việc các đối thủ chính trị của ông có dính líu đến khủng bố và liên can trong hàng loạt vụ khủng bố, ám sát trước đây. Đồng thời, ông Maliki cũng "cảnh cáo" người Kurd "sẽ có vấn đề nghiêm trọng" vì để cho Phó tổng thống Hashimi ẩn náu tại vùng tự trị của người Kurd. Lời "cảnh cáo" này không làm cho các lãnh đạo người Kurd lo lắng nhưng lại khiến cho giới chức ở Mỹ bất an.

Hiện trường vụ nổ bom hôm 22/12.
Hiện trường vụ nổ bom hôm 22/12.

Khủng hoảng chính trị tại Iraq bắt đầu nổ ra ngay sau khi quân Mỹ rút đi, với việc Thủ tướng Maliki phát lệnh bắt khẩn cấp Phó tổng thống Hashimi với cáo buộc liên quan trong những vụ khủng bố chết người. Các cáo buộc nhắm vào ông Hashimi chủ yếu dựa vào lời khai của 3 người được cho là cựu cận vệ của Hashimi, cả 3 đều thừa nhận đã từng tham gia vào các vụ khủng bố đó và khai thêm rằng, ông Hashimi "có biết" các vụ khủng bố và còn trả tiền cho bọn họ. Báo chí và giới chuyên môn đều cho rằng "không thể xác minh những lời khai này", trong khi bản thân ông Hashimi thì bác bỏ, gọi đó hoàn toàn là những lời bịa đặt. Có lẽ biết trước được diễn biến vụ việc nên ông Hashimi đã "tẩu vi thượng sách" lên vùng tự trị miền Bắc Iraq do người Kurd quản lý.

Trước vụ việc của ông Hashimi, vào ngày 17/12 (trước khi quân Mỹ rút đi), toàn bộ 90 thành viên khối Iraqiya (của Phó tổng thống Hashimi) trong Quốc hội Iraq đã đồng loạt tẩy chay Quốc hội. Iraqiya là một trong những khối chính trị lớn và mạnh nhất tại Iraq, tập hợp nhiều đảng phái tôn giáo và thế tục khác nhau, bao gồm cả thành phần Hồi giáo Sunni. Những thành viên Iraqiya tham gia tẩy chay đã nêu lên mục tiêu, yêu cầu của cuộc tẩy chay là nhằm phản đối việc mất cân bằng quyền lực trong chính phủ hiện tại. Họ ra điều kiện nếu trong vòng 2 tuần mà tình hình không được cải thiện, họ sẽ từ chức hàng loạt.

Theo thông tin báo chí, vụ việc các nghị sĩ Iraqiya tẩy chay Quốc hội Iraq xuất phát từ việc Thủ tướng Maliki trong vài tuần lễ gần đây đã chỉ đạo hàng loạt vụ bắt bớ đến 30 người thuộc thành phần Sunni trong Chính phủ Iraq, đa số là các phụ tá cho Phó tổng thống Hashimi và các lãnh đạo khác thuộc khối Iraqiya, kể cả ông Ayad Allawi. Ngoài ra, Iraqiya còn cáo buộc ông Maliki không nỗ lực xử lý tình hình bất ổn tại tỉnh Diyala có đông người Sunni sinh sống.

Việc các lãnh đạo địa phương tại Diyala đang đẩy mạnh yêu cầu Chính phủ trung ương trao thêm quyền tự trị cho tỉnh này làm đậm thêm nguy cơ Iraq bị chia cắt vụn ra nếu các tỉnh khác ở miền Nam Iraq cũng đòi tự trị. Iraqiya chiếm số ghế cao nhất trong Quốc hội, vì vậy việc khối này tẩy chay sẽ đặt ra vấn đề nghiêm trọng cho chính trường Iraq.

Tình hình rối ren tại Iraq hiện nay đang đặt ra bài toán mới cho nước Mỹ sau khi tuyên bố chấm dứt chiến tranh Iraq. Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad đã khẩn trương làm việc với các đảng phái Iraq trong nỗ lực xoa dịu tình hình. Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra tuyên bố kêu gọi các phe phái ở Iraq nỗ lực duy trì chính phủ chia sẻ quyền lực. Trước đó, đích thân Phó tổng thống Mỹ Joe Biden đã gọi điện cho ông Massoud Barzani, lãnh đạo vùng tự trị người Kurd, và Chủ tịch Quốc hội Iraq Osama al-Nujaifi, một người Sunni, để nhắc nhở các bên kiềm chế và nhấn mạnh rằng, chính quyền Obama "ủng hộ một chính phủ hợp tác đa thành phần".

Cuộc chiến tại Iraq được đánh giá là một sai lầm lớn của nước Mỹ, đã tiêu phí của dân Mỹ gần 1 nghìn tỉ USD kèm theo gần 4.500 sinh mạng lính Mỹ. Khi tuyên bố chấm dứt chiến tranh và rút hết quân, Tổng thống Obama đã đặt hy vọng rằng Iraq sẽ "yên ổn" và "dân chủ sẽ ngự trị". Thế nhưng, ngay cả khi người lính Mỹ cuối cùng chưa ra khỏi Iraq thì mọi chuyện ở Baghdad đã rối tung lên. Vì thế, "niềm hy vọng" cuối cùng của ông Obama rốt cuộc cũng không xảy ra

Văn Trương (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.