Phát biểu trong một cuộc họp báo ngày 5/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, cho biết các cuộc đàm phán đã diễn ra liên tục trong suốt hai tháng qua. Mục tiêu cốt lõi của quá trình này là xác định một tuyến đường trung chuyển an toàn cho tàu thương mại qua eo biển. Ông Baghaei nhấn mạnh rằng tọa độ địa lý của tuyến đường do hai bên đề xuất đã được thống nhất. Chỉ cần không có sự cản trở từ các bên thứ ba, tuyên bố chung giữa hai quốc gia sẽ sớm hoàn tất.
Bổ sung thêm thông tin, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách các vấn đề pháp lý và quốc tế, ông Kazem Gharibabadi, chia sẻ với hãng thông tấn nhà nước IRNA rằng hai nước đã đạt được tiếng nói chung trên hầu hết các vấn đề. Các thỏa thuận bao gồm cả vị trí các tuyến đường ra vào cho giao thông hàng hải.
Theo kế hoạch đã thống nhất, phần lớn tuyến đường vận tải biển sẽ đi qua lãnh hải của Iran, đồng thời một số đoạn sẽ đi qua vùng biển của Oman. Tuyến đường mới này sẽ được đưa vào sử dụng trong khoảng thời gian từ hai đến bốn tháng, hoặc có thể kéo dài lâu hơn, trong khi các tuyến đường tạm thời hiện tại sẽ chính thức bị đóng lại.
Thỏa thuận này diễn ra trong bối cảnh Iran đã áp đặt lệnh đóng cửa gần như toàn diện đối với eo biển Hormuz. Căng thẳng leo thang sau khi cả Tehran và Washington tuyên bố chấm dứt biên bản ghi nhớ ngày 17/6. Ngay sau đó, hai bên nối lại các cuộc không kích trong cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel mở cuộc tấn công vào Iran.
Việc đóng cửa eo biển đã gây ra những chấn động lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. Khoảng 20% lượng xuất khẩu dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên toàn thế giới bị đình trệ, trực tiếp dẫn đến việc giá năng lượng trên toàn cầu đồng loạt tăng mạnh.
Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cùng các quan chức cấp cao nhận định rằng Tehran đang rất khao khát một thỏa thuận để mở cửa lại eo biển. Tuy nhiên, Washington cũng liên tục khẳng định họ sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào để Iran tiếp tục nắm quyền kiểm soát tuyến đường thủy này.
Thực tế trên biển cũng phản ánh rõ sự căng thẳng này. Cũng trong ngày 5/8, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan giám sát các hoạt động quân sự tại Trung Đông, thông báo họ đã chuyển hướng tổng cộng 48 tàu thương mại. Trong khuôn khổ chiến dịch phong tỏa lực lượng hải quân Iran, quân đội Mỹ cũng đã tiến hành vô hiệu hóa hai tàu và trực tiếp đổ bộ lên hai tàu khác.
