ICAN - những người hùng phía sau Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân

Vài phút trước khi kết quả Nobel Hòa bình 2017 được công bố, ICAN còn là một nhóm quốc tế ít người biết đến. Nhưng giờ đây, ICAN và những nỗ lực chống vũ khí hạt nhân đã trở thành cái tên không còn xa lạ với bất cứ ai.

10 năm cho một Hiệp ước

Nhắc đến chiến dịch quốc tế xóa bỏ vũ khí hạt nhân ICAN, giới nghiên cứu không thể không nhắc đến Hiệp hội Y sĩ quốc tế phòng ngừa chiến tranh hạt nhân – nhóm những bác sĩ đã giành được giải Nobel Hòa bình năm 1985. 

Vào năm 2006, trong Đại hội quốc tế thường niên của Hiệp hội, các bác sĩ đã quyết định đặt mục tiêu xóa bỏ vũ khí hạt nhân trở thành ưu tiên hàng đầu, với việc cho ra đời một nhóm hoạt động chuyên trách về vấn đề này, và đó là tiền thân của ICAN. 

Một năm sau, chiến dịch quốc tế xóa bỏ vũ khí hạt nhân được thành lập tại Australia với chiến dịch đầu tiên chính thức ra mắt tại Vienna, Áo. 

Hình ảnh và mạng lưới ICAN đã có mặt tại 101 quốc gia trên thế giới. Ảnh: Getty
Hình ảnh và mạng lưới ICAN đã có mặt tại 101 quốc gia trên thế giới. Ảnh: Getty

Nhà lãnh đạo ICAN Beatrice Fihn tiết lộ, việc thành lập ICAN còn được truyền cảm hứng sau thành công của Chiến dịch Quốc tế về chống bom mìn với giải Nobel Hòa bình năm 1997. 

Cho đến nay, sau 10 năm gây dựng và phát triển, ICAN đã trở thành một liên minh quốc tế với 468 tổ chức đối tác trải dài trên 101 quốc gia. Có trụ sở tại Geneva, Thụy Sĩ, ICAN quy tụ các đối tác là những nhóm và tổ chức về nhân đạo, môi trường  cùng sự hỗ trợ của cựu Tổng thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ) Ban Ki-moon.

Mục tiêu duy nhất và cháy bỏng của những thành viên ICAN, đó là thuyết phục các quốc gia trên thế giới cam kết hợp tác với tất cả các bên liên quan trong các nỗ lực nhằm cấm sử dụng và loại bỏ vũ khí hạt nhân, từ đó hướng tới một Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân theo luật pháp quốc tế. Hiện, đã có 108 quốc gia ký cam kết hợp tác theo đề nghị của ICAN, được gọi chung là Lời cam kết về nhân đạo. 

Nhà lãnh đạo ICAN bên logo và thông điệp của Chiến dịch Quốc tế này. Ảnh: Reuters
Nhà lãnh đạo ICAN bên logo và thông điệp của Chiến dịch Quốc tế này. Ảnh: Reuters

Đặc biệt, ngày 7-7 năm nay, với việc 122 nước thành viên LHQ nhất trí thông qua Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân, ICAN có quyền tự hào bởi cột mốc 10 năm với bao nỗ lực đấu tranh thầm lặng của họ đã không thất bại. 

Tiến trình phê chuẩn hiệp ước này được bắt đầu từ ngày 20-9 và sẽ có hiệu lực sau 90 ngày kể từ khi được 50 nước phê chuẩn. Theo thỏa thuận trong hiệp ước, tất cả việc sử dụng, đe dọa sử dụng, thử, phát triển, sản xuất, sở hữu, vận chuyển, đưa vũ khí hạt nhân đến một nước khác đều bị cấm. Với các nước có vũ khí hạt nhân chọn tham gia hiệp ước, sẽ có một lộ trình tiêu hủy kho vũ khí hạt nhân với cam kết sẽ không tiếp tục sở hữu vũ khí hạt nhân.

Hành trình chưa dừng lại

Đúng 16h (giờ Việt Nam) ngày 6-10, tại Oslo, Na Uy, Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy Berit Reiss-Andersen công bố giải Nobel Hòa bình 2017 thuộc về Chiến dịch Quốc tế xóa bỏ vũ khí hạt nhân ICAN bởi "những cố gắng nhằm thu hút sự chú ý đến các hậu quả nhân đạo thảm khốc do bất kỳ việc sử dụng vũ khí hạt nhân nào gây ra và vì những nỗ lực đột phá để đạt được một Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân". 

Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy Berit Reiss-Andersen công bố giải Nobel Hòa bình 2017. Ảnh: Reuters
Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy Berit Reiss-Andersen công bố giải Nobel Hòa bình 2017. Ảnh: Reuters

Trong di chúc của mình, Alfred Nobel mong muốn giải Nobel Hòa bình chỉ được trao khi hội tụ đủ ba yếu tố: “thúc đẩy tình hữu nghị giữa các quốc gia; thúc đẩy việc giải trừ quân bị và kiểm soát vũ khí; thúc đẩy việc tổ chức và quảng bá các hội nghị hòa bình”. 

Ủy ban Nobel Na Uy khẳng định, ICAN, với sự nỗ lực và hỗ trợ đầy sáng tạo trong các cuộc đàm phán của LHQ về một hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân, đã hoàn thành sứ mệnh đó. 

Beatrice Fihn, Giám đốc điều hành ICAN nhận được một cuộc điện thoại thông báo chỉ khoảng vài phút trước khi kết quả Nobel Hòa bình 2017 được công bố và cô đã nghĩ đó là một trò đùa, cho đến khi trực tiếp nghe thấy tên ICAN được xướng lên tại Oslo. 

Sau khi kết quả Nobel Hòa bình 2017 được công bố, ICAN đã đăng tải tuyên bố trên Facebook, theo đó gọi giải thưởng là “sự đền đáp cho những nỗ lực không biết mệt mỏi của hàng triệu người tham gia chiến dịch trên toàn thế giới… để phản đối vũ khí hạt nhân, khẳng định rằng chúng không phục vụ mục đích hợp pháp và cần phải loại bỏ vĩnh viễn”.

Beatrice Fihn, Giám đốc điều hành ICAN phát biểu tại cuộc họp báo sau khi giải Nobel Hòa bình 2017 được công bố. Ảnh: AP
Beatrice Fihn, Giám đốc điều hành ICAN phát biểu tại cuộc họp báo sau khi giải Nobel Hòa bình 2017 được công bố. Ảnh: AP

Song, Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân vẫn chưa phải là cái kết, bởi công cuộc giải trừ toàn bộ 15.000 vũ khí hạt nhân trên thế giới vẫn còn là một chặng đường dài, nhất là khi “nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân đang trở nên cao hơn so với mức được duy trì suốt thời gian dài trước đó", Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy Reiss-Anderson nói. 

Thông qua giải Nobel hòa bình 2017, Ủy ban Nobel Na Uy nhấn mạnh các bước tiếp theo nhằm đạt được một thế giới không có vũ khí hạt nhân phải liên quan đến các quốc gia có vũ khí hạt nhân. Ủy ban Nobel Na Uy kêu gọi các quốc gia này tiến hành các cuộc “đàm phán nghiêm túc” nhằm đi đến việc loại trừ hoàn toàn vũ khí hạt nhân. 

Giám đốc điều hành ICAN Beatrice Fihn đồng thời khẳng định: “Công việc của chúng tôi chưa hoàn thành cho đến khi vũ khí hạt nhân bị xóa sổ. “Vũ khí hạt nhân có nguy cơ tiêu diệt toàn bộ thế giới theo nghĩa đen. Miễn là chúng còn tồn tại thì nguy cơ vẫn sẽ còn đó”, bà Fihn nói.

Giải Nobel Hòa bình 2017 được công bố trong sự bất ngờ của nhiều người cũng như giới quan sát, song đặt trong bối cảnh mà căng thẳng hạt nhân giữa Mỹ và CHDCND Triều Tiên tăng cao. Thỏa thuận hạt nhân năm 2015 giữa Iran và nhóm P5+1 có nguy cơ bị hủy cùng những lo lắng về một cuộc chạy đua vũ trang mới, sự tôn vinh những nỗ lực nhằm xóa bỏ vũ khí hạt nhân của ICAN được đánh giá là “đúng người, đúng thời điểm” với tính chất toàn cầu và nhân đạo cao cả của mình.

An Nhiên

Các tin khác

Nhìn lại những lần IEA mở "van an toàn" kho dầu dự trữ

Nhìn lại những lần IEA mở "van an toàn" kho dầu dự trữ

Tuyên bố xả 400 triệu thùng dầu của IEA ngày 11/3 đánh dấu đợt xả kho dầu dự trữ lớn nhất từ trước đến nay của cơ quan này. Tuy nhiên trong lịch sử, cơ chế trên đã từng được IEA kích hoạt tới 4 lần khi thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt cú sốc lớn về nguồn cung.

Nhìn lại những cú sốc giá năng lượng thế giới hơn nửa thế kỷ qua

Nhìn lại những cú sốc giá năng lượng thế giới hơn nửa thế kỷ qua

Thế giới đang nín thở dõi theo những diễn biến mới nhất tại Trung Đông, nơi xung đột leo thang đã đẩy giá năng lượng chạm ngưỡng kỷ lục. Lịch sử hơn 50 năm qua đã chứng minh, mỗi biến động như vậy sẽ kéo theo những hệ quả sâu rộng đối với lạm phát, tăng trưởng và chính sách tiền tệ toàn cầu.

Hé lộ hồ sơ năng lực các thành phố tên lửa dưới lòng đất Iran

Hé lộ hồ sơ năng lực các thành phố tên lửa dưới lòng đất Iran

Hôm nay (6/3), xung đột giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran bước sang ngày thứ bảy. Sau khi tuyên bố phá hủy hàng trăm bệ phóng tên lửa trên mặt đất của Tehran, quân đội Israel cho biết mục tiêu tiếp theo là các thành phố tên lửa dưới lòng đất. Trong hàng chục năm qua, Iran luôn coi hệ thống này là trụ cột của chiến lược răn đe quân sự. Nhưng ở bối cảnh hiện tại, nhiều chuyên gia và giới phân tích lại cho rằng các mạng lưới ngầm bắt đầu lộ ra các điểm yếu.

Hé lộ cách thức Israel theo dõi hành tung của lãnh đạo Iran

Hé lộ cách thức Israel theo dõi hành tung của lãnh đạo Iran

Israel được cho là đã xâm nhập vào mạng lưới camera giao thông ở thủ đô Tehran để theo dõi hành tung của vệ sĩ thân cận với Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và các quan chức cấp cao khác trước khi tung đòn tấn công quyết định ngay khi mở màn chiến dịch quân sự.

Mỹ đã giúp Iran xây dựng chương trình hạt nhân thế nào?

Mỹ đã giúp Iran xây dựng chương trình hạt nhân thế nào?

Khi Mỹ mở chiến dịch tấn công vào chương trình hạt nhân Iran, nước này phải đối mặt với một nghịch lý: cuộc khủng hoảng hiện nay có một phần nguồn gốc từ chính quyết sách của Washington cách đây nhiều thập kỷ, khi họ chủ động cung cấp công nghệ hạt nhân cho Tehran.

Học thuyết Begin và lịch sử “từ bạn hóa thù” giữa Israel-Iran

Học thuyết Begin và lịch sử “từ bạn hóa thù” giữa Israel-Iran

Từ chỗ Iran là trụ cột trong chiến lược “liên minh ngoại vi” giúp Israel phá thế cô lập thời lập quốc, hai nước sau đó coi đối phương là kẻ thù sống còn. Sự đảo chiều ấy bắt nguồn từ Cách mạng Hồi giáo Iran 1979, gắn chặt với một nguyên tắc an ninh cốt lõi của Israel là học thuyết Begin – quyết tâm không cho phép bất cứ đối thủ khu vực nào sở hữu vũ khí hạt nhân.

Vì sao âm mưu ám sát Hitler bị bại lộ?

Vì sao âm mưu ám sát Hitler bị bại lộ?

Thiếu tướng Hans Paul Oster (9/8/1887 - 9/4/1945) là một tướng quân trong Các lực lượng vũ trang quân đội Đức Quốc Xã (ĐQX) và cũng là một nhân vật lãnh đạo trong phong trào kháng ĐQX giai đoạn 1938-1943.

Vụ án mất tích trên cao tốc ám ảnh nước Pháp

Vụ án mất tích trên cao tốc ám ảnh nước Pháp

Suốt gần 4 thập kỷ, bóng tối bao trùm cao tốc A6 của nước Pháp, nơi hàng chục thiếu nữ và phụ nữ trẻ lần lượt biến mất hoặc bị sát hại, tạo nên nỗi ám ảnh đối với cộng đồng, phía sau là chuỗi sai lầm tư pháp, trong đó có quyết định tiêu hủy tang chứng của tòa án.

Maria Dobrova - nữ điệp viên bất khuất giữa lòng nước Mỹ

Maria Dobrova - nữ điệp viên bất khuất giữa lòng nước Mỹ

Năm 1963, tại Hoa Kỳ, nữ điệp viên mật Liên Xô, Đại úy Maria Dobrova bất ngờ mất tích. Sau 4 năm tìm kiếm, đến năm 1967, Tổng cục Tình báo quân sự kết luận: hiện tại không thể xác định được nguyên nhân mất tích của bà. Có khả năng bà đã rơi vào tay các cơ quan tình báo Mỹ, hoặc đã anh dũng hy sinh trong khi làm nhiệm vụ.

Lịch sử ít biết về những “chú voi” của quân đội Nga diễu binh trên Quảng trường Ba Đình

Lịch sử ít biết về những “chú voi” của quân đội Nga diễu binh trên Quảng trường Ba Đình

Trung đoàn Cận vệ Độc lập số 154 Preobrazhensky tham gia lễ diễu binh, diễu hành nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2/9 trên Quảng trường Ba Đình ở thủ đô Hà Nội là đơn vị có bề dày truyền thống, được ví như “biểu tượng của vinh quang và danh dự quân sự” của Liên bang Nga.

Black Axe - băng nhóm tội phạm đáng sợ

Black Axe - băng nhóm tội phạm đáng sợ

Ra đời năm 1977 ở Nigeria, châu Phi nhưng hoạt động chủ yếu ở nước Anh và một số các quốc gia châu Âu với hơn 130.000 thành viên, băng nhóm Black Axe (Lưỡi rìu đen) mỗi năm kiếm được 3,8 tỉ bảng Anh (tương đương 5 tỉ USD) thông qua các hoạt động buôn bán ma túy, buôn người, mại dâm, bắt cóc, tống tiền, hãm hiếp và giết người…

Từ ghế Bộ trưởng đến lệnh đỏ Interpol

Từ ghế Bộ trưởng đến lệnh đỏ Interpol

Ken Ofori-Atta, cựu Bộ trưởng Tài chính Ghana, bị cáo buộc liên quan việc sử dụng quỹ công cho dự án Nhà thờ Quốc gia trị giá khoảng 58 triệu USD. Từng là gương mặt đại diện cho chính sách tài chính quốc gia, ông hiện phải đối diện những cáo buộc nghiêm trọng cùng lệnh truy nã đỏ của Interpol.

Trùm “Tam giác vàng Nam Mỹ” đã sa lưới như thế nào?

Trùm “Tam giác vàng Nam Mỹ” đã sa lưới như thế nào?

Giữa vùng biên giới đầy cạm bẫy của “tam giác vàng Nam Mỹ” sau nhiều tháng bị truy lùng khắp lục địa, một trong những nghi phạm ma túy khét tiếng nhất đã sa lưới trong chiến dịch mật phối hợp nhiều quốc gia.

Những phi vụ của điệp viên W. Stanley Moss

Những phi vụ của điệp viên W. Stanley Moss

Ivan William Stanley Moss (15/6/1921 - 9/8/1965, còn có các tên gọi khác là W. Stanley Moss hoặc Billy Moss) là một sĩ quan quân đội Anh trong Thế chiến II, và sau này ông trở thành nhà văn, phát thanh viên, ký giả, và nhà du hành hết sức thành công. Ông Stanley Moss từng phục vụ trong Lực lượng cận vệ Coldstream và Ban điều hành các hoạt động đặc biệt (SOE).

Chuyên viên tình báo bị cáo buộc rò rỉ tài liệu mật

Chuyên viên tình báo bị cáo buộc rò rỉ tài liệu mật

Một chuyên viên công nghệ tại cơ quan phân tích tình báo Mỹ bị cáo buộc đã làm rò rỉ tài liệu chiến lược an ninh quốc gia. Theo cáo trạng, người này bị nghi đã sao chép dữ liệu mật vào USB, sau đó giấu tại một công viên để chuyển cho đối tượng mà anh ta tin là đại diện của chính phủ nước ngoài.