Kết quả Điều tra Hộ kinh doanh năm 2026 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa công bố được thực hiện từ tháng 2 đến tháng 4/2026 với 1.001 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Trong đó, 64,69% hộ hoạt động tại khu vực đô thị, 35,31% tại khu vực nông thôn; lĩnh vực bán lẻ chiếm tỷ trọng lớn nhất với 90,1%, tiếp đến là dịch vụ ăn uống với 5,3%.
Theo VCCI, đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, tạo việc làm cho gần 10 triệu lao động và đóng góp hơn 32.840 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước. Đây là khu vực có độ phủ rộng, linh hoạt và gắn chặt với đời sống kinh tế, xã hội ở cả đô thị lẫn nông thôn.
Kết quả khảo sát năm 2026 cho thấy, phần lớn hộ vẫn duy trì được hoạt động, song hiệu quả chưa cao. Có tới 73,7% hộ cho biết chỉ “lãi ít”, 12,9% hòa vốn, trong khi tỷ lệ đạt mức lợi nhuận như kỳ vọng chỉ chiếm 1,9%. Hơn 81% hộ ghi nhận doanh thu giảm trong năm 2025, khoảng 75% cho biết lượng khách hàng sụt giảm.
Biên lợi nhuận mỏng khiến nhiều hộ gặp khó trong việc tích lũy để tái đầu tư hoặc mở rộng sản xuất, kinh doanh. Từ đó, xu hướng “giữ nhịp” trở nên phổ biến: 60,8% hộ dự kiến duy trì quy mô hiện tại trong 2 năm tới, 33% có xu hướng thu hẹp và chỉ 1,8% có ý định mở rộng.
Một điểm đáng chú ý từ kết quả điều tra là các vấn đề liên quan đến pháp lý và tuân thủ đang trở thành mối quan tâm lớn đối với nhiều hộ kinh doanh. Có tới 73,3% hộ cho biết các yếu tố này ảnh hưởng lớn đến hoạt động, cao hơn so với các nhóm khó khăn khác như thị trường, đầu vào hay nguồn lực.
Nhiều hộ phản ánh gặp vướng mắc trong việc thực hiện hóa đơn điện tử, hạch toán chi phí cũng như cập nhật chính sách mới. Thời gian dành cho việc tìm hiểu và tuân thủ quy định cũng là yếu tố tạo áp lực đáng kể.
Khảo sát cũng cho thấy khi quy mô kinh doanh tăng, mức độ phức tạp trong tuân thủ có xu hướng gia tăng. Điều này phần nào ảnh hưởng đến quyết định mở rộng của các hộ, khi lợi ích từ tăng trưởng chưa thực sự tương xứng với chi phí phát sinh.
Từ các kết quả khảo sát, VCCI cho rằng cải cách môi trường kinh doanh trong thời gian tới cần tiếp tục hướng tới mục tiêu tạo thuận lợi cho người thực thi, đặc biệt là khu vực hộ kinh doanh, vốn chủ yếu là các đơn vị nhỏ và siêu nhỏ.
VCCI khuyến nghị các chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh cần được thiết kế theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng nhóm.
Trong đó, nhóm hộ quy mô nhỏ, phụ thuộc hoàn toàn vào hoạt động kinh doanh như nguồn sinh kế cần được ưu tiên hỗ trợ về khả năng thích ứng và tuân thủ. Nhóm hộ có quy mô lớn hơn, có nhu cầu mở rộng, ký kết hợp đồng hoặc huy động vốn có thể được khuyến khích từng bước tiếp cận mô hình doanh nghiệp…
Bỏ ngưỡng doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm hộ kinh doanh không phải nộp thuế 
Hộ kinh doanh cần làm gì trước những quy định mới về chính sách quản lý thuế? 
