Với phương châm “Lấy người cai nghiện làm trung tâm, lấy giáo dục, cảm hóa và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng làm mục tiêu”, Công an Cà Mau đã, đang trở thành điểm tựa vững chắc, mở ra con đường làm lại cuộc đời cho hàng trăm con người từng trót sa chân vào tệ nạn.
Từ mặc cảm đến hành trình mở lòng để tái hòa nhập
Trở lại những câu chuyện đằng sau cánh cổng Cơ sở cai nghiện ma túy, chúng ta dễ dàng nhận thấy tâm lý vô cùng đa chiều, phức tạp của những người từng trót sa chân vào “cái chết trắng”. Phần lớn học viên khi mới bước chân vào Cơ sở cai nghiện đều mang theo tâm lý mặc cảm, lo âu, thậm chí là sự buông xuôi, tuyệt vọng sau những năm tháng đắm chìm trong ma túy. Họ không chỉ chịu sự suy kiệt nghiêm trọng về thể chất lẫn tinh thần, mà còn mang nỗi sợ bị xã hội kỳ thị, sự quay lưng của người thân và trên hết là sự mất niềm tin vào chính bản thân mình.
Cơ sở cai nghiện ma túy của tỉnh Cà Mau đã triển khai một quy trình quản lý, chăm sóc sức khỏe và tư vấn tâm lý đong đầy tình người.
Nắm bắt sâu sắc thực trạng tâm lý ấy, đội ngũ cán bộ, nhân viên tại hai Cơ sở cai nghiện ma túy của Công an Cà Mau đã triển khai một quy trình tiếp nhận, quản lý, chăm sóc sức khỏe và tư vấn tâm lý bài bản, chặt chẽ nhưng đong đầy tình người. Ngay từ những ngày đầu tiếp nhận, quy trình cai nghiện tại đây không đơn thuần là việc thực hiện các thao tác y tế cắt cơn hay rèn luyện thể lực đơn thuần, mà là sự tổng hòa của các giải pháp bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người cai nghiện theo đúng quy định của pháp luật.
Thượng tá Phạm Hữu Nghiệp, Trưởng Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 tỉnh Cà Mau nhấn mạnh: “Chúng tôi luôn xác định mỗi học viên khi vào Cơ sở không phải là đối tượng bị xử lý hay “chấp hành hình phạt”, mà là một người bệnh, một người lầm lỡ cần được cứu chữa, giáo dục và sẻ chia. Nếu không tháo gỡ được nút thắt tâm lý, không xóa bỏ được rào cản mặc cảm, mọi biện pháp y tế cũng khó đạt hiệu quả bền vững. Lấy người cai nghiện làm trung tâm nghĩa là phải biết lắng nghe, thấu hiểu và lấy sự chuyển biến trong nhận thức, hành vi của họ làm thước đo cao nhất cho hiệu quả công tác”.
Song song với việc thực hiện đầy đủ các quy trình y tế và phục hồi sức khỏe, hai Cơ sở cai nghiện cũng đặc biệt chú trọng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, giáo dục đạo đức, rèn luyện kỹ năng sống và nâng cao nhận thức về tác hại của ma túy. Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề, tuyên truyền tập trung và tư vấn tâm lý chuyên sâu, người cai nghiện từng bước nhận thức rõ những hậu quả tàn khốc mà ma túy gây ra đối với bản thân, gia đình và cộng đồng. Chính sự chuyển biến sâu sắc từ nội tâm đã giúp các học viên hình thành quyết tâm từ bỏ ma túy, nuôi dưỡng niềm tin và khát vọng xây dựng một lối sống tích cực, có trách nhiệm.
Lao động trị liệu gắn với dạy nghề - Đột phá giải bài toán tái nghiện
Nhìn từ góc độ quản lý ANTT trên địa bàn, một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến tỷ lệ tái nghiện trong xã hội còn cao là do người sau khi hoàn thành cai nghiện trở về cộng đồng đối mặt với sự nhàn rỗi, thiếu kỹ năng nghề nghiệp và không tìm kiếm được việc làm ổn định. Nhận diện rõ mắt xích trọng yếu này trong chuỗi quản lý người sau cai, hai Cơ sở cai nghiện ma túy Công an Cà Mau đã triển khai mô hình đột phá: “Lao động trị liệu gắn liền với đào tạo nghề”.
Lao động trị liệu tại Cơ sở không phải là hoạt động “cưỡng bức” lao động, mà được thiết kế như một liệu pháp y tế - tâm lý xã hội học. Thông qua các hoạt động lao động phù hợp với điều kiện thực tế và sức khỏe của từng học viên, người cai nghiện được rèn luyện tính kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, ý thức tự giác và thói quen sinh hoạt lành mạnh. Quá trình lao động giúp giải tỏa căng thẳng tâm lý, nâng cao thể lực và tạo ra môi trường sinh hoạt tập thể tích cực trong suốt giai đoạn phục hồi.
Đặc biệt, điểm sáng trong mô hình này là sự kết nối mật thiết giữa trị liệu và đào tạo nghề thực hành. Các Cơ sở cai nghiện đã căn cứ vào nhu cầu của thị trường lao động địa phương cũng như khả năng của từng học viên để tổ chức các lớp học nghề thiết thực và có tính ứng dụng cao như đào tạo nghề điện dân dụng, trang bị kiến thức và kỹ năng thực hành lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện gia đình; sửa chữa xe gắn máy, giúp học viên làm chủ kỹ thuật tháo lắp, chẩn đoán và khắc phục sự cố phương tiện; kỹ thuật thợ hồ, huấn luyện kỹ năng xây tô, hoàn thiện công trình dân dụng, đáp ứng trực tiếp nhu cầu nhân công xây dựng tại địa phương và một số ngành nghề thủ công truyền thống như dệt chiếu, đan đát đồ gia dụng từ mây tre... được linh hoạt triển khai nhằm đa dạng hóa sự lựa chọn cho học viên.
Thượng tá Phạm Chí Dũng, Trưởng Cơ sở cai nghiện ma túy số 1 tỉnh Cà Mau chia sẻ:“Việc kết hợp giữa lao động trị liệu và dạy nghề không chỉ đơn thuần là trang bị một chứng chỉ nghề, mà chính là trao cho học viên một cần câu để tự đứng vững trên đôi chân của mình khi trở về xã hội. Khi đôi bàn tay vốn trước đây quen vướng vào tệ nạn nay được học cách cầm mỏ lết, mỏ hàn, tay thước xây dựng, học viên mới cảm nhận được giá trị đích thực của lao động chân chính. Điều này khơi dậy tinh thần tự lập, giúp họ tự tin thoát khỏi tâm lý tự ti, xác định mục tiêu sống rõ ràng để tránh xa ma túy và các hành vi vi phạm pháp luật”.
Hoạt động đào tạo nghề còn góp phần trực tiếp giải quyết khó khăn lớn nhất của người sau cai nghiện là tình trạng thiếu việc làm. Khi có kỹ năng nghề chắc chắn, người sau cai sẽ có nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm hoặc tự mở cơ sở sản xuất, tạo thu nhập ổn định để nuôi sống bản thân, giảm thiểu tối đa nguy cơ tái nghiện.
Đòn bẩy chính sách giúp người sau cai làm lại cuộc đời
Có nghề trong tay nhưng thiếu vốn để mua sắm công cụ, trang thiết bị hay mở cửa hàng sản xuất, kinh doanh từng là điểm nghẽn lớn khiến nhiều người sau cai nghiện rơi vào bế tắc. Nhằm giải quyết tận gốc vấn đề này, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg ngày 03/3/2026 về tín dụng đối với người sau cai nghiện ma túy.
Tại Cà Mau, hai Cơ sở cai nghiện ma túy đã chủ động đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng nội dung Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg đến từng học viên ngay trong thời gian họ đang tham gia cai nghiện tại cơ sở. Việc tư vấn minh bạch về cơ chế, thủ tục và chính sách vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội đã tiếp thêm niềm tin và động lực mạnh mẽ cho các học viên. Nhờ đó, người cai nghiện hiểu rõ rằng khi trở về địa phương, họ không hề đơn độc mà luôn có sự hỗ trợ về tài chính từ Nhà nước để khởi nghiệp, làm lại cuộc đời.
Không dừng lại ở công tác tuyên truyền chính sách, hai Cơ sở cai nghiện ma túy còn tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị, tổ chức đoàn thể và cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh trong công tác tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu việc làm. Sự chung tay của các doanh nghiệp trong việc tiếp nhận người sau cai vào làm việc chính là chiếc cầu nối nhân văn, xóa bỏ rào cản định kiến và tạo dựng môi trường bình đẳng cho những người từng lầm lỡ.
Hiệu quả của một mô hình cai nghiện không chỉ đo đếm bằng số lượng học viên hoàn thành khóa học, mà quan trọng hơn là số lượng những cuộc đời được tái sinh bền vững trong cộng đồng. Thực tiễn thời gian qua tại tỉnh Cà Mau cho thấy, nhiều học viên sau khi hoàn thành chương trình cai nghiện tại hai Cơ sở, đã trở về địa phương ổn định cuộc sống, có việc làm tự do hoặc làm việc tại các doanh nghiệp, xây dựng gia đình hạnh phúc và tích cực tham gia các phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ. Mỗi một học viên cai nghiện thành công và có việc làm ổn định đồng nghĩa với việc xã hội bớt đi một nguy cơ phát sinh tội phạm, bớt đi một nỗi đau gia đình, góp phần xây dựng địa bàn an toàn, kỷ cương và lành mạnh.
Nhìn lại chặng đường đã qua, công tác cai nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã khẳng định một mô hình đúng đắn, kết hợp chặt chẽ giữa kỷ cương pháp luật với triết lý giáo dục nhân văn và sự hỗ trợ chính sách thiết thực. Mỗi hoạt động lao động trị liệu, mỗi kỹ năng nghề được trang bị và mỗi nguồn vốn ưu đãi được tiếp cận hôm nay chính là một bước chuẩn bị vững chắc cho ngày mai. Với sự đồng hành sát sao của chính quyền, lực lượng Công an, gia đình và toàn xã hội, những con người từng lầm lỡ tại đất cực Nam Tổ quốc chắc chắn sẽ vững tin vượt qua mặc cảm, chiến thắng bản thân, tự tin làm lại cuộc đời và đóng góp tích cực cho sự phát triển của quê hương Cà Mau.
