Hòa nhạc “Âm thanh đất Việt” - tôn vinh âm nhạc dân tộc trong thời đại mới

Chương trình do Khoa Âm nhạc Truyền thống của Học viện thực hiện, hướng tới chào mừng kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, đồng thời cũng là thời điểm kỷ niệm 17 năm thành lập Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam (2009-2026).

Phát biểu tại chương trình, TS.NSND Quốc Hưng, Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam cho biết: Năm 2009, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trần Chiến Thắng ký quyết định lịch sử thành lập Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam, với nòng cốt là những nghệ sĩ, giảng viên và sinh viên ưu tú của Khoa Âm nhạc Truyền thống.

Ngày 28/5/2009, dàn nhạc đã có chương trình biểu diễn ra mắt tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Sự kiện thành lập Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam là mốc son đánh dấu quá trình phát triển của nền âm nhạc dân tộc nước nhà trong thời kỳ mới.

Theo TS.NSND Quốc Hưng, âm nhạc truyền thống dân tộc không chỉ đơn thuần là một loại hình nghệ thuật biểu diễn mà đó chính là hồn cốt dân tộc, là cuốn biên niên sử bằng âm thanh ghi lại hành trình phát triển gắn liền với lịch sử đấu tranh, xây dựng và bảo vệ đất nước. Giữ gìn âm nhạc truyền thống chính là giữ lấy cội nguồn, giữ lấy bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc Việt Nam trước dòng chảy hội nhập toàn cầu và trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Chương trình “Âm thanh đất Việt” mang theo một thông điệp mạnh mẽ về khát vọng bảo tồn, phát triển và đưa âm nhạc truyền thống Việt Nam bước vào đời sống đương đại một cách sâu sắc hơn, gần gũi với đông đảo công chúng ở mọi lứa tuổi… Phía sau những thanh âm dân tộc vang lên trên sân khấu chương trình chính là tâm huyết của nhiều thế hệ nghệ sĩ, giảng viên, nhạc sĩ sáng tác, chỉ huy dàn nhạc, của các thế hệ học sinh, sinh viên, những thế hệ, những con người đã bền bỉ gìn giữ dòng chảy âm nhạc truyền thống suốt nhiều thập niên qua.

Chương trình hòa nhạc “Âm thanh Đất Việt” do Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam biểu diễn, có sự góp mặt của đông đảo các Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, các nghệ sĩ, giảng viên hàng đầu trong lĩnh vực âm nhạc dân tộc Việt Nam, và các em học sinh, sinh viên xuất sắc của Khoa Âm nhạc Truyền thống. Chương trình còn có sự tham gia biểu diễn của các nghệ sĩ được công chúng yêu mến như: PGS.TS.NSƯT Tân Nhàn, nghệ sĩ Anh Thơ, nghệ sĩ Trọng Tấn.

Chương trình được xây dựng như một bức tranh Việt Nam toàn cảnh bằng âm nhạc, nhìn lại hành trình phát triển của nền âm nhạc dân tộc gắn liền với lịch sử đấu tranh, xây dựng và phát triển đất nước. Từ tiếng trống mở màn trong “Hồi trống Lạc Hồng” vang lên đầy khí phách dân tộc, chương trình dẫn dắt khán giả bước vào không gian nghệ thuật đậm đà bản sắc với nhiều sắc màu âm nhạc Bắc - Trung - Nam, kết hợp giữa các tác phẩm kinh điển và những sáng tác rất mới dành cho dàn nhạc dân tộc.

Khán giả có dịp thưởng thức tác phẩm “Ông Gióng” của nhạc sĩ Xuân Khoát - tác phẩm lớn đầu tiên viết cho dàn nhạc dân tộc; các tác phẩm “Giai điệu quê hương” (sáng tác: Hồng Thái), “Fantasy Việt Nam” (sáng tác: Hồ Hoài Anh), “Đất nước thái hòa” (sáng tác: Phạm Ngọc Khôi)…

Xen kẽ trong đó là các phần biểu diễn độc tấu, song tấu và tốp tấu giàu kỹ thuật, học thuật, cảm xúc như “Concerto Bình Minh” dành cho đàn Nguyệt qua phần trình diễn của NSND Cồ Huy Hùng; “Ầu ơ ví dầu” qua tiếng đàn Bầu sâu lắng của NSƯT Lệ Chi và NSƯT Lệ Giang. Đặc biệt, trong chương trình, tác phẩm “Giữ trọn mùa Xuân” (sáng tác: Xuân Khải) do TS. NSND Phạm Trà My chuyển soạn và dàn dựng, quy tụ 50 nghệ sĩ đàn Tranh biểu diễn, tạo dấu ấn khó quên.

Chương trình đồng thời tôn vinh vẻ đẹp của thanh nhạc dân tộc qua các ca khúc “Xa khơi”, “Chiếc khăn Piêu”, “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người” với sự tham gia của NSƯT Tân Nhàn, ca sĩ Anh Thơ và Trọng Tấn.

Chương trình kết thúc bằng tác phẩm “Non sông một dải” của nhạc sĩ Dương Đức Thụy, sáng tác năm 2026, được biểu diễn lần đầu tiên. Theo NSND. Phạm Ngọc Khôi, việc lựa chọn tác phẩm này làm điểm kết thúc chương trình mang nhiều ý nghĩa biểu tượng. Đó không chỉ là câu chuyện về sự thống nhất non sông mà còn là khát vọng nối liền các vùng văn hóa, các thế hệ nghệ sĩ và cả quá khứ với tương lai của âm nhạc truyền thống Việt Nam.

NSND Cồ Huy Hùng, Trưởng khoa Âm nhạc truyền thống, Học viện Âm nhạc Quốc gia cho biết, kể từ khi thành lập đến nay, Dàn nhạc đã trải qua quá trình nỗ lực không ngừng trong phát triển. Dù ở giai đoạn nào, Dàn nhạc cũng luôn hướng đến mục tiêu biểu diễn các tác phẩm mới, tạo không gian sáng tạo cho các nhạc sĩ Việt Nam, và đặc biệt là góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của âm nhạc dân tộc. Trong suốt những năm hoạt động, Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam luôn vinh dự đảm nhận thực hiện các chương trình có quy mô lớn, thường xuyên góp mặt trong những sự kiện trọng đại của đất nước, các chương trình đối nội, đối ngoại cấp quốc gia và giao lưu quốc tế.

Thông qua chương trình hòa nhạc “Âm thanh Đất Việt”, Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam muốn gửi gắm khát vọng gìn giữ và phát triển một dàn nhạc dân tộc xứng tầm, sau 17 năm hình thành và vượt qua nhiều khó khăn trong hoạt động. Dàn nhạc luôn bền bỉ hoạt động, không ngừng phát triển với mong muốn tạo môi trường để thế hệ trẻ nâng cao trình độ, để những tác phẩm viết cho dàn nhạc dân tộc không bị mai một, đồng thời đưa âm nhạc truyền thống đến gần hơn với công chúng thông qua các chương trình được tổ chức như “Âm thanh Đất Việt” hoặc các chương trình dự kiến thường niên sắp tới.