Ngày 6/9, ông Phan Đình Tân, Phó chánh Văn phòng, người phát ngôn của Bộ VH, TT&DL, cho biết: Việc vi phạm trong tu bổ, tôn tạo chùa Trăm Gian (huyện Chương Mỹ, Hà Nội) thời gian qua đã gây dư luận không tốt, ảnh hưởng đến công tác bảo tồn di sản văn hóa. Trước tình hình trên, Bộ VH, TT&DL đã có văn bản báo cáo Chính phủ cụ thể về vụ việc.
Báo cáo của Bộ VH, TT&DL nêu rõ: chùa Trăm Gian được xếp hạng di tích quốc gia năm 1962. Ngôi chùa có lịch sử xây dựng từ thời Lý (năm 1185) nhưng trải qua thời gian, di tích không còn giữ được công trình nào của thời khởi dựng.
Chùa Trăm Gian đã được tu bổ nhiều lần, lần gần đây nhất vào năm 2004, hiện nay di tích này còn bảo lưu được chín hạng mục công trình chính, gồm Tam quan, Tả mạc, Hữu mạc, Gác chuông, Tam bảo, Hành lang tả, Hành lang hữu, Gác khánh và Nhà tổ.
Ngoài hạng mục Gác chuông với nhiều trang trí chạm khắc mang dấu ấn kiến trúc thời Lê, các hạng mục công trình còn lại đều mang dấu ấn kiến trúc cuối thời Nguyễn, ít trang trí chạm khắc nghệ thuật. Tam bảo và gác chuông là hai hạng mục quan trọng nhất của chùa Trăm Gian đã được tu bổ trước đây và vẫn được bảo tồn nguyên vẹn.
Gác khánh và Nhà tổ là hai công trình kiến trúc gỗ có niên đại cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, các cấu kiện kiến trúc ít trang trí chạm khắc, nhiều cấu kiện kiến trúc gỗ làm bằng gỗ tạp đã bị mối mọt, một số cột được nối chân... Trước khi xảy ra vi phạm, hai công trình này đều ở trong tình trạng xuống cấp, được chống đỡ tạm để đảm bảo an toàn cho công trình và người sử dụng.
Năm 2006, UBND tỉnh Hà Tây đã cho lập Dự án bảo tồn, tu bổ, tôn tạo di tích chùa Trăm Gian, Bộ Văn hóa - Thông tin (trước đây) đã có văn bản thỏa thuận Dự án và thiết kế bản vẽ thi công tu bổ, tôn tạo di tích này để địa phương phê duyệt Dự án và bố trí kinh phí đầu tư. Năm 2012, UBND thành phố Hà Nội đã bố trí kinh phí để tu bổ chùa Trăm Gian nhưng chưa kịp thực hiện thì vị sư trụ trì đã kêu gọi nhân dân đóng góp và tự đứng ra tu bổ Nhà tổ, Gác khánh và bậc đá cũ trước Tiền đường mà chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.
Ngay sau khi báo chí nêu vụ việc vi phạm tại di tích chùa Trăm Gian vào 24/8/2012, cùng ngày, Bộ VH, TT&DL đã cử Thanh tra chuyên ngành kiểm tra và đình chỉ hoạt động xây dựng tại di tích này.
Ngày 27/8, Bộ VH, TT&DL đã có công văn đề nghị UBND TP Hà Nội chỉ đạo cơ quan chuyên môn thực hiện 4 vấn đề: Đình chỉ việc thi công tại di tích chùa Trăm Gian và có biện pháp xử lý vi phạm; bảo vệ toàn bộ cấu kiện gỗ, chân tảng, ngói lợp cũ của Nhà tổ, Gác khánh và bậc đá cũ trước sân Tiền đường; khẩn trương xây dựng phương án phục hồi nguyên trạng Nhà tổ, Gác khánh và bậc cấp sân trước Tiền đường trên cơ sở tái sử dụng tối đa các cấu kiện cũ của công trình và thiết kế đã được thỏa thuận; thực hiện các thủ tục để tu bổ di tích theo quy định.
Để sớm khắc phục sai phạm, Bộ VH, TT&DL cũng đã giao Thanh tra Bộ và Cục Di sản văn hóa kiểm tra, hướng dẫn Sở VH,TT&DL Hà Nội trong thực hiện 4 vấn đề nêu trên, đồng thời, yêu cầu Sở VH,TT&DL tổ chức thanh tra và báo cáo kết luận thanh tra công tác trùng tu chùa Trăm Gian.
Theo ý kiến chỉ đạo của Bộ VH, TT&DL, ngày 29/8, Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã xem xét, xác định nguyên nhân, trách nhiệm và đề ra biện pháp xử lý, khắc phục vi phạm tại di tích chùa Trăm Gian, đồng thời, có kết luận ban đầu về các vi phạm và giao cho Sở VH,TT&DL Hà Nội kết luận cụ thể về các sai phạm xảy ra tại di tích chùa Trăm Gian, báo cáo UBND TP Hà Nội để có biện pháp xử lý cụ thể.
Tuy nhiên, việc kiểm tra của Bộ VH, TT&DL cho thấy: đến nay, Sở VH,TT&DL vẫn chưa triển khai tổ chức thanh tra theo chỉ đạo của cấp trên.
Bộ trưởng Bộ VH, TT&DL tiếp tục yêu cầu: phải khẩn trương tiến hành việc xử lý các vi phạm trong công tác tu bổ, tôn tạo di tích chùa Trăm Gian, đồng thời, đề nghị Giám đốc Sở VH,TT&DL chỉ đạo Thanh tra Sở tổ chức ngay việc thanh tra, có kết luận cụ thể về các sai phạm xảy ra tại di tích chùa Trăm Gian báo cáo UBND TP. Hà Nội và Bộ trưởng Bộ VH, TT&DL trước ngày 15/9 để có biện pháp xử lý.
| Đề xuất thành lập tổ chuyên gia Ngày 6/9, Thanh tra Bộ VH, TT&DL cùng với Viện Bảo tồn di tích, Sở VH,TT&DL Hà Nội đến làm việc tại chùa Trăm Gian. Sau khi lắng nghe ý kiến các bên liên quan, Thanh tra Bộ đánh giá: việc tự ý hạ giải, làm mới nhà Tổ và gác Khánh tại chùa là sai, tuy nhiên, không phải là hành động cố ý hủy hoại di tích và do Ban quản lý di tích cùng UBND địa phương đã không nắm sâu sát tình hình. Để khắc phục tình trạng, Cục Di sản văn hóa cho biết đang đề xuất thành lập Hội đồng tư vấn gồm các chuyên gia như GS.TS Trần Lâm Biền, KTS Lê Thành Vinh, PGS.TS Phạm Mai Hùng tham gia đánh giá việc trùng tu chùa Trăm Gian. Theo kế hoạch, từ ngày 7/9, Viện Bảo tồn di tích sẽ bắt đầu các hoạt động đánh giá cấu kiện lên phương án phục hồi nhà Tổ, gác Khánh. Phương án phục hồi nhà Tổ, gác Khánh chùa Trăm Gian sẽ phải có trước ngày 15/9. Dạ Miên |
