Trong hai ngày 22 và 23/11, tại Hà Nội đông đảo nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình đã tham dự Đại hội Hội Nhà văn Hà Nội khóa XI (2010-2015). Đây là đại hội đầu tiên và có ý nghĩa quan trọng của Hội Nhà văn Hà Nội kể từ khi các nhà văn thuộc Chi hội Nhà văn Hà Tây (cũ) được chuyển về hoạt động tại Hội Nhà văn Hà Nội. Đại hội đã thành công tốt đẹp.
Sau Đại hội, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với một vài nhà văn, nhà thơ về những đánh giá trong chặng đường vừa qua cũng như phương hướng hoạt động của nhiệm kỳ tới để Hội Nhà văn (HNV) Hà Nội thực sự là một hội vững mạnh, có những bước tiến trong nền văn học Thủ đô.
Nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại (Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội): Phục vụ hội viên, thúc đẩy sáng tác
- Thưa nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại, Đại hội XI Hội Nhà văn Hà Nội vừa kết thúc, anh là một trong những người được Đại hội và BCH bầu làm Phó Chủ tịch Hội, cảm xúc của anh thế nào?
- Được bầu vào BCH HNV Hà Nội khóa XI, tôi rất biết ơn sự tín nhiệm của các nhà văn trong Đại hội. Tôi cũng như mỗi người trong BCH mới đều có những hạn chế. Nhưng gộp lại trong một tập thể, với tinh thần vô tư, trong sáng, với nhiệt tình công tác cao nhất, với mạnh dạn tìm tòi, sáng tạo; đặc biệt nếu giữ được đoàn kết, nhất trí cao vì mục đích chung là phục vụ hội viên, là thúc đẩy phong trào sáng tác, thì chúng tôi có thể hoàn thành nhiệm vụ và có thể có những đóng góp mới cho hoạt động hội.
- Hội Nhà văn Hà Nội năm nay có một đội ngũ những người lãnh đạo mới, cũng là kỳ vọng của mỗi người sẽ có những nhà lãnh đạo biết cầm cân nảy mực cho văn học Thủ đô, anh đã có những hoạch định riêng nào của mình cho điều đó?
- Điều dễ nhận thấy ở HNV Hà Nội hiện nay là chất lượng hội viên khá chênh lệch, có phần mang nặng tính nghiệp dư. Cần phải chuẩn hóa chất lượng tác phẩm. Phải rõ ràng trong việc cổ vũ khuynh hướng nào, tác giả nào; uốn nắn, trao đổi với những khuynh hướng nào, tác giả nào; tổ chức sinh hoạt và đầu tư thế nào để hướng tới những tác phẩm đỉnh cao, thể hiện được tinh hoa, khí phách người Hà Nội.
Hội và các hội viên cũng cần phải có ý thức cao về trách nhiệm công dân; về vai trò, vị thế của một tổ chức chính trị-xã hội-nghề nghiệp. Nhà nước, nhân dân luôn dành cho các nhà văn một sự tin yêu, kính trọng đặc biệt; các nhà văn, tổ chức và hoạt động của Hội cần phải xứng đáng với sự tin yêu, kính trọng ấy. Về phần mình, tôi không có hoạch định riêng nào. Nhiệm vụ của tôi và của BCH mới là chấp hành, tổ chức thực hiện tốt nhất nghị quyết của Đại hội.
Có những việc nhất định phải làm cho được trong nhiệm kỳ này mà đông đảo hội viên yêu cầu là góp phần đổi mới, nâng cao chất lượng Báo Người Hà Nội, ra website Nhà văn Hà Nội, thắt chặt mối quan hệ với các cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý nhà nước; kế thừa và phát huy những thành tựu đã đạt được, đưa HNV Hà Nội thành một mô hình tốt trong các Hội văn nghệ địa phương, mà quan trọng nhất là phẩm chất nhà văn, chất lượng tác phẩm.
- Trong Đại hội khóa XI, cũng có rất nhiều ý kiến cho rằng, Hội Nhà văn Hà Nội chưa thực sự có những tác phẩm phản ánh được những đổi thay lớn lao của Thủ đô 1000 năm văn hiến. Với tư cách là một nhà thơ đã có những tác phẩm được ghi nhận, anh có nghĩ rằng, mình sẽ cùng đồng hành được với những bạn văn để làm nên những thành tựu mới?
- Chúng ta đều biết rất rõ rằng, để có một tác phẩm hay không phải dễ. Nhưng nếu điểm lại các nhà văn Hà Nội, các tác phẩm được viết từ Hà Nội, không ít tác phẩm đứng ở vị trí hàng đầu của văn học Việt
Tôi nghĩ thành viên BCH cũng cần biết đồng hành với bạn văn, bằng cách phải biết hoàn cảnh của họ để chia sẻ, biết ai đang viết gì và cần hỗ trợ như thế nào. Thành viên BCH không chỉ là người tham lãnh đạo, mà phải mãi mãi là nhà văn, phải phấn đấu để có những tác phẩm tốt. Năm nay, tôi vừa ra một tập thơ riêng về Hà Nội mang tên "Dưới sắc cờ và trời thu Hà Nội". Tôi cũng đang ấp ủ về tập văn xuôi tư liệu "Hà Nội của chúng ta"… Tôi rất hy vọng ở những thành tựu mới của các nhà văn Hà Nội cũng như của nhà văn cả nước, vì dường như, cả cánh đồng đang vào độ chín …
Nhà văn Lê Minh Khuê (Trưởng ban Văn xuôi - Hội Nhà văn Hà Nội): Văn chương không phải là… phong trào thi đua
- Thưa nhà văn Lê Minh Khuê, Đại hội XI Hội Nhà văn Hà Nội vừa kết thúc, chị có đồng lòng với kết quả mà Đại hội đã đạt được?
- Do có việc bận tôi tham gia được ngày thứ nhất, để bỏ phiếu và gặp gỡ mọi người vui vẻ vì ít khi gặp đông như thế. Tôi thấy mọi người rất nghiêm túc tham gia bỏ phiếu - các ý kiến ít có sự gay gắt và đều để cho rút kinh nghiệm, có một số tham luận về nghề hay như của anh Chử Văn Long và anh Nguyễn Việt Chiến.
- Là người làm Trưởng ban Văn xuôi của Hội trong khóa X, chị có cảm xúc gì với vai trò của một người đã đồng hành suốt 5 năm cùng BCH khóa X, khóa đã đạt được không ít thành tựu trong việc xây dựng đội ngũ cũng như đã tìm ra được các tác phẩm văn học để trao giải thưởng của các năm?
- Trưởng ban Văn xuôi cũng là một người đứng ra tập hợp ý kiến thôi. Trong ban có rất nhiều nhà văn tìm và đọc sách tích cực: anh Xuân Khánh, Võ Thị Hảo, Hoàng Ngọc Hà, Trần Chiến, Bảo Ninh, Nguyễn Thị Anh Thư, Phạm Ngọc Tiến... Mỗi người một ý kiến và tôi cũng có một ý kiến. Cũng có khi chúng tôi tranh luận khá căng để kết quả cuối cùng là tìm được những tác phẩm xứng đáng để trao giải. Văn chương mà nói tới sự trưởng thành có vẻ không chính xác. Chỉ có cái này hay cái kia chưa hay thôi chứ có phải phong trào để thi đua đâu. Tôi thấy có cái hay là các tác giả trẻ viết khá nhiều - viết hay. Họ sẽ là tương lai của văn học Thủ đô.
- Trong Đại hội khóa XI, cũng có rất nhiều ý kiến cho rằng, Hội Nhà văn Hà Nội chưa thực sự có những tác phẩm thực sự phản ánh được những đổi thay của Thủ đô văn hiến - 1000 năm Thăng Long. Với tư cách là một nhà văn có những tác phẩm được độc giả trong nước và thế giới ghi nhận, chị nghĩ thế nào về điều này?
- Tôi không tán thành với nhiều ý kiến cho rằng văn chương chưa xứng tầm với sự này sự kia. Thế nào là tầm? Có khi một truyện ngắn, một bài thơ cũng có tầm của nó như truyện Nguyễn Minh Châu, thơ Bằng Việt, thơ Phạm Tiến Duật, Xuân Quỳnh, Ý Nhi, Thanh Thảo, Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Duy... và nhiều người nữa. Tôi thấy họ không viết nhiều nhưng tầm của họ rất lớn và thơ văn của họ làm nhiều việc cho thời đại. Đối với thơ văn Thủ đô cũng vậy.
- Chị kỳ vọng gì vào BCH khóa mới, những người được cho sẽ "cầm cân nảy mực" cho một nền văn học Thủ đô lớn mạnh trong thời gian tới?
- BCH mới là những người thực sự có khả năng, có uy tín nghề nghiệp và chịu khó. Tôi rất vui khi có những người như các anh trong BCH.
Nhà văn Dương Kiều Minh (Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội): Nhiều hy vọng còn ở phía trước
Đây là Đại hội đánh dấu bước ngoặt khi có sự sáp nhập của hai Hội: Hội Nhà văn Hà Tây (cũ) và Hội Nhà văn Hà Nội. Tôi cho rằng, Đại hội lần này đã chọn được BCH mới và như Chủ tịch tiền nhiệm Hồ Anh Thái cũng đã nói, là đã biểu hiện được ý chí, nguyện vọng của Đại hội và nói đúng với hiện trạng của Hội Nhà văn Hà Nội. Nhiệm vụ của BCH mới cũng không hề đơn giản trong việc kế thừa, nâng cao những kết quả mà BCH tiền nhiệm đã thực hiện được trong việc đẩy cao tính chuyên nghiệp của các tác phẩm cũng như vai trò của các nhà văn Thủ đô trong cả nước và với quốc tế.
Có người còn tính toán rằng, địa bàn của Hội Nhà văn Hà Nội trong những năm tới trải dài hơn vì có sự cộng hưởng của những nhà văn trong Hội Nhà văn Hà Tây (cũ). Tôi thì cho rằng, trong văn chương, thực ra cũng không có ranh giới nhưng có một hiện thực là sự kiện của chính trị xã hội và lịch sử là sáp nhập Hà Nội và Hà Tây, nên ngoài văn hiến của Thủ đô, Thăng Long 1000 năm văn hiến thì có thêm hai nền văn hóa cũng khá lớn của nước Việt là văn hóa xứ Đoài (từ Hoài Đức đến Ba Vì) và văn hóa Sơn Lam Thượng (từ Hà Đông đến Phú Xuyên).
Sự cộng sinh của nền văn hóa và tiếng nói của các nhà văn ở các vùng đất khác nhau sẽ tạo được một dấu ấn mới cho văn học Thủ đô. Bản thân tôi là người được bầu vào BCH mới, cũng mong rằng, cá nhân mình sẽ cố gắng để đại diện cho cái cũ trong cái mới. Hy vọng rằng văn chương của Thủ đô sẽ hòa quyện và có sự kết hợp lẫn nhau để có những tác phẩm hay đến với bạn đọc.
