Lễ hội Xuân Ba Bể hằng năm như một món ăn tinh thần không thể thiếu, mang ý nghĩa gìn giữ những phong tục truyền thống, những nét văn hóa đặc sắc nhất của các đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây. Ngay từ sáng sớm, rất đông đồng bào dân tộc trong tỉnh cũng như du khách đã tập trung tại bãi Bó Lù nằm sát hồ Ba Bể để tham gia lễ hội. Là một lễ hội truyền thống có từ lâu đời, xuất phát từ lễ hội lồng tồng của đồng bào dân tộc nơi đây, hội Xuân Ba Bể mang nhiều nét đặc trưng của nhiều dân tộc thiểu số đang sinh sống trên địa bàn.
Lễ hội bắt đầu với phần rước lễ của các xã trong huyện. Đây là một phong tục với ý nghĩa cầu xin thánh thần một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, vạn vật sinh sôi nảy nở. Sau tiếng trống khai hội, các trò chơi dân gian, mang đậm nét truyền thống diễn ra như trò ném còn, bịt mắt bắt dê, hay phần thi đấu bóng chuyền, các tiết mục văn nghệ đặc sắc của đồng bào dân tộc…
Chọi bò là phần thi hấp dẫn, thu hút rất nhiều du khách.
Đặc biệt, lễ hội Xuân Ba Bể còn diễn ra trò chọi bò, và đua thuyền độc mộc. Đây là hai phần thi thu hút rất nhiều du khách đến xem và cổ vũ. Với mong muốn gìn giữ nét văn hóa truyền thống, cũng như phát triển du lịch thông qua lễ hội Ba Bể, chính quyền huyện, cũng như tỉnh Bắc Kạn đã tổ chức nhiều hoạt động vui chơi, giải trí. Đặc biệt, đến với lễ hội Xuân Ba Bể, du khách sẽ không gặp phải những trò chơi lừa bịp trá hình như ở nhiều lễ hội khác. Đây là một trong những điểm thành công của lễ hội.
Hội Xuân Ba Bể còn là hoạt động thúc đẩy phát triển du lịch trên địa bàn huyện với danh thắng hồ Ba Bể - di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, đồng thời góp phần nâng cao đời sống kinh tế của người dân địa phương
