Giám sát kỹ việc thực hiện lời hứa
Việc giám sát của các đại biểu Quốc hội (QH) cần phải xác định nội dung không quá rộng. Phạm vi giám sát, kết quả giám sát chuyên đề phải coi trọng việc chấp hành các chính sách pháp luật, đặc biệt là thực hiện các quy phạm pháp luật. Một số đại biểu cho rằng, các nội dung giám sát chuyên đề, các văn bản dưới luật thường không kịp thời, không thống nhất và không đồng bộ. Các đại biểu đề nghị, nội dung, kết quả giám sát chuyên đề phải làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, nhất là trách nhiệm của các cá nhân.
Đại biểu Trương Văn Vở (Đồng Nai) dẫn chứng: “Trên thực tế 75% đơn khiếu nại là thực hiện chính sách pháp luật không đầy đủ, nhất là trình tự thu hồi đất”. Và, không chỉ giám sát chung chung mà phải thấy rõ trách nhiệm của từng Bộ, ngành, địa phương. Các kiến nghị sau giám sát phải được quan tâm giải quyết mang lại hiệu quả. Ngoài giám sát chuyên đề cần có giám sát thường xuyên thực hiện lời hứa của các cử tri. Giám sát phải đúng, đủ và phải xuyên suốt.
Đại biểu Trần Đình Long (Đắk Nông) phản ánh, thời gian dành cho giám sát nhiều năm qua là chưa thỏa đáng. Năm nào cũng phải báo cáo, nhưng qua các kỳ họp lại… đi theo đại biểu. Việc thực hiện hoạt động giám sát được đề cập hàng năm nhưng chưa đúng mức.
Đơn thư khiếu nại của dân nhận được nhiều, nhưng khi chuyển tới các cơ quan xử lý thế nào, kết quả ra sao thì… chưa biết. Thời gian qua có những cơ quan nhận được hàng nghìn đơn nhưng không biết giải quyết thế nào. Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Hòa (Bắc Ninh) đề nghị bổ sung giám sát bảo hiểm xã hội, không chỉ giám sát về bảo hiểm y tế. Tình hình nợ đọng bảo hiểm xã hội hiện nay rất lớn.
Đại biểu Nguyễn Văn Tiên (Tiền Giang) đề nghị, QH đang làm rất nhiều việc liên quan đến giám sát, nhưng kết quả không sâu. Tuy nhận được nhiều báo cáo thực hiện sau 1 năm của các Bộ trưởng, nhưng nhiều báo cáo mang tính hình thức, số liệu, không phân tích sâu các nguyên nhân, thiếu những bằng chứng độc lập. Cần tăng cường giải trình ở các Ủy ban, vì Ủy ban nào cũng có những vấn đề bức xúc, ông Tiên đề nghị.
Phải giám sát kiểu vi hành
“Giám sát không dàn trải, phải giám sát theo kiểu vi hành. Gặp dân trước, gặp quan sau”, đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) góp ý về cách giám sát. Ông Nghĩa cho rằng, QH có gần 500 đại biểu, nhiều đại biểu chuyên trách, nếu làm hợp lý và đúng người đúng việc thì QH sẽ làm được nhiều việc hơn. Có thể mời thêm các chuyên gia, các tổ chức xã hội tham gia giám sát. Như giám sát bảo hiểm y tế, bởi cử tri rất mong đợi quyền lợi sát sườn với cuộc sống người dân. Hoặc như chuyên đề quản lý sử dụng rừng. Quản lý rừng, kiểm lâm luôn ở thế yếu dù có nhiều quy định pháp luật về bảo vệ rừng, giám sát rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng biên giới… thực tế khi có sự cố xảy ra, nhiều nơi không có khả năng bảo vệ. Nhiều đại biểu quan tâm giám sát việc thực hiện bảo vệ và phát triển rừng.
Đánh giá hiệu quả, đại biểu Lê Nam (Thanh Hóa) nêu, từ năm 2006 khi chất vấn Bộ trưởng Bộ NN&PTNT nhưng tất cả các kiến nghị, kết luận và những vấn đề đặt ra đối với rừng, đất rừng… đã làm được gì, thực hiện đến đâu. Đại biểu bức xúc: “Phải xem xét nghiêm túc vấn đề. Lâm tặc, nạn phá rừng đang tấn công vào những vùng rừng cuối cùng của ta”. Các đại biểu cho rằng, cách thực hiện giám sát cũng cần đổi mới.
“Không chọn quá nhiều, ngoài giám sát chung nên giám sát từng vụ việc”, đại biểu Trần Du Lịch (TP Hồ Chí Minh) kiến nghị. Làm cụ thể mới rõ sự bất đồng của quy định. Ông Lịch cho rằng, thường mới chỉ nghe đối tượng ở địa phương mà không có điều kiện nghe những người khác. Giải quyết vi phạm đất đai, phải lắng nghe từ ý kiến người dân, tham gia phải từ đầu đến cuối không thể “cưỡi ngựa xem hoa”, nên bớt các Bộ, ngành đi theo mà tăng các chuyên gia để tư vấn phát hiện vấn đề… Phải tới tận nơi để truy vấn mới rõ, không thể nghe báo cáo rồi vui vẻ đi về! Chủ yếu nắm ở địa phương nhưng xử lý vấn đề ở Trung ương, tổ chức mời Bộ trưởng giải trình. Nếu cần thiết đưa luôn sửa điều luật nào. Bởi kết quả giám sát mà không thực thi thì không đi đến đâu.
| Quốc hội biểu quyết thông qua 15 chỉ tiêu chủ yếu của năm 2013, trong đó: 1. Tổng sản phẩm trong nước GDP tăng khoảng 5,5%. 2. Kim ngạch xuất khẩu tăng khoảng 10%. 3. Tỷ lệ nhập siêu khoảng 8%. 4. Bội chi ngân sách không quá 4,8% GDP. 5. Tốc độ tăng giá tiêu dùng khoảng 8%. 6. Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội bằng 30% GDP. 7. Tỷ lệ hộ nghèo giảm 2%, riêng các huyện nghèo giảm 4%. 8. Tạo việc làm cho khoảng 1,6 triệu lao động. |
| Nên giám sát như thế nào? Đoàn tự thanh toán kinh phí thì địa phương cũng ngại Phải giảm bớt sự phiền hà cho các địa phương, đơn vị được giám sát, trong đó có việc hai bên cùng thực hiện quy định về đoàn giám sát tự đảm bảo chỗ ăn, ở, phương tiện đi lại trong thời gian giám sát. Xưa nay các đoàn giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan Quốc hội đều rất vui vẻ vì việc này nhưng nhiều địa phương cũng vẫn cứ ngại ngần nếu để đoàn giám sát thanh toán chi phí, tôi nghĩ ta cũng nên thay đổi quan niệm này. (ĐB Đỗ Mạnh Hùng, Thái Nguyên) Vừa qua hoạt động giám sát của mình chỉ chủ yếu qua báo cáo, làm việc xong rồi đi về, hoặc những nội dung, chất lượng của nội dung báo cáo giám sát không sâu. Thành phần đoàn giám sát tôi đề nghị phải thực hiện đúng phương châm và đúng theo quy định pháp luật phải đủ, phải đúng, phải xuyên suốt. Vừa qua các thành viên được cử trong đoàn giám sát chưa làm đầy đủ điều này, thành viên xác định danh sách đủ nhưng đi giám sát thì không đủ, không đúng thành phần, không xuyên suốt. (ĐB Trương Văn Vở, Đồng Nai) Không thể thích thì đi, không thì thôi! Cách thực hiện giám sát cũng cần phải đổi mới. Tôi thấy cũng không phải nhiều đoàn về gây khó khăn nhưng có một vấn đề là các đoàn của Quốc hội thông báo về các địa phương thì rất hoành tráng. Khi về ở các địa phương, các đồng chí lãnh đạo các địa phương hết sức trân trọng, nhưng khi về thường chỉ có một đồng chí Phó Chủ nhiệm còn lại vài ba đồng chí lèo tèo, các thành phần trong đoàn đều không có mặt. Cho nên vấn đề này cũng cần phải xem lại, xem tổ chức giám sát của bản thân các đoàn của Quốc hội cũng nên xem lại, đồng chí nào thực sự tham gia được và gắn với trách nhiệm chứ không phải là thích thì tham gia mà không thích thì thôi. (ĐB Lê Nam, Thanh Hóa) Nên lập Ủy ban lâm thời Thứ hai, trong Luật Giám sát cũng như trong Hiến pháp có quy định: Để thực hiện tốt chức năng giám sát Quốc hội có thể thành lập Ủy ban lâm thời để điều tra những vụ việc cụ thể. Tôi thấy rằng kể từ khi chúng ta có quy định này trong Hiến pháp và Luật Giám sát Quốc hội chưa thành lập Ủy ban lâm thời nào để điều tra cụ thể một vụ việc, trong khi có nhiều vụ việc bức xúc, nổi cộm xảy ra trong xã hội. (ĐB Phùng Văn Hùng, Cao Bằng) Phó Chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn: Rất buồn khi đoàn này chưa đi, đoàn khác đã tới rồi! Ý kiến của đại biểu phát biểu cần làm tốt hơn việc điều hòa, phối hợp giữa các đoàn giám sát để làm sao hạn chế thấp nhất các đoàn giám sát, đoàn khảo sát và các bộ phận hội thảo đến cùng địa phương trong một thời gian. Vấn đề này hết sức bức xúc trong thời gian vừa qua, Ủy ban thường vụ Quốc hội cố gắng cao nhất để hạn chế việc này. Nhưng thấy mới hạn chế được các đoàn giám sát, còn các đoàn khảo sát, các đoàn xuống hội thảo chưa điều hòa, phối hợp được. Rất buồn khi xuống một địa phương đoàn này chưa đi, đoàn khác đã tới rồi. |
