Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm trong bối cảnh giá vàng liên tục tăng cao, nguồn cung vàng lại vô cùng khan hiếm, chênh lệch giá vàng nội - ngoại vẫn duy trì mức 14-15 triệu đồng/lượng; tình trạng người dân xếp hàng mua vàng, trong khi DN cung ứng nhỏ giọt kiểu chỉ được mua 1 cây/người vẫn tái diễn.
Hiện, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến Dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định 24/2012/NĐ-CP về hoạt động kinh doanh vàng, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 232/2025/NĐ-CP. Thông tư dự kiến có hiệu lực từ ngày 10/10. Nghị định 232 đã xóa bỏ độc quyền nhà nước về sản xuất vàng miếng, cấp phép cho các DN, ngân hàng thương mại đáp ứng đủ điều kiện để sản xuất vàng miếng và mở rộng quyền xuất khẩu, nhập khẩu vàng. Tại thông tư hướng dẫn nêu rõ: Chậm nhất ngày 15/11 hằng năm, DN và ngân hàng thương mại đã được cấp phép cần gửi hồ sơ về nhu cầu hạn mức xuất, nhập vàng đến NHNN.
Cụ thể, đơn vị muốn tham gia sản xuất vàng miếng phải nộp hồ sơ gồm đơn đề nghị, tài liệu chứng minh vốn điều lệ, quy định nội bộ về quy trình sản xuất, cùng tài liệu khắc phục sau thanh tra (nếu có) về NHNN. Một tháng sau, trước ngày 15/12, NHNN sẽ cấp hạn mức xuất, nhập khẩu vàng miếng, nhập khẩu vàng nguyên liệu.
Như vậy, dù có hiệu lực, nhưng thời gian để cung cấp vàng thêm trên thị trường sớm nhất cũng là vào đầu năm sau. Chưa kể, cho đến giờ, nhiều DN vẫn “nín thở” chờ xem mình có tên trong danh sách được nhập khẩu hay không, vì theo quy định, để được nhập khẩu vàng, DN kinh doanh vàng miếng hoặc sản xuất vàng miếng cần có vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng, ngân hàng thương mại tham gia nhập khẩu vàng cần có vốn điều lệ tối thiểu 50.000 tỷ đồng; trong khi DN gia công vàng trang sức, mỹ nghệ phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ và hợp đồng gia công phù hợp.
Hiện cả nước có 38 DN và ngân hàng được cấp phép kinh doanh vàng miếng, song xét theo quy mô vốn điều lệ, chỉ một số DN lớn và ngân hàng “đầu ngành” mới đáp ứng đủ điều kiện. Trong số đó, khối DN có SJC, PNJ và DOJI; còn ở nhóm ngân hàng, tính đến cuối quý II/2025, những đơn vị thỏa mãn tiêu chí vốn gồm Vietcombank, VPBank, Techcombank, BIDV, MB, VietinBank và ACB.
Tuy nhiên, ông Huỳnh Trung Khánh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam, đồng thời là cố vấn cấp cao của Hội đồng Vàng thế giới tại Việt Nam, nhận định điều kiện về vốn điều lệ trong nghị định sẽ khiến không nhiều DN đáp ứng được yêu cầu.
"Một số công ty vàng lớn như SJC, DOJI, PNJ hoặc vài ngân hàng thương mại từng có kinh nghiệm sản xuất vàng miếng có thể tham gia, trong khi nhiều ngân hàng khác nếu đủ điều kiện cũng sẽ phải đầu tư thêm hệ thống máy móc, xây dựng thương hiệu và tính toán chiến lược quảng bá để cạnh tranh với SJC", ông Khánh nhận định.
Dẫu vậy, theo nhiều chuyên gia, nếu cơ chế nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất vàng miếng được vận hành, giá vàng miếng SJC sẽ sớm giảm và thu hẹp khoảng cách với giá thế giới, thay vì chênh lệch 15-16 triệu đồng/lượng như hiện nay. Theo dự tính của Hiệp hội Kinh doanh vàng (VGTA), nhu cầu mua ngoại tệ để nhập vàng nguyên liệu khoảng 5 tỷ USD mỗi năm, tức bình quân khoảng 416 triệu USD một tháng, chiếm quy mô rất nhỏ so với doanh số mua bán ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng khoảng 18,9 - 25,2 tỷ USD mỗi tháng.
Cũng theo VGTA, DN sản xuất, chế tác vàng Việt Nam không những đủ khả năng sản xuất, chế tác vàng trang sức đáp ứng nhu cầu trong nước, mà còn đủ năng lực cạnh tranh xuất khẩu ra thị trường thế giới và trong giá trị xuất khẩu có tới hơn 25% là giá trị sức lao động. Số vàng nhập về, một nửa dùng cho thị trường nội địa, một nửa để xuất khẩu. Với 25 tấn vàng trang sức xuất khẩu, DN có thể thu về 3,5-4 tỷ USD. Như vậy, nhập khẩu vàng nguyên liệu vừa phục vụ sản xuất trong nước, vừa giúp tái tạo nguồn ngoại tệ.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến băn khoăn cho rằng việc tăng cung có thể là một biện pháp tức thời để giải tỏa áp lực trước mắt, nhưng không thể tăng nguồn cung mãi nếu người dân vẫn mang nặng tâm lý muốn "ôm vàng", chưa kể, nhập khẩu vàng nguyên liệu cần ngoại tệ.
“Một số DN cam kết tự cân đối được ngoại tệ để nhập vàng, không cần hỗ trợ từ dự trữ ngoại hối, nhưng như vậy vẫn có thể ảnh hưởng cung ngoại tệ trên toàn thị trường. Sức ép gia tăng thêm cho tỷ giá ở một số thời điểm nhập nhiều vàng, song song với gia tăng các loại nhập siêu khác là khó tránh. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu khó lường như hiện nay, mạo hiểm tăng nhập vàng sẽ khiến nền kinh tế dễ tổn thương hơn nếu có cú sốc đối với xuất khẩu, làm tăng nhập siêu và gây bất ổn lên tỷ giá”, một chuyên gia nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, nhu cầu tích trữ vàng trong dân vẫn ở mức cao, trong khi nguồn lực quốc gia không thể dồn toàn bộ vào nhập khẩu vàng mỗi khi giá tăng mạnh. Giải pháp hợp lý là kiểm soát mức chênh lệch này trong phạm vi có thể chấp nhận được. Theo đó, khi giá vàng thế giới giảm, độ vênh giữa giá trong nước và quốc tế cũng sẽ theo đó hạ nhiệt.
Phản biện theo góc nhìn của mình, TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng để giải quyết những vấn đề của thị trường vàng "thượng sách" là mở cửa, cho phép một số công ty nhập khẩu theo quy định. Rồi bắt buộc các công ty này bán sỉ cho các DN bán lẻ vàng. "Trung sách" là cho phép các ngân hàng, DN nhập khẩu vàng về và lập một sàn giao dịch, định giá theo quy định. Còn về lo ngại việc nhập khẩu vàng có ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái, vị chuyên gia này cho rằng không cần lo lắng vì theo ông, nền kinh tế Trung Quốc gấp 40 lần Việt Nam, nhưng dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc chỉ có 2.500 tỷ USD, tức chỉ gấp 25 lần Việt Nam (có 100 tỷ USD).
Chưa kể, theo TS Lê Xuân Nghĩa, vàng là nguồn dự trữ vô cùng quan trọng. Mỗi năm Việt Nam chỉ cần nhập khẩu 3-4 tỷ USD vàng, nhưng nhiều người đã lo "chảy máu ngoại tệ", trong khi nhập khẩu rượu ngoại, xì gà, thuốc lá ngoại tới 8 tỷ USD/năm lại không ai nói về vấn đề này, đây là điều rất phi lý.
Tăng không ngừng nghỉ, giá vàng lên mốc 138 triệu đồng/lượng 
Giá vàng vượt 137 triệu đồng/lượng 
