Những "kiến trúc sư"
Có rất nhiều băng đảng khác nhau đang ra sức khai thác Ecuador, "xa lộ ma túy" toàn cầu. Đó là những băng đảng người Ecuador, người Colombia, người Mexico hay người châu Âu.
Các băng nhóm buôn ma túy người Colombia, như nhóm tội phạm La Constru ở Putumayo, hay kẻ buôn bán ma túy bí ẩn được biết đến với cái tên "El Contador" ở Tumaco thường hoạt động trên đất Colombia hay tại các "trung tâm ma túy" đặt trên đất Ecuador như Lago Agrio, nơi có chung biên giới với tỉnh Putumayo, Colombia.
 |
| Những người dân chài Ecuador thường được các nhóm tội phạm thuê để vận chuyển ma túy vào các nước Trung Mỹ rồi từ đó thâm nhập vào Mỹ. |
Đối với các tập đoàn ma túy Mexico, việc giao nhận ma túy thường diễn ra quanh vùng biên giới giữa Ecuador với Colombia. Tuy nhiên, tùy theo yêu cầu, phía giao hàng cũng có thể sắp xếp để giao hàng đến các điểm khác nhau nằm sâu trong Ecuador, dọc bờ biển của Mexico và các nước Trung Mỹ, thậm chí tại châu Âu. Việc cung cấp và vận chuyển ma túy là một chuỗi mắt xích với nhiều công đoạn, mỗi công đoạn sẽ được những kẻ cầm đầu đường dây sẽ giao cho những "nhà thầu phụ" thực hiện.
Ở vùng biên giới với Colombia, nhóm du kích FARC gần như kiểm soát toàn bộ các hoạt động, các tay súng của nhóm này hay được thuê bảo đảm an toàn cho việc vận chuyển ma túy từ Colombia vào Ecuador. Việc vận chuyển này có sự phối hợp nhịp nhàng với các chuyên gia trong lĩnh vực giao thông vận tải cũng như các công chức thoái hóa và tham nhũng trong chính quyền, những kẻ khai thác tối đa lợi thế của vị trí công tác để phục vụ cho việc vận chuyển ma túy của FARC.
Ở Ecuador tồn tại một mạng lưới được chuyên môn hóa cao độ trong việc buôn lậu ma túy. Mạng lưới tinh vi và kín đáo này được điều hành bởi những ông trùm giấu mặt, ẩn náu trong tầng lớp "tinh hoa" trong các lĩnh vực xã hội, kinh tế hay chính trị địa phương.
Những ông trùm này chịu trách nhiệm bảo đảm hậu cần cho hoạt động vận chuyển ma túy, giao việc cho những viên chức tham nhũng và bị mua chuộc, tuyển dụng những kẻ buôn lậu, thuê sát thủ để thu nợ và thực hành những vụ tra tấn hay sát hại.
 |
| Colombia, nước láng giềng của Ecuador là nơi sản xuất cocain lớn nhất thế giới. |
Đứng ra tổ chức thực hiện việc vận chuyển ma túy đến thị trường Mỹ là những nhóm tội phạm tập trung ở thành phố biển Manta. Chúng tuyển mộ thủy thủ từ những làng chài ven biển, trang bị các thiết bị và phương tiện thông tin liên lạc cho các con tàu, tổ chức các điểm dừng chân trên biển để tiếp nguyên liệu cho các con tàu chở ma túy.
Với những những khối lượng ma túy gửi tới châu Âu xuất phát từ các cảng biển, chìa khóa để thành công là phải có sự tiếp tay của những viên chức đã bị mua chuộc hay khống chế trong bộ máy nhà nước. Để chuẩn bị các container chứa ma túy, giới tội phạm phải có mối quan hệ chặt chẽ với các công ty hàng hải, đặc biệt là với người phụ trách việc phân phối các container cho các công ty gửi hàng.
Để có thể "nhiễm bẩn" các container tại các kho bãi ở cảng chúng cũng phải có "tay trong" trong số những người làm việc tại đây. Để đưa được ma túy vào trong các container đã kẹp chì đang nằm ở cảng, chúng cần tới sự tham gia của những tài xế xe tải, công nhân khuân vác, nhân viên an ninh, nhân viên kiểm tra và tiến hành kẹp chì container cũng như những người có thể tiếp cận với các thông tin về sự di chuyển hay xáo trộn của các container trong các kho bãi ở cảng.
***
Những kẻ buôn ma túy và những đường dây vận chuyển ma túy ở Ecuador đã được một hệ thống tham nhũng bảo kê nghiêm ngặt, hệ thống này có một quy mô đáng kinh ngạc.
Theo một bản báo cáo mật của DEA, cơ quan thuộc bộ tư pháp Mỹ đặc trách chống ma túy, quân đội và cảnh sát Ecuador không chỉ dừng lại ở việc "nhắm mắt làm ngơ" cho những chuyến hàng ma túy đi qua trót lọt, trong nhiều trường hợp họ còn trực tiếp đứng ra bảo đảm an toàn cho những chuyến hàng đó, họ cũng sẵn sàng sử dụng chính các phương tiện vận tải của lực lượng mình để vận chuyển ma túy và không chùn bước khi thủ tiêu nhân chứng trong trường hợp bị phát hiện và bị đe dọa tố cáo.
Một khi những kẻ buôn ma túy bị bắt giữ, trong phần lớn các trường hợp chúng có thể sử dụng biện pháp mua chuộc để thoát ra khỏi vụ việc. Nhiều dấu hiệu cho thấy những kẻ buôn ma túy đã trả tiền cho các điều tra viên hay các thẩm phán để dừng những cuộc điều tra hay đưa ra những phán quyết có lợi cho chúng. Bọn buôn lậu ma túy cũng trả tiền cho các chính trị gia để giật dây họ đưa ra những quyết định có lợi cho những hoạt động của chúng.
 |
| Tháng 11- 2019, Cảnh sát biển Tây Ba Nha đã bắt giữ một tàu ngầm chở 3 tấn cocain với tổng trị giá lên tới 100 triệu euro. Đây là lần đầu tiên giới buôn lậu ma túy Nam Mỹ sử dụng phương tiện này để chuyển ma túy tới châu Âu. |
Dù hiện tượng tham nhũng và mối quan hệ ngầm giữa quan chức và giới tội phạm buôn lậu ma túy đã tồn tại từ lâu ở Ecuador nhưng các chuyên gia chống tội phạm đều chung nhận định rằng trong nhiệm kỳ của Tổng thống Rafael Correa, hiện tượng này đã trở thành một bệnh dịch và lây lan mạnh trong tất cả các nhánh quyền lực của chính quyền.
Việc ông Lenine Moreno thắng cử tổng thống và lên cầm quyền năm 2017 đã đem lại nhiều thay đổi. Tổng thống Moreno đã thiết lập lại những mối quan hệ với các đối tác quốc tế bị xa lánh trong nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Correa. Nước Mỹ đã quay trở lại hỗ trợ để nâng cao năng lực của Ecuador trong lĩnh vực tuần tra duyên hải và truy bắt các tàu thuyền buôn lậu ma túy.
Sự hợp tác chặt chẽ với nước láng giềng Colombia cũng đã giúp cho hai nước trong việc bắt giữ thành công những tên trùm tội phạm bị truy lùng gắt gao nhất ở trong vùng biên giới và phá hủy được mắt xích quan trọng nhất của đường dây buôn lậu ma túy xuyên quốc gia.
Tổng thống Moreno cũng đã ra lệnh bắt giữ những nhân vật tham nhũng trong giới chính trị cao cấp và cũng đã hứa hẹn sẽ mở một cuộc điều tra toàn diện về những mối liên hệ giữa cựu Tổng thống Rafael Correa với các nhóm tội phạm.
Nhưng kể từ tháng 10- 2019, trên đất nước Ecuador đã nổ ra những cuộc bạo loạn dữ dội, nguyên nhân trực tiếp là do chính sách trợ cấp mới về nguyên liệu. Nhưng thay vì đưa ra những giải pháp thực tế để chấm dứt bạo động, Tổng thống Moreno đã lại đổ lỗi cho những người ủng hộ ông Correa và quy kết mối quan hệ của họ với những tổ chức tội phạm và những kẻ buôn lậu ma túy là nguyên nhân chính dẫn đến bùng nổ xung đột.
Dẫu rằng những lời tố cáo này chưa được kiểm chứng, nhưng rõ ràng những xung đột hiện nay trong môi trường chính trị đã làm phân tán sự tập trung của chính quyền của ông Moreno trong cuộc chiến chống lại các tổ chức tội phạm và những đường dây buôn bán ma túy ở Ecuador.
Sức mạnh hung bạo của các tổ chức tội phạm này vẫn còn nguyên vẹn, chỉ có phương thức hoạt động là thay đổi, thay vì hoạt động gần như công khai và không ngần ngại phô trương vũ lực, giờ đây chúng đã rút lui vào trong bóng tối để âm thầm tiếp tục hoạt động.
