Sau sự truy đuổi và cuộc hạ sát đẫm máu đối với nhà cựu lãnh đạo đất nước Lybia Gaddafi cũng như kết cục tăm tối của con trai vị đại tá này thì câu chuyện về hồi kết của các tổng thống bị lật đổ, những ông "vua" thất thế trong bước sa cơ đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế.
Cựu Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak: Ngày cuối buông xuôi
Kể từ khi từ chức, Hosni Mubarak trở nên im hơi lặng tiếng với báo giới, luôn từ chối mọi tiếp xúc với truyền thông. Gia đình ngài cựu Tổng thống Ai Cập cho hay, sức khỏe của ông đang có dấu hiệu suy giảm. Họ còn tuyên bố, Mubarak đã "hết duyên nợ" với chính trường và chỉ muốn an nghỉ trong yên bình những năm cuối đời. Nhưng sự thực về tình trạng sức khỏe của Mubarak thế nào hầu như không được tiết lộ chính xác, dẫn tới rất nhiều tin đồn về sự sống chết của nhân vật này thêm thực thực hư hư.
Tháng 3 năm ngoái, báo chí Ai Cập thông báo ông Mubarak đã tiến hành phẫu thuật bàng quang và ruột tại Bệnh viện đại học Heidelberg ở Baden Baden (Đức) và hồi phục sau đó 3 tuần. Sau đó ông đã bay trở lại Ai Cập, đầu tiên là tới Sharm el-Sheikh để an dưỡng, trước khi trở lại làm việc bình thường. Năm 2004, ông Mubarak cũng đã phải phẫu thuật vì thoát vị đĩa đệm. Cho tới khi Mubarak từ chức vào ngày 11/2/2011, Đại sứ Ai Cập tại Washington thì chỉ dè dặt cho biết sức khỏe của cựu Tổng thống nước này có vẻ như không được tốt. Đây là một trong những thông tin đầu tiên về sức khỏe của ông Mubarak do quan chức Ai Cập hé lộ.
Trong khi đó, giới truyền thông loan tin ông bị trầm cảm nặng nhưng không chịu dùng thuốc và liên tục bị ngất. Tiếp đó báo chí còn đưa tin nhà độc tài "sắp ra đi" khi rơi vào tình trạng hôn mê sâu tại tư dinh ở Sharm el-Sheikh. Trái lại, các quan chức chính phủ đã bác bỏ những tin tức đó và khẳng định Mubarak hoàn toàn tỉnh táo, thậm chí đang có ý định viết hồi ký cuộc đời. Tới tháng 4, Mubarak phải nhập viện vì nhồi máu cơ tim, và chỉ 2 tháng sau, có tin đồn rằng ông bị ung thư dạ dày di căn.
Tới ngày 17/7/2011, phát ngôn viên của Mubarak chính thức khẳng định, cựu Tổng thống Ai Cập đã rơi vào hôn mê tại tư gia sau khi kết thúc bài phát biểu cuối cùng trong sự nghiệp chính trị. Theo một quan chức Arập Xêút giấu tên thì cựu Tổng thống Mubarak đã buông xuôi và muốn được… chết ở khu nghỉ mát Biển Đỏ Sharm el-Sheikh, nơi ông đã lui tới kể từ khi các cuộc biểu tình đánh dấu chấm hết 30 năm tại vị.
Được biết Mubarak và gia đình bị cấm vận hoàn toàn ở Ai Cập trước khi dự phiên tòa xét xử. Có thể nói, kết cục đối với Mubarak không đến nỗi bi thảm như Gaddafi nhưng cảnh tượng nhà cựu lãnh đạo Ai Cập phải xuất hiện trong phiên xét xử trên cáng thương quả là thảm hại. Hiện vị cựu Tổng thống vẫn được bảo vệ nghiêm ngặt tại Sharm el-Sheikh, nơi không khí trong lành cùng gió biển giúp ích cho sức khỏe đang ngày một xấu đi của ông. Có nguồn tin cho hay, cựu Bộ trưởng Israel Benjamin Ben Eliezer còn tiết lộ ông này đã từng chuẩn bị cho Mubarak một căn nhà tại phía nam thành phố Eilat, tuy nhiên cựu Tổng thống Ai Cập rất quả quyết chỉ muốn sống những ngày cuối cùng của mình ở Sharm.
Theo dự đoán, Mubarak đang phải đối mặt với phiên tòa xét xử tội danh giết người trước tòa án Ai Cập và rất có khả năng chịu án tử hình. Các bằng chứng đều cho thấy, vị cựu Tổng thống này có liên quan tới cái chết của 850 người trong cuộc bạo động kéo dài 18 ngày nhằm "hạ bệ" chính quyền của ông hồi tháng 2.
Chưa hết, người phát ngôn của Cơ quan tư pháp châu Âu Joannes Thuy cho biết, cảnh sát đang tiến hành điều tra về khối tài sản khổng lồ của cựu Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak. Trên thực tế, Ai Cập thừa nhận Mubarak đã chuyển tiền bất hợp pháp qua biên giới và thực hiện nhiều khoản đầu tư thiếu minh bạch tại một số ngân hàng ở châu Âu, Canada và Hoa Kỳ. Vị cựu Tổng thống đã được yêu cầu hợp tác với cơ quan điều tra dưới sự giám sát của các công tố viên và đại diện bên nguyên thuộc bộ tư pháp nhiều quốc gia.
Trong một thông cáo báo chí mới nhất, Cơ quan tư pháp châu Âu tuyên bố sẽ thực hiện một cuộc khảo sát tài chính diện rộng nhằm định lượng, đóng băng tài khoản tín dụng và tịch thu toàn bộ tài sản của nhà cựu lãnh đạo này. Chưa có một báo cáo nào khẳng định chính xác giá trị tài sản của Mubarak, tuy nhiên dư luận tin rằng trong những năm cầm quyền, nhà độc tài đã thu về đầy túi hàng trăm triệu euro, vàng cùng nhiều dinh cơ bạc tỉ.
Tổng thống Yemen Ali Saleh: Buộc phải… tự nguyện rời quyền lực
Tổng thống Yemen Saleh là nguyên thủ quốc gia thứ 3 bị tước quyền sau cuộc biến động bất ổn trong khu vực Trung Đông từ đầu năm 2011 đến nay. Kể từ tháng 8/2011, ông Saleh phải đi điều trị dài ngày ở Arập Xêút do bị thương khi quân nổi dậy tấn công, từ đó ông mất dần sự ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ và ngay cả đồng minh Arập Xêút.
Sức mạnh chính trị của ông cũng bị suy giảm đáng kể khi trong nước ông không còn sự ủng hộ của ngay cả những bộ lạc thân thuộc, một bộ phận quân đội ly khai. Khi lánh sang Arập Xêút, Tổng thống Saleh đã để lại con trai cả là Ahmed và những người họ tộc thân tín nắm giữ các vị trí quan trọng trong quân đội với hy vọng họ có thể góp phần vào một cuộc chuyển giao hòa bình hoặc vai trò thủ lĩnh trong những cố gắng cuối cùng để bảo vệ quyền lực.
Tuy nhiên, theo giới phân tích bình luận, chuyến đi chữa bệnh của Saleh về thực chất chỉ là "chuyến đi một chiều", bởi Saleh khó có đường quay trở lại. Rất có thể chuyến đi vừa để chữa bệnh vừa giữ được thể diện cho ông. Song sau gần 3 tháng đi chữa bệnh, nhà lãnh đạo 69 tuổi này bất ngờ trở về Yemen với "cánh chim bồ câu và cành ôliu", hai biểu tượng của hòa bình. Tổng thống Saleh còn kêu gọi người dân "vượt qua nỗi đau và những vết thương vì lợi ích của dân tộc". Nhưng mọi sự không đơn giản như vậy. Không chỉ phản ứng dữ dội của phe đối lập mà ngay cả Arập Xêút suốt nhiều năm giữ vai trò lớn trong chính trị Yemen, ủng hộ trên nhiều phương diện và giữ vai trò đồng minh cũng đã có ít nhiều thay đổi.
Bởi thế, Tổng thống Saleh không có sự lựa chọn. Trước đây ông Saleh đã từng nhiều lần đồng ý ký thỏa thuận từ chức nhưng luôn đổi ý vào phút chót. Song đến thời điểm này, sức ép ngày càng tăng từ các thế lực bên ngoài lẫn cả một số đồng minh bên trong Yemen buộc Tổng thống Yemen Ali Abdullah Saleh hôm 23/11 đã phải chấp nhận từ chức, từ bỏ quyền lực sau chuỗi 33 năm cầm quyền liên tục bằng hành động ký vào bản thỏa thuận chuyển giao quyền lực do Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) soạn thảo cách đây 7 tháng. Đổi lại, ông và gia đình được bảo đảm an toàn và miễn truy tố.
Sau khi ông Saleh từ chức, người ta dự định một cuộc bầu cử sẽ được tiến hành vào đầu năm 2012. Tuy nhiên, ngay sau thỏa thuận chuyển giao quyền lực được ký thì hàng nghìn người biểu tình vẫn tràn xuống các đường phố của thủ đô Sanaa để phản đối việc miễn trừ truy tố tổng thống cùng việc ông này vẫn giữ chức tổng thống danh dự trong vòng 90 ngày. Những người phản đối vẫn đòi ông Saleh phải ra đi ngay lập tức.
Cựu Tổng thống Zine El Abidine Ben Ali: ôm tiền rút lui trong êm thấm
Ngay từ ngày 26/1, chính quyền Tunisia đã ban bố lệnh truy nã cựu Tổng thống Zine El Abidine Ben Ali, người sớm có quyết định từ chức giữa lúc phong trào biểu tình phản đối chống lại sự lãnh đạo của ông đang lan rộng khắp đất nước. Bộ Tư pháp Tunisia đã tuyên bố rộng rãi rằng, ông Ben Ali cùng vợ và các thành viên trong gia đình bị buộc tội biển thủ, chuyển tiền bất hợp pháp ra nước ngoài trong suốt 23 năm cầm quyền.
Tiếp theo đó, những người biểu tình ở Tunisia lại có thêm một lý do để phẫn nộ khi thông tin lọt ra ngoài về việc vợ Ben Ali, bà Leila Trabelsi, đã mang theo 1,5 tấn vàng của ngân hàng trung ương lên máy bay riêng cùng các thành viên của gia đình tới Dubai.
Giới chức tình báo ở Paris tiết lộ với tờ Le Monde, tờ báo nổi tiếng của Pháp, rằng bà Trabelsi đã tới ngân hàng vào đầu tháng 1, thời điểm trước khi cuộc biểu tình lên tới đỉnh điểm, để chỉ thị giám đốc ngân hàng giao cho bà những thỏi vàng có tổng giá trị là 38 triệu bảng Anh (ước tính khoảng 54 triệu USD)! Sự việc được phát giác khiến những người dân Tunisia thêm căm phẫn, nhưng họ không lấy gì làm ngạc nhiên bởi cựu đệ nhất phu nhân này trước đó vốn đã nổi tiếng bởi thói quen xa hoa, tham nhũng.
Do đó, việc Zine El Abidine Ben Ali cùng vợ quyết định ngay lập tức chạy trốn khỏi Tunisia là điều có thể tiên liệu. Trước sức ép của dư luận, tháng 6/2011, Tòa án Tunisa đã tuyên vắng mặt mức án cho ông Zine el-Abidine Ben Ali và vợ ông, mỗi người 35 năm tù về tội "biển thủ công quỹ" cùng một số cáo buộc khác, với tổng số tiền phạt là 66 triệu USD. Song hiện tại, có nguồn tin cho rằng, Zine El Abidine Ben Ali và gia đình ông vẫn khá bình yên ở Arập Xêút với số tài sản biển thủ khổng lồ.
Trong khi đó, cơ quan thông tấn Tunisia cho hay, trên 200 đơn vị kiểm toán và thanh sát hàng chục công ty tài chính dưới trướng Ben Ali tuyên bố sẽ rút lui vì quan ngại những vấn đề an toàn bảo mật trước các cuộc tấn công đẫm máu chưa hề có dấu hiệu dừng lại. Và làn sóng phản đối trong nước vẫn một mực đòi phải đưa bằng được vợ chồng cựu tổng thống về xét xử
