Cựu Thống đốc Bang California Arnold Schwarzenegger:

Dũng cảm nhận tội “ăn chả”

Sau cuộc li hôn bất ngờ với người vợ danh giá từng chung sống ngót một phần tư thế kỷ Maria Shriver, cựu Thống đốc bang California, ngôi sao màn bạc Arnold Schwarzenegger mới đủ can đảm để thú nhận rằng, ông đã có một đứa con ngoài giá thú với một "Osin" từ cách đây mười năm.

Báo chí Mỹ cho rằng, không loại trừ việc bại lộ câu chuyện tình bất hợp pháp này đã dẫn tới cảnh "anh đường anh, tôi đường tôi" của một trong những cặp đôi từng được coi là may mắn và đẹp nhất trên chính trường - nghệ trường Mỹ.

Trả lời phỏng vấn cho tờ The Los Angeles Times ngày 18/5/2011, Arnold Schwarzenegger đã tâm sự: "Sau khi tôi rời khỏi chức Thống đốc, tôi đã kể cho vợ tôi nghe về câu chuyện đã xảy ra từ hơn 10 năm trước. Tôi hiểu và tôi đáng bị thất vọng và tức giận đối với bản thân tôi từ phía những người bạn và gia đình mình. Không có lời biện minh nào và tôi xin nhận tất cả trách nhiệm vì nỗi đau mà tôi đã gây nên. Tôi xin lỗi Maria, các con tôi và gia đình tôi. Tôi thực sự rất lấy làm tiếc".

Ngoài ra, ngôi sao màn bạc từng thành công cả trên chính trường đã đưa ra lời yêu cầu đối với các phương tiện thông tin đại chúng để họ tôn trọng đời tư của ông và không thóc mách thêm nữa: "Tôi yêu cầu các phương tiện thông tin đại chúng tôn trọng quyền riêng tư của vợ tôi và các con tôi trong thời điểm khó khăn không thể tả được này. Trong lúc tôi đáng bị các bạn để ý và phê phán thì vợ con tôi không đáng bị như thế".

Cũng chính vì lý do này nên tờ The Los Angeles Times đã không định công bố tên họ của người phụ nữ từng giúp việc trong nhà Arnold hơn hai thập niên cũng như giới tính và tên đứa con của hai người. Về phần mình, đại diện cho Maria Shriver cũng thông báo cho tờ The Los Angeles Times  biết rằng bà không có bình luận gì về lời thổ lộ của chồng cũ.

Schwarzenegger và Shriver thuở còn "cơm lành canh ngọt".
Schwarzenegger và Shriver thuở còn "cơm lành canh ngọt".

Trước đó, khi tuyên bố li dị, hai người đã nói rất "mông lung" về những lý do đã khiến họ phải làm như thế: "Cả hai chúng tôi đã trải qua những biến đổi lớn trong cuộc sống riêng tư và trong công việc. Sau những suy tư, thảo luận và cầu khẩn dài lâu, chúng tôi đã cùng đi tới quyết định này… Chúng tôi sẽ tiếp tục cùng nhau giáo dục bốn đứa con của mình mà chúng tôi cho đó là ý nghĩa chính yếu và niềm vui chính yếu trong cuộc đời".

Tình không như trái phá…

Ngay từ buổi đầu tiên, cuộc tình giữa chàng nghệ sĩ mới nổi có thân hình lực sĩ tuyệt đẹp Arnold với nữ phóng viên truyền hình xinh đẹp  thuộc gia tộc Kennedy bề thế Maria Shriver đã không khiến người ta nghĩ rằng đấy là một liên minh lãng mạn dài lâu. Bởi lẽ, hai người ngay từ phong cách bên ngoài đã quá khác nhau.

Arnold ở thời điểm đó dù đã sống khá lâu trên đất Mỹ nhưng vẫn có vẻ như xa lạ, thậm chí anh còn nói với giọng đầy thổ âm Áo. Hơn thế nữa, lăn lộn trong giới ngôi sao thể thao và màn bạc, Arnold đã sống chủ yếu theo phương châm VLC: Vui là chính! Còn Maria thì quá quý tộc trong mọi cư xử của mình và theo truyền thống gia đình, rất ham mê chuyện chính trị.

Đã có những người nghi ngờ rằng, chàng diễn viên điện ảnh đã rắp tâm "cưa đổ" cô cháu gái của cố Tổng thống John Kennedy để mưu cầu cho những phát triển dài lâu sau này. Thiên hạ đồn rằng, Arnold khi mới gặp Maria đã hành động theo đúng kịch bản của các Don Juan: mời cô tới nhà hàng ngay trong lần gặp đầu tiên và làm cô lóa mắt bởi vóc dáng lực lưỡng của một vận động viên thể hình chuyên nghiệp, khiến cô không còn kịp tỉnh trí mà suy nghĩ chín chắn.

Sau lần làm quen năm 1977, Maria đã bỏ ngay người yêu cũ Larry Lucchino (về sau trở thành Chủ tịch CLB Bóng chày Red Sox ở Boston) và kiên trì chờ đợi tới cả 9 năm để cuối cùng Arnold chán cuộc sống trai lơ đào hoa và đồng ý cùng cô cử hành hôn lễ.

Sau này, Shriver lý giải: "Khi ấy tôi đã cố gắng tìm ai đó có thể lôi tôi ra khỏi chuyện chính trị càng xa càng tốt. Tôi đã sớm hiểu rằng, sống ở chính trường, đó là những chuyến đi liên miên, những tồn tại giữa đám đông tới hàng trăm người ngay cả khi ở trong nhà của mình, mà phần thưởng cho những chịu đựng đó thì hoặc là thất cử, hoặc là viên đạn của kẻ sát nhân".

Tuy nhiên, sau khi lấy nhau rồi (đám cưới của họ diễn ra ngày 26/4/1986), hai nhân vật đều rất thời thượng này đã duy trì được một đời sống hôn nhân rất bền chắc và mẫu mực, ít ra là nhìn từ bên ngoài.

Bốn đứa con lần lượt ra đời một cách đều đặn: hai cô con gái: Katherine Eunice sinh ngày 13/12/1989 và Christina Maria sinh ngày 23/7/1991 rồi hai cậu con trai: Patrick Arnold sinh ngày 18/9/1993, Christopher Sargent sinh ngày 27/9/1997. Tưởng như một đời người không thể cần gì hơn!

Thử thách bằng chính trị

Đã có giai đoạn, sự yên ấm thanh bình trong gia đình của họ không bị ảnh hưởng ngay cả với việc một dòng tộc chủ chốt trong đảng Dân chủ như Kennedy lại có chàng rể theo phái Cộng hòa như Arnold. Với họ việc đó đã không là vấn đề  quan trọng trong cuộc bầu cử năm 2008. Trong lúc Maria Shriver hết lòng ủng hộ cho ứng cử viên đảng Dân chủ Barack Obama, thì chồng bà, Arnold, lại chỉ mong cho ứng cử viên đảng Cộng hòa, Thượng nghị sĩ John McCain thắng cử…

Maria Shriver đã thực sự tỏ rõ vai trò một người vợ chân chính khi Arnold quyết định ra tranh cử chức Thống đốc bang California năm 2003. Trong gia độc Kennedy khi ấy đã xuất hiện tình trạng hỗn loạn. Không phải ai cũng ủng hộ cậu cháu rể và nếu có chống lại cũng không phải vì muốn gia đình Maria Shriver đỡ phải bận rộn vì chuyện chính trường.

Thượng nghị sĩ Ted Kennedy chẳng hạn, đã kiên quyết chống lại việc bãi chức trước thời hạn vị Thống đốc bang California hồi đó là Gray Davis. Dẫu sao, với tư cách là cháu rể của dòng họ Kennedy, Arnold  đã có thêm một thương hiệu không nhỏ. Theo nhận xét của bình luận viên chính trị Thomas Myers đó chính là yếu tố quan trọng trong thắng lợi của Arnold trong cuộc chạy đua vào chức Thống đốc.

Sau này, Arnold nhớ lại rằng, quyết định ra tranh cử Thống đốc là "quyết định khó khăn nhất trong đời tôi". Maria Shriver thoạt tiên cũng đã cố gắng khuyên chồng từ bỏ ý định đó. Nhưng khi hiểu rằng mình không thể làm chồng đổi ý, bà đã cư xử như một người vợ chiến binh đích thực.

Bà, một nữ minh tinh truyền hình lừng lẫy, người từng được giải thưởng Peabody và Emmy, đã gạt nước mắt rời bỏ công việc chuyên môn để đi tuyên truyền cổ động cho chồng. Những đóng góp của Shriver và tài hùng biện của bà đã giúp vô hiệu hóa những lời buộc tội chính yếu đối với Arnold trong chiến dịch vận động tranh cử đó về việc không phải lúc nào siêu sao màn bạc này cũng cư xử đúng mực đối với phụ nữ.

"Tôi có lẽ đã không lên đây đứng trước quý vị nếu tôi không tin tưởng chắc chắn vào những phẩm chất tốt đẹp nhất của con người này, - Shriver hướng tới công chúng tham gia một cuộc mít tinh tranh cử.- Hẳn tôi đã không phí thời gian, không bỏ cả công việc mà tôi rất yêu thích nếu tôi không tin tưởng ở con người này".

Trong một cuộc mít tinh khác, bà nói: "Thưa quý vị, nếu quý vị không bỏ phiếu cho Arnold thì tôi sẽ không buồn bã vì nhờ thế anh ấy sẽ ở lại nhà, các con chúng tôi sẽ được thấy anh ấy mỗi ngày. Nhưng đó sẽ là thiệt hại lớn đối với bang, đó sẽ là thiệt hại lớn của quý vị".

Trở thành đệ nhất phu nhân của bang California, Maria Shriver đã gánh vác trọng trách của mình một cách xứng đáng. Bà đã cố gắng làm nhiều việc cho các lợi ích của bang và uy tín của chồng mình. Giữa những thành tích của bà có việc thay đổi căn bản Viện bảo tàng California ở Sacramento cũng như việc cùng chồng lập ra Phòng Vinh quang của bang để tôn vinh xứng đáng những người con danh tiếng của California…

Maria Shriver là người khởi xướng và tổ chức nhiều cuộc hội thảo dành cho phụ nữ với sự tham gia của những quý bà danh giá nhất trong giới chính trị, kinh doanh, nghệ thuật…

Cũng theo lời khuyên của bà mà trong bộ máy hành chính của Thống đốc California dưới thời ông đảng viên Cộng hòa Arnold đã có khá đông đại diện cho phái yếu, kể cả những nữ đảng viên Dân chủ, thí dụ như trợ lý Thống đốc Susan Kennedy (bà này hoàn toàn không có máu mủ gì với dòng họ Kennedy của Maria Shriver).

Theo nhận xét của Dan Power, Giám đốc Viện Chính trị học, thuộc Đại học Nam Carolina: "Maria có lẽ đã là cố vấn hàng đầu của Thống đốc về các vấn đề chiến lược và chiến thuật chính trị, vũ khí bí mật số một của ông". Tuy nhiên, đến một thời điểm nào đó,  có thể những phức tạp trong cuộc sống chính khách đã gây nên những xa cách giữa cặp vợ chồng "người của công chúng" này.

Có người cho rằng, nguyên nhân chính là do tham vọng xã hội ngày một lớn của chính Arnold, khiến cho Maria Shriver buộc phải thấy rằng, rốt cuộc, bà chỉ là một vai rất nhỏ trong kịch bản cuộc sống của chồng. Người bạn gái đầu tiên của Arnold trên đất Mỹ, Barbara Outland Bake, trong cuốn hồi ký Arnold và tôi cũng đã lý giải nguyên nhân dẫn tới việc hai người bỏ nhau là vì "anh ấy trở nên không thể chịu nổi vì nghĩ cả thế giới phải xoay quanh anh ấy"…

Những người bạn thân của gia đình đều cho rằng, sự chia tay giữa hai người "là tất yếu: họ đã đi theo những con đường khác nhau từ rất lâu trước khi nhiệm kỳ Thống đốc của Arnold kết thúc" (và giờ như mọi người đều biết, Arnold đã ngoại tình với "Osin" từ những năm 2000-2001).  Những người bạn này tiết lộ rằng, Maria Schriver đã định bỏ chồng từ năm 2009 nhưng hai cái chết liên tiếp của các bậc sinh thành đã buộc bà phải lui lại thời hạn này.

Rồi điều cần xảy ra đã xảy ra: Đầu năm 2011, Maria Shriver đã chủ động rời xa chồng và rời khỏi ngôi nhà ở Brentwood tới tá túc trong khách sạn. Rồi thông tin về cuộc li dị của bà đã được công bố chính thức. Không thể nói là bà không đau đớn khi phải làm như thế. Nhưng theo những người biết Maria Shriver từ lâu, chắc chắn con tim người phụ nữ giàu nghị lực này  sẽ "vui trở lại"…

Sau khi đã tìm thấy đủ lòng dũng cảm để thú tội "ăn chả", cựu Thống đốc Arnold Schwarzenegger quyết định lại quay về nghề cũ. Ông sẽ lại đóng phim trong những vai "hủy diệt" của mình. Một khi đã mang cái nghiệp "xướng ca" vào thân thì dù thế nào cũng phải kiên trì theo đuổi tới cùng

Trần Phương

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...