Đến dự và chỉ đạo hội nghị có đồng chí Nguyễn Thị Kim Ngân, Bí thư TW Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; đồng chí Uông Chu Lưu, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.
Trình bày báo cáo một số vấn đề cần tập trung thảo luận về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, ông Phan Trung Lý, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật, Trưởng ban biên tập dự thảo sửa đổi hiến pháp cho biết: Sau hơn hai tháng triển khai Nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Dự thảo sửa đổi hiến pháp đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp.
Để tiếp tục nâng cao chất lượng Dự thảo sửa đổi Hiến pháp trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 5 sắp tới, Hội nghị ĐBQH chuyên trách lần này được tổ chức nhằm phát huy trí tuệ, tâm huyết và trọng trách của mỗi vị đại biểu Quốc hội là người thay mặt cho cử tri trong việc góp những ý kiến cụ thể, thiết thực để nội dung Hiến pháp sửa đổi đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn, nguyện vọng của nhân dân và nhu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới.
Những đóng góp, ý kiến, những luận cứ thuyết phục, khả thi của các ĐBQH chuyên trách tại Hội nghị đã được Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp tập hợp nghiên cứu để tiếp tục hoàn thiện Dự thảo sửa đổi hiến pháp trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Một số vấn đề lớn mà nhân dân quan tâm như: Vấn đề nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước (Điều 6); Quy định về vai trò lãnh đạo của Đảng tại Điều 4; quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân (Chương II); về kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường (Chương III)…
Về vai trò lãnh đạo của Đảng, các ý kiến cơ bản tán thành với nội dung Chương I. Có ý kiến đề nghị Điều 4 cần làm rõ quy định Đảng, các tổ chức Đảng và các đảng viên phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật hoặc ban hành luật quy định về hoạt động của Đảng.
Theo Ban biên tập, Điều 4 Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 kế thừa và giữ những nội dung quy định tại Điều 4 Hiến pháp hiện hành, việc Hiến pháp khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng tại Điều 4 cũng như bổ sung một số nội dung mới về việc “Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình” là phù hợp với ý chí, nguyện vọng của nhân dân, phù hợp với vai trò lãnh đạo của Đảng được khẳng định trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, phù hợp với yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trước tình hình mới.
Về nội dung bảo vệ Tổ quốc, ông Phan Trung Lý cho hay, trong quá trình thảo luận xuất hiện một số ý kiến đề nghị cân nhắc không quy định quá cụ thể về việc lực lượng vũ trang phải tuyệt đối trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam. Ban biên tập dự thảo cho rằng, ở nước ta, lực lượng vũ trang là công cụ của Đảng và nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Lịch sử cũng đã chứng minh rằng lực lượng vũ trang luôn luôn trung thành với Đảng và cũng chỉ đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng thì lực lượng vũ trang mới thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nhân dân, bảo vệ chế độ của mình. Vì vậy, quy định của Hiến pháp về nội dung này là phù hợp và cần thiết.
Chương III về kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường của dự thảo cũng được nhân dân quan tâm, tập trung cho ý kiến về chế độ sở hữu về đất đai, cơ chế thu hồi đất. Cụ thể, có ý kiến đề nghị nên quy định chế độ sở hữu tư nhân hoặc đa sở hữu về đất đai.
Tuy nhiên, theo Ban biên tập, quan điểm thống nhất, xuyên suốt từ Hiến pháp năm 1980 đến nay là “đất đai thuộc sở hữu toàn dân”. Đây là quy định nhằm bảo đảm phát huy quyền là chủ của nhân dân đối với đất đai, nguồn tư liệu sản xuất quan trọng và lãnh thổ thiêng liêng của quốc gia; đồng thời hoàn toàn phù hợp với thực tiễn quản lý đất đai của Việt Nam.
Điểm mới cơ bản trong lần sửa đổi Hiến pháp này là việc hiến định nguyên tắc “quyền sử dụng đất là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ”. Điều này vừa thể hiện thái độ tôn trọng, bảo vệ của nhà nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa đối với quyền cơ bản của công dân, vừa tạo cơ sở pháp lý vững chắc để tiếp tục phòng chống và xử lý nghiêm minh các trường hợp sai phạm trong thực hiện pháp luật về đất đai.
Về cơ chế thu hồi đất, có một số ý kiến cho rằng, nếu quy định trong Hiến pháp việc Nhà nước thu hồi đất để phục vụ mục tiêu kinh tế - xã hội thì rất dễ dẫn đến tùy tiện, lạm quyền, mâu thuẫn với việc bảo hộ quyền tài sản của người dân về đất đai. Vấn đề này cần được tiếp tục nghiên cứu để có phương án hợp lý trình Quốc hội xem xét quyết định.
Liên quan đến chế định Chủ tịch nước, dự thảo đã sắp xếp, bổ sung để làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước. Theo Ban biên tập, đa số ý kiến thảo luận vừa qua đều tán thành với những sửa đổi, bổ sung mới này.
Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị làm rõ hơn vai trò của Chủ tịch nước trong việc thống lĩnh các lực lượng vũ trang. Có ý kiến đề nghị quy định Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, đồng thời là Tổng Bí thư. Cũng có ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung thiết chế Chủ tịch nước do dân bầu trực tiếp theo nhiệm kỳ.
Ban biên tập dự thảo cho rằng quy định như trong dự thảo là phù hợp với bản chất và mô hình tổng thể của bộ máy nhà nước và hệ thống chính trị của nước ta do Đảng lãnh đạo. Nhằm bảo đảm thực hiện nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Theo kế hoạch, thời gian lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 bắt đầu từ ngày 2/1/2013 đến ngày 31/3/2013.
Sau thời gian trên, cá nhân, tổ chức vẫn có thể tiếp tục đóng góp ý kiến để Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp tổng hợp, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp cuối năm 2013
