Hơn nữa, hệ thống BT hiện có chưa phát huy hiệu quả và không hấp dẫn người xem dù đã tiêu tốn nhiều tiền của Nhà nước. BT Hà Nội là một ví dụ điển hình về dự án “siêu lãng phí” tiền của từ mồ hôi nước mắt của nhân dân, mà bất cứ ai được hỏi cũng đưa ra. Vì thế, PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với một số người, để có được thông tin khách quan đến bạn đọc:
TS Nguyễn Thị Minh Thái: Tôi nghi ngờ và xót xa…
Tôi cảm thấy nghi ngờ, buồn rầu và cả xót xa với dự án xây một BT tới hơn 11.000 tỷ đồng trong hoàn cảnh kinh tế xã hội rất khó khăn như hiện nay. Người ta tính chuyện xây BT nhưng chỉ mới là phần “xác”, còn phần lõi thì chưa có gì, hơn nữa, nhìn vào Bảo tàng Hà Nội xây hơn 2.300 tỷ đồng đang để hoang như thế, làm sao thuyết phục được ai về việc cần thiết phải xây thêm một BT mới tốn kém khác nữa?
Tôi cho đây là dấu vết của căn bệnh duy ý chí còn lại từ thời bao cấp, tức là làm thì cứ làm, còn chẳng tính tới chuyện hỏi ý kiến người dân, hỏi ý kiến các chuyên gia văn hóa, lịch sử, giáo dục. Tôi cũng muốn đặt câu hỏi: Tại sao phải làm vào thời điểm này? Do ai làm và để ai xem? Nó sẽ mang lại tích sự gì cho cuộc sống của con người hiện đại?
PGS. TS Nguyễn Văn Huy - Hội Di sản văn hóa Việt
PV: Thưa ông, nhiều ý kiến cho rằng, việc xây dựng một BTLSQG tới hơn 11.000 tỷ đồng trong bối cảnh kinh tế hiện nay là chưa phù hợp. Ông có thể cho biết quan điểm của mình?
PGS. TS Nguyễn Văn Huy: Đất nước ta luôn có khó khăn, đặt vấn đề lúc nào phồn vinh thì mới đầu tư xây dựng cho BT thì sẽ quá chậm. Đầu tư cho văn hóa cần tính đến sự lâu dài. Mà bảo tàng nếu được xây và vận hành tốt, tổ chức nội dung hiệu quả thì sẽ góp phần phát triển kinh tế đất nước với việc nâng cao hiểu biết, thu hút khách du lịch. Vấn đề tôi quan tâm nhiều là làm thế nào để BT đạt được mục tiêu là có được một BT hiện đại, thực sự hấp dẫn.
PV: Nhưng có cần xây dựng một BT lớn nữa, trong khi BT Hà Nội tốn kém mà không phát huy được hiệu quả?
PGS. TS Nguyễn Văn Huy: Để phát huy được hiệu quả, việc xây dựng BT và chuẩn bị nội dung phải song song. BTLSQG phải tránh được bài học phổ biến của ngành BT lâu nay là khánh thành vỏ, vài năm sau mới khánh thành nội dung, như BT Hà Nam, Nam Định, Hà Nội, Phú Yên, Bắc Ninh v.v… Bên cạnh đó, chất lượng trưng bày là chuyện lớn và quan trọng nhất. Hệ thống BT nhiều năm qua vẫn nặng về tuyên truyền chứ không phải BT đúng nghĩa là hiện vật làm trung tâm để thu hút người xem.
BTLSQG muốn có nội dung trưng bày tốt phải chuẩn bị 5-10 năm, cùng đội ngũ chuyên gia tư vấn nước ngoài hiểu được văn hóa Việt Nam, có tư duy sáng tạo, vì trình độ của giới BT và thiết kế trưng bày bảo tàng ở nước ta hiện chắc chắn không thể tạo ra một BT hấp dẫn. Không nên chạy theo tiêu chí “kỷ lục”, mà quan trọng nhất là phải tuân thủ yêu cầu chất lượng BT để đảm bảo hiệu quả. Hiện chúng ta có hơn 120 BT mà có mấy BT đông khách? Bỏ hơn 11.000 tỷ đồng, để đạt hy vọng tương lai khách sẽ đến nườm nượp, phải thay đổi hẳn tư duy làm BT hiện nay.
PV: Xin cảm ơn ông!
