Vào chiến trường, lực lượng Công an chi viện đóng vai trò nòng cốt, đồng cam cộng khổ cùng lực lượng an ninh tại chỗ, tạo nên một mạng lưới an ninh nhân dân vững chắc, góp phần xoay chuyển tương quan lực lượng giữa ta và địch, đóng góp xứng đáng vào đại thắng Mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Tầm nhìn chiến lược chi viện cho an ninh miền Nam
Sau khi Hiệp định Geneve được ký kết vào năm 1954, cách mạng Việt Nam bước vào một giai đoạn đầy cam go. Ở miền Bắc vừa mới giải phóng, lực lượng Công an phải đương đầu với những nhiệm vụ cực kỳ nặng nề để ổn định ANTT, phục vụ công cuộc khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa và đấu tranh triệt phá các vụ án phức tạp.
Trong khi đó, tại miền Nam, đây là thời kỳ đấu tranh đòi thi hành hiệp định Geneve. Trên thực tế, dù ta có lòng dân luôn hướng về khát vọng thống nhất đất nước, nhưng lại không có chính quyền. Số cán bộ ở lại bám địa bàn (không tập kết ra Bắc theo hiệp định) bị kẻ thù khủng bố trắng, bắt bớ giam cầm và sát hại dã man, gây nên những tổn thất hết sức nặng nề.
Trước bối cảnh đó, yêu cầu chi viện toàn diện với số lượng lớn cán bộ nhằm củng cố, xây dựng lực lượng An ninh miền Nam lớn mạnh, đủ sức đánh thắng các thế lực thù địch trở thành nhiệm vụ mang tầm quan trọng đặc biệt. Đây là một thách thức, khó khăn rất lớn đối với Bộ Công an lúc bấy giờ.
Với tầm nhìn chiến lược, ngay từ đầu năm 1955, Bộ Công an đã chủ động đi trước một bước trong công tác chi viện cho An ninh miền Nam. Đồng chí Trần Quốc Hoàn, Bộ trưởng Bộ Công an khi đó, đã quyết định thành lập Tổ cán bộ miền Nam trực thuộc Phòng tổ chức của Bộ.
Đến năm 1957, Tổ cán bộ miền Nam được đổi tên thành Bộ phận cán bộ miền Nam, chuyên trách nhiệm vụ chuẩn bị nguồn cán bộ chi viện, đồng thời nghiên cứu “mở đường” để bí mật đưa cán bộ ta vào Nam hoạt động. Nhiều cán bộ phải bí mật vượt sông Bến Hải, thâm nhập vào Đông Hà, Huế và các tỉnh phía Nam để xây dựng cơ sở hoạt động.
Nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của chiến trường, ngày 23/1/1962, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn quyết định thành lập Tổ 15 (sau gọi là B90) trực thuộc Bộ trưởng để theo dõi, nắm tình hình địch, nghiên cứu báo cáo, đề xuất chủ trương công tác và truyền đạt ý kiến chỉ đạo tới An ninh miền Nam. Quyết định mang tính bước ngoặt này cũng đánh dấu ngày 21/2/1962 trở thành Ngày truyền thống của Lực lượng Công an chi viện chiến trường miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Ngày 18/5/1966, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn ký quyết định số 05/QĐ-BCA thành lập Ban nghiên cứu miền Nam, giúp lãnh đạo Bộ nghiên cứu sâu các vấn đề về đường lối công tác An ninh miền Nam để lập kế hoạch chi viện đảm bảo sát hợp, hiệu quả. Ngày 19/12/1967, Bộ Công an ban hành Quyết định số 1002/CA-QĐ thành lập Phòng công tác An ninh miền Nam trực thuộc Bộ trưởng để quán xuyến toàn bộ các mặt công tác an ninh liên quan đến chiến trường, đồng thời thu thập, cập nhật tình hình chiến sự trực tiếp báo cáo Bộ trưởng, bảo đảm kịp thời, tránh lộ lọt và tuyệt đối bí mật để có quyết sách kịp thời.
Những dấu chân thầm lặng và chiến công vang dội
Biện pháp then chốt trong chiến lược chi viện cho An ninh miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước của Bộ Công an là tập trung đưa đội ngũ cán bộ trung và cao cấp vào Nam để hình thành bộ máy lãnh đạo an ninh đồng bộ các cấp, từ Trung ương Cục đến Ban An ninh các khu, tỉnh, thành phố, huyện, thị trong toàn miền Nam. Đi liền với đội ngũ cán bộ cốt cán này là việc chuyển tải đường lối đấu tranh chống phản cách mạng và bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, đề ra các quyết sách đánh thắng các âm mưu, thủ đoạn thâm độc của các cơ quan tình báo, gián điệp của Mỹ, ngụy.
Theo đó, Bộ Công an đã chi viện lực lượng điệp báo luồn sâu, leo cao vào hàng ngũ địch cùng với lực lượng trinh sát thu thập hàng vạn tin tức, tài liệu có giá trị chiến lược, chiến thuật vô cùng quan trọng của Mỹ, ngụy để kịp thời báo cáo Bộ Chính trị, Trung ương Đảng, Bộ Công an, Trung ương Cục và Ban An ninh các cấp chủ động có đối sách đánh bại các chiến lược chiến tranh của địch. Chi viện hàng trăm cán bộ thông tin, cơ yếu, hình thành mạng liên lạc bí mật, khép kín từ Bộ Công an đến Trung ương Cục và từ Trung ương Cục đến các Ban An ninh khu, tỉnh, thành phố trong toàn miền Nam.
Đồng thời, chi viện hơn 3.000 cán bộ Công an vũ trang ưu tú, trở thành lực lượng chiến đấu sắc bén, tin cậy, bảo vệ vững chắc căn cứ và cán bộ lãnh đạo cách mạng. Họ chính là nòng cốt trong các đơn vị trinh sát vũ trang, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ diệt ác, trừ gian, tiêu diệt những tên tay sai cầm đầu nguy hiểm trong lòng các thành phố lớn – nơi địch nghiêm ngặt bảo vệ và coi là an toàn nhất. Những chiến công xuất sắc này đã làm thối chí xâm lược của Mỹ, gây hoang mang, dao động sâu sắc trong hàng ngũ ngụy quyền.
Tổng kết lịch sử Công an chi viện cho thấy, tính đến ngày toàn thắng 30/4/1975, trong số hơn 13.000 cán bộ an ninh chuyên trách của miền Nam, lực lượng Công an chi viện chiếm tỷ lệ chủ yếu và đóng vai trò nòng cốt. Họ chính là những người đã đồng cam cộng khổ cùng lực lượng tại chỗ, tạo nên một mạng lưới an ninh nhân dân vững chắc, đóng góp to lớn vào đại thắng Mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Khúc ca anh hùng và trách nhiệm tiếp lửa
Để đổi lấy ngày hội toàn thắng, Bắc - Nam sum họp một nhà ấy, lực lượng Công an chi viện đã phải đánh đổi bằng những hy sinh vô cùng to lớn. Trong cuộc chiến đấu sinh tử với kẻ thù, 909 đồng chí Công an chi viện đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ; 46 đồng chí bị địch bắt tù đày, tra tấn dã man nhưng vẫn giữ vững khí tiết cách mạng; hàng trăm đồng chí bị thương tật, nhiễm chất độc da cam, mắc bệnh hiểm nghèo do di chứng chiến tranh…
Chiến tranh đã lùi xa, những vết thương trên thịt da đã liền sẹo, nhưng nỗi đau mất mát vẫn còn đó. Gần một ngàn cán bộ Công an chi viện đã mãi mãi nằm lại khắp chiến trường miền Nam. Những người chiến sĩ chiến thắng trở về từ chiến tranh đã tiếp tục phát huy truyền thống kiên cường của người chiến sĩ Công an chi viện, cống hiến hết mình cho sự nghiệp xây dựng quê hương trong thời bình; nhiều người trong số họ đã trở thành những vị tướng tài, những nhà lãnh đạo, cán bộ Công an xuất sắc.
Ghi nhận những cống hiến đặc biệt to lớn và sự hy sinh cao cả ấy, ngày 1/9/2020, lực lượng Công an chi viện chiến trường miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với một thế hệ hào hùng của lực lượng CAND.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những người chiến sĩ Công an chi viện chiến trường miền Nam năm nào, nay tuổi đã cao, tóc đã bạc, nhưng vẫn vẹn nguyên tinh thần “sẻ dọc Trường sơn lên đường cứu nước” năm xưa. Họ vẫn nhiệt huyết cống hiến sức mình bằng các hoạt động tiếp lửa truyền thống, tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng đối với thế hệ trẻ, gieo vào lòng tuổi trẻ CAND hôm nay những trang sử hào hùng của các thế hệ cha anh đi trước trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của dân tộc. Tích cực tham gia công tác "đền ơn đáp nghĩa", nghĩa tình đồng đội; gương mẫu tham gia công tác xã hội ở nơi cư trú, góp phần làm đẹp thêm hình ảnh người CBCS CAND trong lòng cán bộ, đảng viên và nhân dân, góp phần củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và lực lượng CAND, là tấm gương sáng để thế hệ trẻ CAND học tập, noi theo.
