"Dòng họ không ma túy" - lá chắn bình yên vùng đất cảng

Từ các mô hình “Dòng họ không ma túy” được xây dựng ở cơ sở, ý thức tự quản, giáo dục và bảo vệ thế hệ trẻ đang từng bước được khơi dậy, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu xây dựng thành phố không ma túy...

Phòng ngừa từ mỗi gia đình

Đầu tháng 6, xã Tiên Minh tổ chức ra mắt mô hình “Dòng họ Nguyễn Văn không ma túy”. Sự kiện không chỉ đánh dấu việc thành lập thêm một mô hình tự quản ở cơ sở mà còn thể hiện cách tiếp cận mới trong công tác phòng, chống ma túy, đó là lấy gia đình và dòng họ làm trung tâm phòng ngừa.

Dòng họ Nguyễn Văn xã Tiên Minh hiện có 77 hộ gia đình với 408 nhân khẩu. Nhiều năm qua, dòng họ luôn duy trì nền nếp sinh hoạt, giáo dục con cháu chấp hành pháp luật, giữ gìn truyền thống đoàn kết. Trước những diễn biến phức tạp của tội phạm và tệ nạn ma túy, nhất là nguy cơ tác động đến thanh thiếu niên thông qua các mối quan hệ xã hội và môi trường mạng, Công an xã Tiên Minh đã tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng mô hình này.

Ông Nguyễn Văn Síu, đại diện Ban điều hành mô hình cho rằng, điều quan trọng nhất là thay đổi nhận thức của mỗi gia đình.

“Trước đây nhiều người nghĩ phòng, chống ma túy là việc của lực lượng Công an. Nhưng thực tế, nếu cha mẹ không gần gũi, không quản lý con em từ sớm thì rất khó phát hiện những dấu hiệu bất thường. Chúng tôi xác định đây là trách nhiệm của từng gia đình, từng thành viên trong dòng họ”, ông Síu chia sẻ.

Theo ông, sau khi mô hình được thành lập, các gia đình thống nhất tăng cường trao đổi thông tin, quan tâm hơn đến việc học tập, sinh hoạt, các mối quan hệ của con em; thường xuyên lồng ghép tuyên truyền về tác hại của ma túy trong các buổi sinh hoạt dòng họ.

Xã Tiên Minh không phải địa phương duy nhất triển khai mô hình này. Trước đó, xã Tiên Lãng đã ra mắt mô hình “Dòng họ Vũ Văn không ma túy” với 215 hộ gia đình, 535 nhân khẩu.

Ông Vũ Văn Lý, đại diện dòng họ cho biết, khi hình thành ý tưởng, không ít người từng cho rằng dòng họ vốn ổn định, chưa có vấn đề nổi cộm về ma túy nên chưa cần xây dựng mô hình. Tuy nhiên, các thành viên đều thống nhất rằng, công tác phòng ngừa phải đi trước một bước.

“Ma túy không chừa bất kỳ ai. Chúng tôi xác định xây dựng dòng họ không ma túy không phải là phong trào nhất thời mà là việc làm lâu dài. Mỗi gia đình phải có trách nhiệm quản lý, giáo dục con em, không để các cháu sa vào tệ nạn xã hội”, ông Lý nói.

Từ khi mô hình đi vào hoạt động, các chi họ phân công người theo dõi, nắm tình hình con em trong gia đình, thường xuyên phối hợp với lực lượng Công an và các tổ chức đoàn thể ở cơ sở để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các nguy cơ phát sinh.

Tại phường Thiên Hương, mô hình “Dòng họ Phạm Hữu - Phạm Nho không ma túy” cũng được xây dựng trên nguyên tắc tự nguyện, tự quản và nêu gương. Các gia đình cam kết không vi phạm pháp luật về ma túy, không bao che, tiếp tay cho các hành vi liên quan đến ma túy; đồng thời tích cực tham gia tố giác tội phạm và xây dựng môi trường sống lành mạnh.

Điểm chung của các mô hình là đều hướng tới việc phát huy vai trò của gia đình trong quản lý, giáo dục thế hệ trẻ. Bởi thực tế cho thấy, nhiều trường hợp thanh thiếu niên vi phạm pháp luật hoặc liên quan đến ma túy xuất phát từ sự buông lỏng quản lý, thiếu quan tâm của gia đình.

Bên cạnh đó, các mô hình cũng chú trọng công tác hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng. Quan điểm chung là không kỳ thị, xa lánh mà tăng cường giúp đỡ, giám sát, tạo điều kiện để họ ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ tái nghiện.

Lan tỏa sức mạnh cộng đồng

Nghị quyết số 01-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng về xây dựng thành phố không ma túy đã xác định rõ mục tiêu, lộ trình và các giải pháp trọng tâm. Trong đó, việc phát huy vai trò của gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư được xem là một trong những giải pháp quan trọng để phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Thượng tá Phạm Hữu Đoàn, Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an thành phố Hải Phòng đánh giá, mô hình “Dòng họ không ma túy” là cách làm phù hợp với đặc điểm văn hóa, xã hội ở địa phương. Thượng tá Phạm Hữu Đoàn chia sẻ: “Gia đình và dòng họ là môi trường gần gũi nhất đối với mỗi cá nhân. Khi phát huy được vai trò của trưởng họ, các chi họ và từng hộ gia đình, sẽ tạo ra cơ chế giám sát, giáo dục tự nhiên và hiệu quả. Đây là giải pháp giúp phát hiện sớm các nguy cơ, ngăn chặn vi phạm ngay từ cơ sở”.

Từ những mô hình nêu trên, lực lượng chức năng kỳ vọng sẽ tạo được hiệu ứng lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng dân cư, góp phần hình thành các khu dân cư, địa bàn không ma túy.

Đại tá Bùi Trung Thành, Phó Giám đốc Công an thành phố Hải Phòng cho rằng, xây dựng thành phố không ma túy là nhiệm vụ khó khăn, lâu dài nhưng hoàn toàn có cơ sở để thực hiện nếu huy động được sức mạnh của toàn xã hội. Các dòng họ từ lâu đã có vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng, là nơi giáo dục truyền thống, hình thành nhân cách và giữ gìn các giá trị văn hóa gia đình, sẽ là cơ sở đáng tin cậy góp phần vào thành công của mục tiêu này.

Mô hình “Dòng họ không ma túy’ không chỉ góp phần phòng ngừa tội phạm mà còn góp phần xây dựng gia đình văn hóa, cộng đồng đoàn kết và môi trường sống lành mạnh. Khi mỗi gia đình đều nâng cao trách nhiệm quản lý, giáo dục con em thì nguy cơ phát sinh tội phạm và tệ nạn xã hội sẽ giảm đáng kể.

"Chúng tôi mong muốn mỗi người dân là một tuyên truyền viên. Mỗi gia đình là một pháo đài phòng, chống ma túy. Mỗi dòng họ là một điểm tựa để giáo dục, quản lý và bảo vệ thế hệ trẻ. Đó chính là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố không ma túy”, Đại tá Bùi Trung Thành nhấn mạnh.

Từ những bản cam kết trong các cuộc họp họ, từ sự quan tâm của ông bà, cha mẹ đối với con cháu, từ trách nhiệm của mỗi gia đình đối với cộng đồng, mô hình “Dòng họ không ma túy” đang cho thấy hiệu quả bước đầu trong công tác phòng ngừa tội phạm và tệ nạn ma túy. Đó cũng là minh chứng cho thấy cuộc chiến chống ma túy không chỉ diễn ra trên mặt trận đấu tranh của lực lượng chức năng, mà còn bắt đầu từ chính những mái nhà, nơi hình thành nhân cách và nuôi dưỡng tương lai của mỗi con người.