Đồng bằng sông Cửu Long khi không còn lũ

Mùa nước nổi (mùa lũ) ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hằng năm mang theo sản vật, sinh kế cho hàng ngàn người dân trong vùng. Những năm trở lại đây, do nhiều nguyên nhân, người dân miền Tây không còn cơ hội để “sống chung với lũ” hay mưu sinh trong “mùa lũ đẹp” nữa. Đã vào mùa lũ nhưng ở miền Tây vẫn có những cánh đồng khô khốc; thanh niên lại lặng lẽ rời xứ lên thành phố, các khu công nghiệp mưu sinh…

Kỳ 1: Lũ chỉ còn trong ký ức

Trước đây, hằng năm vào các tháng 8, 9, 10, 11, ở vùng ĐBSCL đều có lũ từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về. Lũ mang lại những lợi ích, như: cung cấp phù sa, tháo chua rửa phèn, mang lại nguồn lợi thủy sản rất phong phú... Nhưng năm nay, dù đã vào giữa tháng 9, vùng đầu nguồn các tỉnh An Giang và Đồng Tháp, nước chỉ mấp mé đồng. Nhiều nơi ruộng trơ đáy, không còn cảnh đồng nước mênh mông; không có các điểm bán sản vật đặc trưng mùa lũ…

Tại xã Vĩnh Hội Đông, huyện An Phú, tỉnh An Giang - nơi đón nhận lượng nước và cá đầu tiên từ thượng nguồn sông Mê Kông qua sông Châu Đốc để hòa vào dòng sông Hậu, những năm trước vào mùa này, cả khúc sông tấp nập người, ghe mưu sinh. Vậy mà năm nay vắng lặng đến ngỡ ngàng. Lũ không về, những cánh đồng ở các địa phương đầu nguồn An Giang, Đồng Tháp trơ trọi, không còn cảnh sung túc đánh bắt tôm, cá hay cảnh người dân đi hái bông điên điển, hái bông súng, mò cua, bắt ốc…

Ông Huỳnh Văn Gừng (ngụ xã Phú Hội, huyện An Phú, An Giang), trầm buồn: “Mùa lũ đẹp” giờ chỉ còn trong kí ức của người dân. Những năm trước, vào tháng này con nước đã tràn đồng, mang theo biết bao sản vật mà thiên nhiên ban tặng cho người dân nghèo vùng lũ. Giờ đây, ghe, lưới đã sẵn sàng, còn người dân thì ngồi ngóng con nước”.

Di dọc theo các huyện An Phú (An Giang), Tân Hồng, Tam Nông (Đồng Tháp), chúng tôi thấy nhiều cánh đồng bỏ hoang vì thiếu nước. Những hộ dân trồng lúa lo lắng bởi theo kinh nghiệm của bà con, năm nào lũ nhỏ thì vụ lúa năm đó rất “khó ăn”.

Búng Bình Thiên, huyện An Phú (An Giang) không còn cảnh tấp nập người đánh bắt thủy sản vào mùa lũ.
Búng Bình Thiên, huyện An Phú (An Giang) không còn cảnh tấp nập người đánh bắt thủy sản vào mùa lũ.

Ông Huỳnh Văn Kha (ấp Phú Nhơn, xã Phú Hội, huyện An Phú), cho biết: Nếu lũ nhỏ, không ngập được cánh đồng, thì đến vụ Đông Xuân bà con phải tốn rất nhiều chi phí cho việc vệ sinh đồng ruộng, từ khâu làm cỏ cho đến tiêu diệt sâu bọ. Đồng thời các cánh đồng sẽ trở nên cằn cỗi vì không được vun bồi phù sa từ đầu nguồn đổ về. Vì vậy, nông dân sẽ tốn thêm chi phí làm đất, mua phân… từ đó nâng giá thành sản xuất. “Ba năm trở lại đây, mỗi năm lượng nước lũ về ngày một ít, thông thường đầu tháng 8 (AL) là nước đã tràn về ngập đồng.

Vào năm 2015, đến giữa tháng 9 nước mới “phân đồng” rồi bắt đầu rút. Năm nay, có thể nước lũ sẽ không đủ để tràn được vào đồng. Đất bị “chai” sau 2 mùa vụ canh tác và chỉ chờ phù sa về để cải thiện, nhưng lũ không về coi như bỏ không mùa vụ 3” - anh Nguyễn Văn Bình (ngụ xã Phú Ninh, huyện Tam Nông, Đồng Tháp) cho biết. Tại nhiều nơi, người dân trồng lúa đều tính đến giải pháp bơm nước vào ruộng  chuẩn bị vụ Đông Xuân tới.

Gần 20 năm trở lại đây, lũ ở ĐBSCL có xu thế thấp dần do yếu tố tự nhiên và đặc biệt là sự điều tiết của các hồ chứa ở thượng lưu. Sau các trận lũ lớn năm 1994, 1996, 2000, 2001, 2002, hơn 10 năm liền, ĐBSCL chỉ có lũ vừa đến nhỏ, thậm chí rất nhỏ (trừ lũ năm 2011). Tổng lượng lũ vào ĐBSCL từ 380-420 tỉ m3 và kéo dài đến tháng 11, 12 như trước đây, đến nay chỉ còn khoảng 300-320 tỉ m3 và hầu như kết thúc vào tháng 11. Thêm vào đó, gần 50% vùng ngập trung bình và 30% vùng ngập sâu đã được các tỉnh tiến hành kiểm soát lũ để sản xuất vụ Thu Đông, khiến khả năng trữ lũ của ĐBSCL giảm chỉ còn hơn một nửa so với trước đây (từ 5-7 tỉ m3 xuống 3-4 tỉ m3).

Theo các nhà khoa học, lũ năm nay không về do 2 nguyên nhân chính: các đập ở thượng nguồn và do không có mưa trên sông Mê Kông. Th.s Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia nghiên cứu độc lập về sinh thái ĐBSCL cho biết: “82% lượng nước mà ĐBSCL nhận được là từ phần hạ lưu vực sông Mê Kông (tính từ biên giới Lào - Trung Quốc trở xuống) nên tình trạng khô hạn, ít mưa mới là yếu tố quyết định xâm nhập mặn ở ĐBSCL vào những tháng đầu năm 2016. Tác động lớn của các đập thuỷ điện ở thượng nguồn đến ĐBSCL không phải là về lượng nước mà là việc giảm đến 50% lượng phù sa, ảnh hưởng đến độ màu mỡ của đất, nông nghiệp và làm cắt đứt quá trình bồ tụ phù sa, gây ra sạt lở bờ sông, bờ biển ở ĐBSCL”.

Trong mùa khô hạn ở những tháng đầu năm 2016, một mặt là do ít mưa, mặt khác do sự trữ nước trong mùa lũ của các đập ở Trung Quốc cũng góp phần làm giảm đỉnh lũ về hạ lưu và lượng nước vào hồ Tonle Sap (Campuchia), khiến mùa khô hồ Tonle Sap không đủ nước để bổ sung cho dòng chính đẩy mặn.

TS Lê Văn Bảnh, Cục trưởng Cục Chế biến nông lâm thủy sản và nghề muối (nguyên Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL) cho rằng, vùng ĐBSCL đang bị thiệt hại kép, khi đợt thiên tai hạn mặn lịch sử vừa đi qua thì lại đối mặt với tình trạng lũ không về. Nước lũ về nhiều, tuy gây ngập lụt nhưng có tác dụng rất lớn trong việc tháo chua, rửa phèn, tiêu diệt mầm bệnh, vệ sinh đồng ruộng; đặc biệt là bồi đắp phù sa. Năm nào lũ cao, chắc chắn mùa vụ Đông Xuân của nông dân miền Tây trúng đậm.

Th.s Kỷ Quang Vinh, Chánh văn phòng biến đổi khí hậu TP Cần Thơ cho biết, qua số liệu đo đạc từ một số trạm tại Thái Lan đến Campuchia thì mực nước ở lưu vực sông Mê Kông thấp hơn năm 2015 có khi đến 1m. Vì vậy, dự báo lũ về ĐBSCL thấp.

Ông Vinh dự báo: “Quan trọng là từ năm rồi đến năm nay, những cơn mưa lớn hay cơn bão đều xuất hiện ở bờ biển chứ không phải trên lưu vực sông Mê Kông nên không có lượng mưa bổ sung cho con sông này. Hiện nay chưa hết mùa mưa nên chưa thể kết luận điều gì. Tuy nhiên, các tỉnh ĐBSCL nên có tâm lý chuẩn bị đối phó với hạn, mặn vào năm 2017 nếu như lũ năm nay về thấp”.

Th.s Nguyễn Hữu Thiện nhấn mạnh, năm 2015 cũng là năm lũ không về ĐBSCL. Ở vùng Đồng Tháp Mười và Tứ Giác Long Xuyên, thay vì hằng năm lũ ngập sâu 2-3m thì năm 2015, lũ chỉ tới đầu gối. Điều này cho thấy, vào mùa khô 2016-2017, vùng ven biển sẽ tiếp tục bị xâm nhập mặn, khuyến cáo nông dân ven biển không nên xuống giống vụ Đông Xuân và tăng cường tích trữ nước cho sinh hoạt.

Vì vậy, nếu năm nay không có lũ thì dự báo mùa khô tới đây, mặn tiếp tục hoành hành ĐBSCL nếu không có biện pháp trữ nước và khuyến cáo sản xuất ngay từ bây giờ.

Nhóm PV

Các tin khác

Phát hiện nhiều cơ sở có vi phạm trong cung cấp thực phẩm cho trường học

Phát hiện nhiều cơ sở có vi phạm trong cung cấp thực phẩm cho trường học

Chiều 19/11, Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh thông tin về kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm năm 2026. Qua kiểm tra 913 trường học và 117 cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, cơ quan chức năng phát hiện nhiều đơn vị vi phạm, ra quyết định xử phạt 110 triệu đồng và khuyến khích phụ huynh cùng giám sát bữa ăn học đường.

TP Huế triển khai hiệu quả Nghị quyết 57 gắn với hiệu quả thực chất và yêu cầu phát triển

TP Huế triển khai hiệu quả Nghị quyết 57 gắn với hiệu quả thực chất và yêu cầu phát triển

Đến nay, TP Huế đã cung cấp 2.122 thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, trong đó có 1.542 thủ tục toàn trình; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 96,97%, cấp kết quả điện tử đạt 95,12%. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của thành phố đã kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia và liên thông với 12 hệ thống của các bộ, ngành…

Nha Trang: Phát hiện thi thể trong hộp quảng cáo ở công viên

Nha Trang: Phát hiện thi thể trong hộp quảng cáo ở công viên

Trong lúc đi ngang qua công viên bờ biển Nha Trang, một thành viên lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở phát hiện mùi hôi lạ thường. Kiểm tra bên trong, thành viên này tá hỏa khi nhìn thấy thi thể người đàn ông đang trong giai đoạn phân hủy.

Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước

Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước

Ngày 19/11, tại tỉnh Tuyên Quang, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước cho đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu thực hiện công tác bồi thường nhà nước cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn phường Hà Giang 1.

Quảng Phú khơi dậy nội lực, tạo sinh kế bền vững cho người dân

Quảng Phú khơi dậy nội lực, tạo sinh kế bền vững cho người dân

Với 7/11 thôn, bon thuộc diện đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 44,5% dân số, xã Quảng Phú, tỉnh Lâm Đồng xác định giảm nghèo không chỉ là hỗ trợ trước mắt mà phải tạo điều kiện để người dân vươn lên bằng chính sức lao động của mình.

Khi người nước ngoài hòa nhịp Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc ở Đà Nẵng

Khi người nước ngoài hòa nhịp Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc ở Đà Nẵng

Tiếng hát của một người đàn ông quốc tịch Mỹ vang lên giữa không khí vui tươi của Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại khu dân cư Thanh Khê Tây (phường Thanh Khê, TP Đà Nẵng) đã tạo nên khoảnh khắc đặc biệt. Hình ảnh giản dị ấy nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội sau khi được fanpage Công an phường Thanh Khê chia sẻ, với hàng nghìn lượt yêu thích, chia sẻ và bình luận.

Khơi thông nguồn lực từ tài sản công dôi dư sau sắp xếp

Khơi thông nguồn lực từ tài sản công dôi dư sau sắp xếp

Tỉnh Quảng Trị hiện có hàng chục cơ sở nhà đất dôi dư sau khi nhập tỉnh. Trong số này nhiều địa điểm từng là trụ sở các cơ quan cấp tỉnh Quảng Trị trước đây, nằm trên những tuyến đường trung tâm với diện tích đất hàng nghìn mét vuông. Tỉnh Quảng Trị đang khơi thông nguồn lực từ những tài sản công trên địa bàn.

 Nỗ lực tái định cư cho người dân trong dự án đường sắt tốc độ cao qua Đắk Lắk

Nỗ lực tái định cư cho người dân trong dự án đường sắt tốc độ cao qua Đắk Lắk

Đắk Lắk là một trong 15 tỉnh, thành phố có dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đi qua với chiều dài 98,68km thuộc địa phận 13 xã, phường ở phía Đông tỉnh này. Điểm khởi đầu ở phía Bắc xã Xuân Lộc và kết thúc ở phía Nam xã Hòa Xuân, trên tuyến có 1 ga hành khách Hòa Thành ở phường Phú Yên và 2 trạm bảo dưỡng ở xã Xuân Thọ và phường Phú Yên.

Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Đỗ Thị Thanh Hương phát biểu tại cuộc họp.

Thẩm định hồ sơ dự thảo nghị định về công tác bồi thường nhà nước

Vừa qua, Bộ Tư pháp tổ chức họp Hội đồng thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (TNBTCNN). Bà Đỗ Thị Thanh Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật chủ trì thẩm định.

Cháy căn hộ chung cư Mandarin, 4 người dân thoát nạn an toàn

Cháy căn hộ chung cư Mandarin, 4 người dân thoát nạn an toàn

Rạng sáng 18/11, xảy ra cháy tại một căn hộ ở tầng 8, chung cư Mandarin, phường Yên Hòa, Hà Nội. Ngay sau khi nhận tin báo, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an TP Hà Nội khẩn trương triển khai lực lượng, phương tiện đến hiện trường xử lý vụ việc.

Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước

Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước

Ngày 17/11, tại Tuyên Quang, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ về công tác bồi thường nhà nước cho đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu thực hiện công tác bồi thường nhà nước cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tại tỉnh Tuyên Quang.

Lan tỏa các mô hình phòng cháy, chữa cháy hiệu quả trong khu dân cư

Lan tỏa các mô hình phòng cháy, chữa cháy hiệu quả trong khu dân cư

Thời gian qua, lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an TP Huế cùng Công an các xã, phường tại Huế đã thực hiện nhiều kế hoạch, giải pháp để nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở. Trong đó, việc nhân rộng các mô hình PCCC tại chỗ đã được triển khai, góp phần nâng cao ý thức PCCC của người dân, doanh nghiệp.