Điện ảnh Việt Nam: Ì ạch bởi tư duy bao cấp

Điện ảnh Việt Nam đang có sự thay đổi mạnh mẽ với việc các hãng phim Nhà nước hoàn tất việc cổ phần hóa (trừ Hãng phim Tài liệu và khoa học). Với việc cổ phần hóa, Hãng phim Truyện Việt Nam, Hãng phim Giải phóng và Hãng phim Hoạt hình Việt Nam đều đã kết thúc nhiệm vụ lịch sử của mình. Hãng phim Truyện Việt Nam

Lễ trao giải Cánh diều vàng tối 20-4-2016 cũng là lần cuối cùng các MC xướng tên Hãng phim truyện Việt Nam và Hãng phim Giải phóng -hai hãng phim lớn nhất đã làm lên lịch sử điện ảnh nước nhà với hàng ngàn bộ phim, trong đó, hàng trăm tác phẩm xuất sắc đã giành các giải thưởng quốc tế và quốc gia.

Từng sở hữu những tên tuổi đạo diễn như NSND Phạm Văn Nam, NSND Hải Ninh, NSND Trần Phương, NSND Huy Thành … các ngôi sao màn bạc danh giá như NSND Thế Anh, NSND Trà Giang, NSND Lâm Tới, Hãng phim Truyện Việt Nam đã làm nên những tác phẩm điện ảnh kinh điển như “Vợ chồng A Phủ”, “Chị Tư Hậu”, “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm”, “Nổi gió”, “Em bé Hà Nội” vv…

Cảnh trong phim Trúng số - phim giành giải Cánh diều vàng 2015.
Cảnh trong phim Trúng số - phim giành giải Cánh diều vàng 2015.

Nhưng hơn 10 năm trước, Hãng đã bên bờ vực phá sản và ngày một khó khăn khi triền miên thua lỗ, dẫn đến thu nhập của người lao động giảm sút khi năm 2014, lương bình quân ở đây chỉ đạt 2,5 triệu đồng/người, chưa kể khoản lỗ tới 38,6 tỷ đồng và nợ 5,7 tỷ đồng tiền thuê đất.

Hãng phim Giải phóng với những bộ phim “Cánh đồng hoang”, “Mùa gió chướng” đã lay động trái tim hàng triệu khán giả, góp phần làm nên tên tuổi của đơn vị, thậm chí, đã có hơn 8 triệu lượt người xếp hàng để xem “Ván bài lật ngửa” vv…

Quá khứ vàng son của hai hãng phim trong nền điện ảnh là không thể phủ nhận. Nhưng khi rời “bầu sữa” bao cấp của Nhà nước, các Hãng phim Nhà nước hoặc “chết yểu” về tên tuổi, hoặc thoi thóp sống với những bộ phim chỉ làm “nhiệm vụ” tiêu tiền Nhà nước khi làm xong gần như “đắp chiếu” và không bán được vé.

Trong khi đó, với tuổi đời rất trẻ, lại không được ưu ái như các hãng phim Nhà nước, các hãng phim tư nhân đã nhanh chóng khẳng định vị trí với khán giả. Với cơ chế thông thoáng, nhanh nhạy, họ thu hút được đội ngũ sáng tạo, các đạo diễn gạo cội, các diễn viên ăn khách trong nước và quốc tế hợp tác.

Trong khi các hãng phim tư nhân vùn vụt phát triển, từ số lượng còn yếu thế, đến dần áp đảo trong các LHP Việt Nam và giải Cánh diều, thậm chí, bứt lên giành các giải thưởng lớn –điều trước đây có nằm mơ cũng không ai nghĩ tới khi bục vinh danh luôn thuộc về những “đứa con của cơ chế bao cấp”. Đặc biệt, nhiều phim tư nhân vừa giành được giải thưởng vừa bán được vé, trong khi hầu hết các phim Nhà nước dù có được tụng ca đủ lời, vẫn không thể ra rạp nổi. 

Cảnh trong “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” – phim do Nhà nước đặt hàng hãng phim tư nhân thành công cả về doanh thu lẫn giải thưởng.
Cảnh trong “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” – phim do Nhà nước đặt hàng hãng phim tư nhân thành công cả về doanh thu lẫn giải thưởng.

Rõ ràng, cơ chế quyết định đến chất lượng phim, đã đòi hỏi phải thay đổi. Việc cổ phần hóa được rục rịch đặt ra hơn 10 năm trước nay mới thành hiện thực là không hề sớm.

Tất cả những điều này càng cho thấy, tư duy bao cấp không còn phù hợp. Sự can thiệp, tham gia của các hãng phim tư nhân, đại diện của một tư duy điện ảnh mới chắc chắn sẽ tác động để cùng làm thay đổi điện ảnh Việt Nam. Từ đó, từng bước phát triển song hành trên 2 chân: Vừa có tính nghệ thuật, vừa đạt được doanh thu.

Thực tế, với doanh số gần 100 tỷ, bộ phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” do Nhà nước đặt hàng tư nhân đã xác nhận quan điểm “không thể có phim vừa làm nhiệm vụ tuyên truyền, vừa bán được vé” chỉ là bao biện. Vấn đề là chúng ta có người tài để làm được điều “2 trong 1” hay không mà thôi!

Thanh Hằng

Các tin khác

Nhân rộng giáo dục nghệ thuật trong trường học qua sân khấu học đường

Nhân rộng giáo dục nghệ thuật trong trường học qua sân khấu học đường

Chỉ sau một học kỳ hè, hàng loạt các câu chuyện, nhân vật chỉ hiện diện trên trang sách được hàng trăm học sinh của các trường trên địa bàn thành phố Hà Nội chuyển tải sinh động trên sân khấu. Trên 600 giáo viên, học sinh được học, trải nghiệm, thực hành, biểu diễn, thay vì chỉ tiếp cận nghệ thuật ở góc độ thưởng thức, đồng thời khơi dậy tình yêu nghệ thuật trong học đường.

Nhận diện giá trị nổi bật của Cổ Loa để đề cử Di sản thế giới

Nhận diện giá trị nổi bật của Cổ Loa để đề cử Di sản thế giới

Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hoá, khảo cổ, quân sự, Khu di tích Cổ Loa từng được khuyến nghị xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Di sản thế giới trước cả Trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Đây là chia sẻ của nhiều nhà khoa học tại Hội thảo khoa học “Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa”.

Khởi động xét chọn Doanh nghiệp đạt chuẩn Văn hóa kinh doanh 2026

Khởi động xét chọn Doanh nghiệp đạt chuẩn Văn hóa kinh doanh 2026

Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”, Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công Thương chính thức khởi động Chương trình xét chọn “Doanh nghiệp đạt chuẩn Văn hóa kinh doanh Việt Nam” năm 2026 trên phạm vi cả nước.

Tôn vinh những đóng góp to lớn của Danh nhân văn hoá Lê Quý Đôn

Tôn vinh những đóng góp to lớn của Danh nhân văn hoá Lê Quý Đôn

Lễ kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn, đón nhận Nghị quyết của UNESCO và chương trình nghệ thuật đặc biệt "Rạng rỡ văn hiến Việt Nam" sẽ diễn ra vào tối 31/7 tại Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn, xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên, truyền hình trực tiếp trên kênh VTV1.

Kiệt tác La Traviata chuẩn phong cách Ý trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm

Kiệt tác La Traviata chuẩn phong cách Ý trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm

Tối 30/7, trên 100 nghệ sĩ của Nhà hát Opera Giuseppe Verdi Trieste (Ý) đã có đêm biểu diễn thành công rực rỡ trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm khi mang đến cho khán giả Việt Nam kiệt tác opera của nhà soạn nhạc Giuseppe Verdi với hơn 170 năm lịch sử - La Traviata với phiên bản chuẩn phong cách Ý.

Nghệ sĩ nhà hát hơn 200 tuổi của Ý gửi trọn tình yêu opera đến khán giả Việt

Nghệ sĩ nhà hát hơn 200 tuổi của Ý gửi trọn tình yêu opera đến khán giả Việt

Tối 30/7, các nghệ sĩ của Nhà hát Giuseppe Verdi di Trieste – biểu tượng nghệ thuật của nước Ý sẽ có buổi trình diễn La Traviata đầu tiên tại Nhà hát Hồ Gươm. Cùng với kiệt tác này, các nghệ sĩ còn mang theo niềm tự hào về nghệ thuật opera Ý, sự trân trọng dành cho khán giả Việt Nam và kỳ vọng mở ra những nhịp cầu hợp tác văn hóa bền chặt giữa hai quốc gia.

Cuộc thi ảnh online “Khoảnh khắc đẹp Hội thao Công an nhân dân năm 2026”

Cuộc thi ảnh online “Khoảnh khắc đẹp Hội thao Công an nhân dân năm 2026”

Nhằm lan tỏa hình ảnh đẹp của người chiến sĩ Công an nhân dân và ghi lại những khoảnh khắc ấn tượng tại Vòng chung kết Hội thao Quân sự, Võ thuật và Thể thao Công an nhân dân năm 2026 diễn ra tại TP Đà Nẵng, Công an TP Đà Nẵng chính thức phát động cuộc thi ảnh online “Khoảnh khắc đẹp Hội thao Công an nhân dân năm 2026”, dành cho cán bộ, chiến sĩ, các nhiếp ảnh gia và đông đảo người dân, yêu nhiếp ảnh trên cả nước.

Người có công, người cao tuổi, học sinh, sinh viên được giảm 50% giá vé show “Đất Nước Thiên Hùng Ca”

Người có công, người cao tuổi, học sinh, sinh viên được giảm 50% giá vé show “Đất Nước Thiên Hùng Ca”

Nhằm tri ân người có công với đất nước, động viên người cao tuổi và lan tỏa lòng tự hào dân tộc tới học sinh, sinh viên, Tập đoàn Vingroup đã triển khai tặng 50% giá vé chương trình nghệ thuật “Đất Nước Thiên Hùng Ca” cho các khán giả trên từ ngày 10/7/2026 đến ngày 31/8/2026.