Điểm tựa cho ngư dân vươn khơi bám biển

 Những quyết sách mang tầm chiến lược

Quảng Ninh là địa bàn trọng điểm về kinh tế biển ở khu vực phía Bắc. Bên cạnh những mô hình kinh tế biển phát huy hiệu quả thì vẫn có một số “điểm nghẽn”, trong đó có việc khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Công tác chống khai thác IUU không đơn thuần là nhiệm vụ kinh tế, mà là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách hàng đầu, gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và chủ quyền biển đảo. Bởi lẽ, mỗi con tàu của ngư dân ra khơi đúng luật không chỉ là sự tuân thủ quy định quốc tế mà còn là sự khẳng định sự hiện diện hợp pháp, bền vững của người Việt trên biển.

Góp phần quan trọng tháo bỏ “điểm nghẽn” này, thời gian qua, Phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh Quảng Ninh đã chủ động tham mưu "đúng, trúng, kịp thời”, siết chặt kỷ cương, tăng cường phối hợp lực lượng nhằm quyết tâm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU của Ủy ban châu Âu.

Từ đầu năm 2025 đến nay, đơn vị đã chủ động nghiên cứu, đánh giá sát tình hình địa bàn để tham mưu Công an tỉnh ban hành 3 kế hoạch và 8 văn bản chỉ đạo mang tính “xương sống”, trong đó trọng tâm là tăng cường công tác quản lý, định danh tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác và xử lý vi phạm.

Đây chính là sự cụ thể hoá trên tinh thần thấm nhuần Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thuỷ sản; Nghị quyết số 52/NQ-CP, ngày 22/4/2024 của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động và Kế hoạch của Chính phủ triển khai thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW; các Công điện của Thủ tướng Chính phủ cùng chỉ đạo của Bộ Công an, Tỉnh ủy, UBND tỉnh về triển khai cao điểm chống khai thác IUU.

Sự chủ động này đã giúp chuyển hóa các chủ trương lớn thành những phần việc cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị nghiệp vụ và Công an các xã, phường, đặc khu. Phòng An ninh kinh tế đã chủ động phân tích, dự báo tình hình để tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành các quyết sách mang tính căn cơ.

Từ đầu năm 2025 đến nay, Phòng An ninh kinh tế đã tham mưu Công an tỉnh có 2 báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh về tình hình phức tạp trong công tác chống khai thác IUU, qua đó kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo khắc phục những tồn tại, hạn chế trong quản lý nhà nước trên lĩnh vực thủy sản.

Để chuyển đổi từ "tư duy khai thác" sang "tư duy nuôi trồng và bảo tồn", Phòng An ninh kinh tế đã trực tiếp tham gia xây dựng, đóng góp ý kiến chuyên môn vào các chủ trương, chính sách phát triển thủy sản bền vững của tỉnh. Chính sự thay đổi này đã hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề nghiệp để giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản, nhất là trong vùng ven bờ.

Bên cạnh đó, việc tham mưu các cơ chế chính sách đặc thù của địa phương trong hỗ trợ lắp đặt, thay thế, duy trì thiết bị giám sát hành trình (VMS) đã giúp Quảng Ninh trở thành một trong những địa phương đi đầu trong việc kiểm soát đội tàu.

Hiện toàn tỉnh có 100% trong tổng số 278 tàu cá chiều dài từ 15m trở lên hoạt động vùng khơi của Quảng Ninh đã được "số hóa" qua hệ thống VMS. Đây chính là những "con mắt biển" giúp Nhà nước quản lý chặt chẽ đội tàu, đảm bảo mỗi chuyến ra khơi đều là một hành trình đúng luật. Công tác xác minh tàu cá mất tín hiệu VMS được các lực lượng chức năng phối hợp xác triển khai quyết liệt, kịp thời, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định.

Song song với công tác tham mưu, Phòng An ninh kinh tế đã phối hợp các sở, ban, ngành tham mưu UBND tỉnh thành lập, triển khai 5 đợt kiểm tra liên ngành đối với các đơn vị, địa phương về công tác triển khai thực hiện chỉ đạo của cấp trên về công tác quản lý tàu cá; công tác kiểm tra, kiểm soát tàu cá cập, rời cảng, sản lượng khai thác; công tác xử lý vi phạm hành chính...

Quá trình kiểm tra, các tổ công tác liên ngành đã phát hiện, chỉ rõ tồn tại, hạn chế trong thực hiện trách nhiệm công vụ của một số đơn vị, địa phương; đồng thời tham mưu chấn chỉnh, khắc phục, xử lý nghiêm đối với tổ chức, cá nhân có liên quan. Qua đó, nhận thức và tinh thần trách nhiệm của các đơn vị, địa phương được nâng cao, góp phần triển khai thực hiện hiệu quả khuyến nghị của EC về chống khai thác IUU.

 "Lá chắn" từ cơ sở

Chống khai thác IUU là một cuộc chiến dài hơi mà sức mạnh nằm ở sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và nhân dân. Lực lượng An ninh kinh tế, Công an tỉnh Quảng Ninh hiểu rằng, muốn gỡ "thẻ vàng" bền vững, phải bắt đầu từ gốc rễ, đó là những người dân biển và lực lượng Công an cấp xã, phường.

Phòng An ninh kinh tế đã triển khai chiến lược bài bản bằng cách “cầm tay chỉ việc” nhằm nâng cao năng lực thực chiến cho lực lượng Công an cấp xã là những người trực tiếp đồng hành cùng ngư dân tại từng bến bãi, cầu cảng. Giờ đây, Công an các xã, phường không chỉ quản lý hộ khẩu mà còn là những chuyên gia đóng vai trò quan trọng trong công tác chống khai thác IUU, rà soát danh sách tàu cá, giám sát chặt chẽ nhóm tàu "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép), không đủ điều kiện khai thác.

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được chú trọng, nhất là vận động ngư dân ký cam kết không vi phạm khai thác IUU. Thay vì chỉ áp dụng các chế tài cứng nhắc, các tổ công tác đã đi từng ngõ, gõ từng nhà để giải thích cho ngư dân hiểu về hệ lụy của "thẻ vàng" EC. Những buổi ký cam kết không vi phạm khai thác IUU đã trở thành những cuộc đối thoại chân tình, giúp ngư dân nhận thức được rằng tuân thủ pháp luật chính là cách tốt nhất để bảo vệ sinh kế của chính gia đình họ và tương lai của thế hệ mai sau.

Trong kỷ nguyên số, "trận địa" chống IUU còn được triển khai trên không gian mạng. Phòng An ninh kinh tế đã tích cực phối hợp với Công an các đơn vị, địa phương, lực lượng Biên phòng, Kiểm ngư và chính quyền cơ sở để hình thành cơ chế chia sẻ thông tin nhanh chóng, hiệu quả. Việc chia sẻ dữ liệu về định danh tàu cá, hình ảnh, định vị, dấu hiệu vi phạm... được trao đổi liên thông kịp thời giữa các lực lượng.

Cuộc chiến chống IUU đang bước vào giai đoạn nước rút. Với những nỗ lực không ngừng nghỉ, lực lượng An ninh kinh tế nói riêng và Công an tỉnh Quảng Ninh nói chung ngày càng khẳng định vai trò là điểm tựa tin cậy cho ngư dân vươn khơi bám biển đúng pháp luật, góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo quốc gia; đồng thời đóng góp quan trọng vào lộ trình đưa Việt Nam sớm thoát khỏi cảnh báo "thẻ vàng" của EC trong thời gian tới.