Đây được coi là một năm có nhiều điểm sáng khi số lượng văn bản pháp luật được rà soát, xây dựng, ban hành rất lớn, một số văn bản mới, khó, phức tạp, thời gian xây dựng rất gấp.
Xây dựng pháp luật để phục vụ nhân dân tốt hơn
Theo thông tin từ Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, trong năm 2023, đơn vị đã phối hợp các Cục trực thuộc Bộ tham mưu với lãnh đạo Bộ Công an xây dựng, trình Quốc hội khoá XV xem xét, thông qua 4 dự án luật (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật CAND; Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở; Luật Căn cước; Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam và Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam), cho ý kiến 1 dự án luật (Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ) và trình cấp có thẩm quyền ban hành 77 văn bản quy phạm pháp luật, gồm 1 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 6 nghị định của Chính phủ, 3 quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 3 thông tư liên tịch và 64 thông tư.
Trong lĩnh vực pháp luật quốc tế, đã trình Chính phủ hồ sơ đề xuất gia nhập nghị định thư về chống đưa người di cư trái phép bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không, bổ sung cho Công ước về chống tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia; ký 14 hiệp định, đàm phán 17 hiệp định giữa Việt Nam và các nước trong lĩnh vực dẫn độ, chuyển giao người bị kết án phạt tù, phòng chống tội phạm...
Tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá XV vào chiều 30/11/2023, Đại tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên cho biết, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách thời gian qua được Bộ Công an chú trọng, có nhiều đổi mới trong chỉ đạo, cách làm. Cải cách hành chính là điểm sáng nổi bật, trong đó có việc thu thập dữ liệu dân cư, cấp căn cước, tạo thuận tiện cho người dân trong giải quyết các thủ tục hành chính; đơn giản hoá các thủ tục pháp lý, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa phục vụ nhân dân tốt hơn.
"Trong hoạt động xây dựng pháp luật, chúng tôi đề nghị vừa phải xây dựng pháp luật để quản lý xã hội bằng pháp luật, nhưng đồng thời phải phục vụ nhân dân - đó là yêu cầu rất cao, xây dựng thể chế gắn liền cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp" - Bộ trưởng nhấn mạnh.
Thực hiện định hướng công tác tham mưu xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật về ANTT theo tinh thần Kết luận số 19 ngày 14/10/2021 của Bộ Chính trị và Đề án số 213 ngày 15/9/2021 của Đảng đoàn Quốc hội về định hướng Chương trình xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội khoá XV, Bộ Công an đã chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương chủ động tham mưu xây dựng, hoàn thiện cơ sở pháp lý về bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, xây dựng lực lượng CAND phù hợp với tiến trình cải cách tư pháp, cải cách hành chính của Đảng và Nhà nước ta. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo rất quyết liệt, Bộ Công an là một trong những bộ, ngành tích cực, đi đầu trong xây dựng và hoàn thiện thể chế. Đã mạnh dạn nghiên cứu, đề xuất nhiều quy định mới để phục vụ chuyển đổi số quốc gia, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp.
Đơn cử như, dự án Luật Căn cước, không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước về căn cước, đáp ứng các yêu cầu, mục tiêu về đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân mà còn có ý nghĩa trong việc phát huy giá trị của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước, giá trị và tiện ích của thẻ căn cước, căn cước điện tử trong phát triển kinh tế - xã hội; đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ về chuyển đổi số ở nước ta theo mục tiêu của Đề án số 06 Chính phủ đang triển khai thực hiện. Hay Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam và Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, đáp ứng yêu cầu của Quốc hội và tiến trình cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số của Chính phủ...
Áp dụng quy trình "kép", đáp ứng yêu cầu của thực tiễn
Các luật, nghị quyết do Bộ Công an chủ trì soạn thảo cơ bản đã bảo đảm chất lượng, đúng tiến độ trình Quốc hội theo Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội. Một số dự án luật được xây dựng theo quy trình "kép", vừa trình hồ sơ đề nghị xây dựng, vừa trình hồ sơ dự án luật để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Ngoài ra, để sớm triển khai xây dựng các văn bản quy định chi tiết thi hành, Bộ Công an đã rà soát các nội dung được giao quy định chi tiết và lập các danh mục văn bản quy định chi tiết thi hành luật, nghị quyết đã được Quốc hội thông qua, chuyển Bộ Tư pháp tổng hợp và trình Thủ tướng Chính phủ ký quyết định ban hành danh mục và phân công cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết; đồng thời, phân công các đơn vị chủ trì soạn thảo văn bản quy định chi tiết thi hành luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.
Tại Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất triển khai luật, nghị quyết của Quốc hội khoá XV, ngày 6/9/2023, Trung tướng Lê Quốc Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, để triển khai thi hành các luật, nghị quyết mà Quốc hội đã thông qua, khối lượng công việc rất lớn, thời gian rất gấp, có những luật từ khi Quốc hội thông qua đến thời điểm thi hành, có hiệu lực chỉ 45 ngày, như Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam và Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật CAND. Tuy nhiên, Bô Công an đã tập trung mọi nguồn lực, quyết tâm hoàn thành các văn bản dưới luật có hiệu lực đúng ngày luật có hiệu lực; tham mưu đồng bộ hàng chục văn bản quy định chi tiết và nhiều thông tư khác...
Quá trình triển khai thi hành luật, nghị quyết, Bộ Công an cũng gặp nhiều khó khăn, như toàn bộ văn bản quy định chi tiết thi hành dưới luật có một số nội dung mới, khó, phức tạp, nhạy cảm, đòi hỏi có tính toán, xây dựng rất khoa học, phù hợp với tình hình và yêu cầu chính trị, pháp luật, đối ngoại của đất nước. Tất cả văn bản liên quan công tác Công an phải có sự thể chế hoá xuyên suốt, thống nhất với các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, trong đó có Nghị quyết số 12 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh xây dựng lực lượng CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Do đó, Bộ Công an phải rà soát xuyên suốt, đồng bộ nhiều văn bản quy phạm pháp luật, nhiều chính sách, nghị quyết, chỉ thị để đảm bảo tính thống nhất...
Theo Thiếu tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, năm 2023, công tác xây dựng, thẩm định, tham gia ý kiến văn bản quy phạm pháp luật tiếp tục đi vào nền nếp, đạt hiệu quả, các văn bản được ban hành khẩn trương, kịp thời theo đúng chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an; công tác rà soát, kiểm tra, hệ thống hoá, hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật được tiến hành thường xuyên, toàn diện; công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được tăng cường và đã phát huy được sức mạnh tổng hợp của các đơn vị trong và ngoài ngành trong việc tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho CBCS Công an và nhân dân.
Cùng với đó, đã tổ chức tốt công tác quản lý, theo dõi tình hình thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong CAND làm cơ sở cho việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính và số hoá các biên bản xử phạt vi phạm hành chính trong CAND; chủ động tham mưu với lãnh đạo Bộ Công an ban hành kịp thời các văn bản chỉ đạo để định hướng cho Công an các đơn vị, địa phương, tạo sự chuyển biến đồng bộ, có hiệu quả trong công tác cải cách hành chính, kiểm soát thủ tục hành chính trong toàn lực lượng Công an...
Dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị Đảng ủy Công an Trung ương, ngày 20/12/2023, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng biểu dương Đảng bộ Công an Trung ương, Bộ Công an, cấp ủy, chỉ huy các cấp đã luôn đoàn kết, thống nhất; chủ động, sáng tạo, bám sát nhiệm vụ chính trị và tình hình thực tiễn; đề cao trách nhiệm, lãnh đạo, chỉ đạo toàn lực lượng CAND phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mặt công tác, trong đó có nhiều nhiệm vụ hoàn thành xuất sắc, vượt tiến độ đề ra. Công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật cũng là một trong những nhiệm vụ được hoàn thành xuất sắc, để lại dấu ấn, trở thành điểm sáng trong năm 2023 nói riêng và cả nhiệm kỳ Đảng ủy Công an Trung ương nói chung...
Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện pháp luật về an ninh trật tự, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới 
Hoàn thiện pháp luật về CAND, khắc phục vướng mắc trong thực tiễn công tác, chiến đấu 
