Theo CQĐT, giấy phép khai thác cát tại bãi bồi Thường Thới Tiền hết hạn từ tháng 10/2011, nhưng Công ty TNHH Ngự Bình (gọi tắt là Công ty Ngự Bình) vẫn tiếp tục khai thác và khoán cho các phương tiện xà lan cần cẩu tư nhân khai thác cát thu tiền. Trong thời gian này, ông Nguyễn Quốc Hưng với cương vị Chủ tịch UBND huyện Hồng Ngự biết Công ty Ngự Bình khai thác cát trái phép nhưng không có biện pháp chỉ đạo xử lý. Từ tháng 11/2011 đến tháng 10/2012, Công ty Ngự Bình cho Nguyễn Văn Mương, Nguyễn Hoàng Hải, Phạm Thanh Sơn vào khai thác cát trái phép tại bãi bồi Thường Thới Tiền thu tiền và bán cát cho các phương tiện ghe tự bơm hút, gây thiệt hại tài nguyên cát có giá trị gần 12 tỷ đồng.
Quá trình xác minh điều tra cũng làm rõ nội dung trình bày của 2 bị can Nguyễn Hồng Lâm (nguyên Bí thư Huyện ủy) và Ngô Xuân Cảnh (nguyên Phó Bí thư Huyện ủy) về chủ trương của Thường trực Huyện ủy Hồng Ngự đồng ý khoán gọn cho 3 sà lan cần cẩu tư nhân vào khai thác tại bãi bồi Thường Thới Tiền (trong thời gian giấy phép khai thác hết hạn), mỗi cần cẩu nộp cho Công ty Ngự Bình 30 triệu đồng/tháng, không đủ căn cứ quy kết Nguyễn Quốc Hưng cùng thống nhất chủ trương đó. Nhưng với trách nhiệm là Phó Bí thư, Chủ tịch UBND huyện Hồng Ngự, mặc dù biết Nguyễn Hồng Lâm và Ngô Xuân Cảnh có chủ trương chỉ đạo sai, xâm phạm đến tài nguyên mà không có biện pháp ngăn cản để cho hậu quả xảy ra gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài nguyên cát.
Mặt khác, với vai trò là người đứng đầu cơ quan quản lý Nhà nước cấp huyện nhưng ông Nguyễn Quốc Hưng thiếu kiểm tra hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán cát sông để xảy ra việc khai thác cát sông trái phép trên địa bàn trong thời gian dài gây hậu quả nghiêm trọng và dư luận xấu trong nhân dân