Đề nghị thành lập cơ quan thẩm định giá đất độc lập

Đất không trưng mua vẫn là “điểm nghẽn”

Bàn về sở hữu đất đai, đa số các đại biểu cho rằng đất đai là thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước quản lý là phù hợp. Điều đó thể hiện quyền làm chủ của nhân dân trong đất đai.

Có ý kiến lại cho rằng đất đai thuộc sở hữu toàn dân là chưa phù hợp thực tế. “Cần phải bổ sung vai trò của Quốc hội và cơ quan khác trong đất đai”, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hà (Hà Nội) đề nghị. Và, cần làm rõ khái niệm đất lưu không, vì loại đất này đang tồn tại ở đô thị nhiều, đang gây tranh chấp ở một số nơi. Trong trường hợp đất bị tổ chức, cá nhân lấn chiếm, Nhà nước có quyền thu hồi đất. Các đại biểu đề nghị cần quy định một điều riêng trong thu hồi đất cho an sinh xã hội. Việc thu hồi đất phải đảm bảo tính dân chủ và công khai. Người dân phản ánh, họ không biết gì về việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch thu hồi đất, nên đưa người dân vào cuộc.

Nếu lấy ý kiến đóng góp của người dân về kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất ở trang thông tin của Bộ Tài nguyên - Môi trường, UBND tỉnh thì không phải ai cũng tiếp cận được trên trang điện tử. “Cần bổ sung tổ chức hội nghị lấy ý kiến nhân dân trước khi trình HĐND thẩm định”, đại biểu Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình) đề nghị.

Việc tái định cư khi thu hồi đất phải được thực hiện để người dân có cuộc sống bình thường. Ông Sinh ví dụ dự án thủy điện Hòa Bình, đời sống người dân bị thu hồi đất cho dự án này đã bị ảnh hưởng, nhiều hộ nghèo, nhiều người túng quẫn trong tìm kế sinh nhai. Chỉ vì trước đó không có quy hoạch tái định cư. Tình trạng một số người dân miền núi hiện nay không có đất sản xuất, vì họ đã giao đất cho nông - lâm trường. Không phát triển được, nông - lâm trường lại cho người dân thuê lại, họ đã làm thuê trên chính mảnh đất của mình. Các đại biểu đề nghị, phải xem xét lại đất các nông - lâm trường để phân phối lại cho dân sản xuất.

Có đại biểu cho biết, các trường hợp thu hồi đất do vi phạm Luật Đất đai còn thiếu tính khả thi (chậm 24 tháng so với triển khai dự án). Thực tế, nhiều dự án bỏ trống kéo dài, gây bức xúc cho người dân bị thu hồi đất. Cơ quan chức năng đã thu hồi lại nhưng không thực hiện được, cần phải kiên quyết thu hồi với các trường hợp chây ì. Vì họ đã làm cơ sở hạ tầng, đầu tư san lấp. Nếu không làm rõ chế định này (điều 64) thì sẽ vô cùng khó khăn và dễ nảy sinh tranh chấp.

“Với mức đền bù cây cối hoa màu được tính bằng sản lượng thu hoạch vụ cao nhất trong năm. Như vậy là không cụ thể, vì đời sống của người dân chỉ dựa vào cây lúa. Nhưng vì lợi ích doanh nghiệp, nhà đầu tư mà đời sống người dân thiệt thòi thì họ sống bằng gì”, đại biểu Vũ Xuân Trường (Nam Định) lo lắng.

Cơ chế giao đất, thu hồi đất nếu không cụ thể sẽ xảy ra tiêu cực. Thực tế có sự chênh lệch cao giữa đất ở và đất nông nghiệp, như vậy là không công bằng. Nếu đất nông nghiệp được chuyển sang đất ở là mất một khoản tiền lớn, vì vậy nảy sinh tình trạng xây dựng trái phép. Về đất thu hồi cho mục đích phát triển kinh tế - xã hội, nhiều đại biểu đề nghị không thu hồi mà phải “trưng mua”.

“Nếu lần này vẫn quy định như điều 62, mà không trưng mua thì vẫn là “điểm nghẽn”, đại biểu Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) lưu ý.

Ưu tiên đất an ninh - quốc phòng

“Cùng với sửa đổi Hiến pháp 1992, sửa đổi Luật Đất đai là sự quan tâm đặc biệt của người dân”, đại biểu Nguyễn Thanh Hồng (Bình Dương) đánh giá về tầm quan trọng của Dự luật sửa đổi. Trong đó, việc quản lý đất an ninh - quốc phòng, ông Hồng đồng tình cao với quy định tại Điều 61.

Để đảm bảo tính thống nhất, cần quy định đất xây dựng cho lực lượng vũ trang. Trụ sở là nơi cán bộ chiến sĩ thường trực giải quyết vụ việc liên quan đến an ninh trật tự, thao trường luyện tập, cất giữ phương tiện… Nó không giống với doanh nghiệp. Các đại biểu đề nghị, bổ sung đất an ninh - quốc phòng để xây dựng nơi làm việc  cơ quan lực lượng vũ trang là hết sức cần thiết.

“Nơi đóng quân, nơi làm việc của lực lượng vũ trang” là chưa đầy đủ, còn phải có bệnh viện, nhà an dưỡng, nhà nghỉ dưỡng… của lực lượng vũ trang nhân dân. Đại biểu đề nghị bổ sung, xây dựng nhà tạm giữ, nhà tạm giam, trường giáo dưỡng do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quản lý. Và để thực hiện chính sách nhân đạo, xây dựng trường bắn quốc gia… thì vẫn chưa có đất cho các loại hình này. Bên cạnh đó, là thực hiện chính sách hậu phương Quân đội - Công an về nhà ở...

Cùng với việc thu hồi đất, các đại biểu đề nghị cần có cơ quan nghiên cứu giá đất. Chính quyền dựa vào đâu để tính đúng, tính đủ và người dân cũng căn cứ vào đâu để được đảm bảo quyền lợi. Vì thế cần phải có cơ quan nghiên cứu, tham chiếu.

“Để tránh lãng phí trong sử dụng tài nguyên đất, vấn đề quy hoạch cần chặt chẽ, tránh hậu quả thời gian qua các khu công nghiệp thu hồi đất rồi bỏ hoang lãng phí, người dân không có đất để sản xuất dẫn tới đói nghèo. Tránh việc cứ quy hoạch là thu hồi, bỏ hoang sẽ lãng phí rất lớn”, đại biểu Trần Ngọc Vinh lo lắng. Ông Vinh cho rằng, giá đất thiếu khách quan, minh bạch. Đề nghị thành lập cơ quan thẩm định đưa ra giá đất, độc lập cơ quan quản lý sử dụng đất, tránh “vừa đá bóng, vừa thổi còi”.

Và, phương án hỗ trợ nghề phải lấy ý kiến người dân có đất bị thu hồi, trách nhiệm cơ quan lập dự án chuyển đổi nghề, tư vấn hỗ trợ việc làm, tránh việc làm hình thức qua loa. Làm sao để người dân bị thu hồi đất đảm bảo có kế sinh nhai, tránh khiếu kiện khi bị thu hồi đất.

Đại biểu đề nghị, dự án nào tiến độ chậm sau 24 tháng khi bàn giao đất, phải nộp tiền cho Nhà nước tương đương tiền thuê đất. Sau đó, nếu vẫn không sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất để hoang hóa lâu ngày.