Cuộc di dân tốn hơn 6.000 tỷ đồng
Thời điểm cuối năm 2009, Ban Quản lý phố cổ đã lập đề án giãn dân phố cổ sang khu đô thị Việt Hưng (quận Long Biên). Trong Đề án này, dự kiến, giai đoạn 1 của dự án sẽ di chuyển khoảng 1.800 hộ dân trong phố cổ với điểm đến là khu đô thị Việt Hưng. Đối tượng thuộc diện di chuyển trong giai đoạn 1, gồm các hộ dân sống trong khuôn viên các công trình công cộng, di tích, trường học, công sở do quận quản lí, các công trình có nguy cơ sụp đổ, các khu vực cần giải phóng mặt bằng và các hộ dân trong phố cổ tự nguyện di dời.
Đề án cũng nêu rõ, với những trường hợp tự nguyện di chuyển thì người dân có quyền định giá tài sản, đất đai của mình để chuyển nhượng cho những hộ còn ở lại trong cùng số nhà, khu nhà. Nhưng UBND quận Hoàn Kiếm sẽ có quy định ràng buộc việc sang nhượng phải đảm bảo nguyên tắc không được đưa người dân ở ngoài và ở khu vực khác vào khu phố cổ, vì nếu giãn dân mà lại để người nơi khác về ở, mật độ vẫn đông như thế thì không đạt được mục đích.
Qua nhiều lần thảo luận, UBND quận Hoàn Kiếm đề xuất điều chỉnh quy hoạch khu đất diện tích 11,12 ha tại khu đô thị Việt Hưng sang xây dựng chung cư cao tầng, quy mô căn hộ rộng từ 60m2 đến 100m2 phục vụ cho giãn dân, và bố trí 35% diện tích sàn làm dịch vụ hỗ trợ nhân dân kinh doanh. Các căn hộ này được bán một lần, bán trả góp với lãi suất ưu đãi hoặc cho thuê, mức giá do UBND TP phê duyệt.
1.800 hộ phải di dời đợt 1 thuộc diện các hộ đang sinh sống trong các công sở, trường học, di tích hoặc một số nhà có quá nhiều hộ sinh sống. Cụ thể, sẽ có 170 hộ dân đang sống trong khu di tích, hai hộ đang sống trong các trường học, 24 hộ dân đang sống trong các công sở, 109 hộ dân đang sống trong các công trình có nguy cơ sụp đổ phải di dời. Để khuyến khích người dân di chuyển chỗ ở, UBND TP dự định sẽ cho các hộ dân được mua căn hộ theo hai hình thức, trả tiền 1 lần hoặc trả góp với lãi suất ưu đãi hoặc cho thuê do UBND TP quy định.
Trong cuộc họp đầu tháng 5/2010 của lãnh đạo UBND TP Hà Nội với các sở, ngành, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã cho biết, ngòai khu đô thị Việt Hưng, TP sẽ bố trí nhiều địa điểm khác để đáp ứng đa dạng nguyện vọng của nhân dân. Đồng thời, cần xây dựng ngay đề án chỉnh trang, tôn tạo phố cổ, quản lý diện tích nhà sau dãn dân. Mục tiêu cao nhất là phải cải thiện điều kiện sống của nhân dân phố cổ.
Đại diện Công ty Cổ phần Tư vấn, Đầu tư và Xây dựng CDCC, đơn vị được giao nhiệm vụ xây dựng Đề án giãn dân phố cổ, Giám đốc Trương Khánh Hưng cho biết, cuộc di dời này sẽ tiêu tốn khoảng 6.093.420 triệu đồng, trong đó vốn ngân sách Nhà nước cấp khoảng 131.062 triệu đồng, tương đương với 2,18% tổng nguồn vốn.
Chưa an cư đã thêm nỗi lo lạc nghiệp
Tuy nhiên, theo nhận xét của Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Văn Khôi, Đề án chưa đạt yêu cầu, đơn vị thực hiện cần phải cụ thể hơn, bám sát điều kiện thực tế của người dân hơn nữa.
Theo ông Khôi, Dự thảo được xây dựng vào thời điểm Hà Nội đang được xây dựng quy hoạch chung Thủ đô tầm nhìn tới năm 2050, vì thế, đề án cũng phải điều chỉnh một phần theo quy hoạch chung này. Ngoài ra, CDCC cũng phải xem xét lại mục tiêu di dời 1.800 hộ dân, bởi số liệu công ty này đưa ra được khảo sát, điều tra từ năm 2005. Từ đó tới nay đã có rất nhiều thay đổi và thời điểm này cần đặt ra việc điều tra lại hoặc tìm kiếm các số liệu điều tra mới nhất, trong đó có ghi cụ thể các nội dung khảo sát để biết được người dân phố cổ cần gì.
Đặc biệt, Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Văn Khôi lưu ý các cở ngành cần lưu ý nhóm quy hoạch và đầu tư, trong đó chú trọng việc chỉnh trang cả nơi mới lẫn nơi ở cũ, quan tâm tới hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội nơi ở mới, tiêu chuẩn các đối tượng được mua, thuê, trả góp…
Phó Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Khắc Thọ cũng không đồng ý với nhiều điểm của Dự thảo Đề án. Ông Thọ cho rằng, rằng kế hoạch xây dựng toàn bộ nhà cao tầng để tăng từ 4.000 hộ dân lên 6.500 hộ dân như đề xuất là không hợp lý. Bởi tăng mật độ dân cư phải đi kèm với việc đảm bảo về cơ sở hạ tầng kỹ thuật và các dự án dân sinh, chưa bám sát được Đề án Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Hiện tại, khu đô thị Việt Hưng điều kiện hạ tầng xã hội vẫn còn thiếu trường học, mẫu giáo… vì vậy cũng khó thu hút dân phố cổ chuyển sang sinh sống.
Ngay chính đại diện đơn vị xây dựng Đề án cũng cho rằng, khu đô thị có diện tích 11,12ha chia thành 5 lô nhà cao tầng và 2 lô biệt thự như hiện nay khó đáp ứng mục tiêu là 500 người một ha và đáp ứng đủ nhu cầu số hộ dân di chuyển sang. Do vậy, phía công ty đề xuất chuyển toàn bộ 7 lô đất thành nhà cao tầng.
Cuộc di dời giãn bớt mật độ dân phố cổ còn nhiều vướng mắc ngay ở chính Đề án. Từ việc xây dựng đề án đến thực hiện chắc chắn sẽ mất một thời gian khá dài. Tuy nhiên, người dân phố cổ trong diện phải di dời ngoài nỗi lo về nơi an cư, còn thấp thỏm nỗi lo lạc nghiệp. Bởi lẽ, phần lớn dân phố cổ làm nghề buôn bán, kinh doanh nhiều năm nên thay đổi nghề nghiệp không dễ dàng. Vì vậy, để người dân phố cổ có được nghề nghiệp mới, cần có quĩ hỗ trợ đào tạo, học nghề nhằm đáp ứng những ai có nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp.
| Phố cổ Hà Nội có mật độ dân đông nhất thế giới Theo Ban Quản lý phố cổ, mật độ hiện tại của dân sống trong các khu phố cổ Hà Nội khoảng 84.000 người/ 1km2, trung bình mỗi cư dân trên phố cổ Hà Nội được hưởng diện tích đất khoảng 12m2. Nhưng diện tích nhà ở trên đầu người thì thấp hơn nhiều, chỉ đạt 1,5-2 m2/người. Tại đây cũng có 121 công trình di tích đền chùa, di tích cách mạng, nhiều trung tâm chợ, dịch vụ thương mại, riêng công trình nhà ở có giá trị không còn nhiều với khoảng 1.000 ngôi nhà. Mục tiêu đến năm 2020 của Dự án di dân phố cổ là di dời khoảng 3 vạn dân ra khỏi khu vực để mật độ dân số của nơi này giảm xuống mức 5 vạn người/ km2 (hiện tại mật độ là 8,4 vạn người/ km2). C.L. |
