Đẩy lùi hủ tục trong đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao Mèo Vạc

Trong những năm qua, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền các cấp, việc triển khai thực hiện có hiệu quả chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Hà Giang nói chung và huyện Mèo Vạc nói riêng đã có những đổi thay đáng kể, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào Nhân dân các dân tộc sinh sống trên địa bàn không ngừng được cải thiện, nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần được nâng lên. Cấp ủy, chính quyền địa phương luôn quan tâm đến việc phát triển, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, đặc trưng của đồng bào các dân tộc.

Tuy nhiên, hiện một số hủ tục, tập quán lạc hậu vẫn còn tồn tại và ảnh hưởng sâu sắc, nặng nề tới đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào các dân tộc như: tục thách cưới, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, tang ma, mê tín dị đoan, cúng bái khi đau ốm, thói quen sử dụng nhiều rượu - bia trong sinh hoạt hàng ngày,… những hủ tục lạc hậu trên đã và đang làm ảnh hưởng đến đời sống của người dân, đến hoạt động lao động sản xuất cũng như tình hình an ninh trật tự (ANTT) trên địa bàn.

Thực tế nơi đây đã xảy ra nhiều vụ vi phạm pháp luật ở mức nghiêm trọng mà nguyên nhân chính xuất phát từ sự thiếu nhận thức pháp luật, sự tác động ảnh hưởng của hủ tục. Hủ tục ma chay kéo dài gây lãng phí tiền của, công sức thậm trí nhiều trường hợp trở thành gánh nặng cho gia đình (phải “trả nợ” tiền, bò người ta đến cúng, bái). Tục kéo vợ, tảo hôn, hôn nhân cận huyết dẫn đến những hệ lụy cho các thế hệ sau này, vi phạm pháp luật. Một số vụ án giết người do nghi đối phương “làm ma”, “cúng bái” mình. Một số trường hợp thường xuyên sử dụng nhiều rượu dẫn đến “loạn thần”, “rối nhiễu tâm trí” do đó tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật...

Điển hình như vụ án xảy ra sáng 24/10/2021. Lầu Mí Lùng, SN 1993, dân tộc Mông, trú tại thôn Trù Sán, xã Sơn Vĩ, huyện Mèo Vạc đi sang nhà anh trai ruột của mình tên là Lầu Mí Mua (ở cùng thôn) để lấy chai rượu về và một mình uống hết. Chiều cùng ngày, Lùng ngủ dậy thấy đau đầu và nhức toàn thân, nghi ngờ hai anh em Ly Mí Già và Ly Mí Xá (người cùng thôn) làm ma, nên Lùng mới đau đầu và đau người, đồng thời cho rằng, trước đây những lần bị đau người đều là do hai anh em Già và Xá làm ma.

Sau đó, Lùng đi sang nhà anh em Già và Xá nói chuyện với mục đích yêu cầu hai anh em Già và Xá không được làm ma Lùng nữa. Vừa thấy anh Ly Mí Già (SN 1974) Lùng liền đến và nói “Mày đừng làm ma về cắn tao nữa, làm thì làm một lần thôi, về cắn tao sắp chết rồi”. Vụ việc tưởng chừng chỉ dừng ở vài ba câu nói qua lại, bất chợt Lùng nhìn thấy anh Già quay người về phía con dao bên phải, nghi ngờ anh Già định dùng dao để chém mình, Lùng đã nhanh tay nhặt con dao chém nhiều nhát khiến nạn nhân ngã gục xuống đất…

Trước đó, ngày 23/4/2021, sau khi uống rượu say, thấy hai bạn nhậu là Sình và Sính ngủ gật, do hoang tưởng nghĩ bạn nhậu giả vờ ngủ để trộm đồ, Già Mí Lùng (SN 1987), trú tại thôn Khâu Vai, xã Khâu Vai, huyện Mèo Vạc đã dùng búa đập vào đầu và ngực khiến hai người tử vong…

Theo Thượng tá Cao Văn Toản, Trưởng Công an huyện Mèo Vạc, để việc đấu tranh đẩy lùi, tiến tới xóa bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu trên địa bàn huyện được hiệu quả, với vai trò, chức năng của lực lượng Công an, đơn vị hiện đang đẩy mạnh công tác tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương trong công tác lãnh, chỉ đạo đối với việc tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đặc biệt là các chủ trương, chính sách liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội, chấp hành chính sách, pháp luật trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số gắn với xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh.

Bên cạnh đó, phải không ngừng phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an xã trong công tác đảm bảo ANTT ở địa bàn cơ sở. Chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền cơ sở tham gia tuyên truyền, vận động, thuyết phục đồng bào tiếp tục phát huy, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, các giá trị tinh thần quý báu, văn hóa tín ngưỡng của dân tộc mình, loại bỏ các hủ tục, thói quen sinh hoạt, tập quán lạc hậu ảnh hưởng đến đời sống văn hóa tinh thần của người dân.

Chủ động nắm tình hình, các vấn đề bức xúc trong nhân dân để kịp thời tham mưu cấp ủy Đảng, chính quyền có các giải pháp tư tưởng, nhất là những vấn đề nhạy cảm, không tin, không nghe theo những luận điệu tuyên truyền xấu, các quan điểm sai trái, thù địch, mê tín dị đoan, tà đạo… Cùng với đó, nâng cao vai trò của các tổ tự quản về ANTT, người có uy tín, vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên nhất là cán bộ, đảng viên là người dân tộc thiểu số trong việc vận động gia đình, người thân chấp hành tốt chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước. Bài trừ tiến tới xóa bỏ các hủ tục, thói quen sinh hoạt không tốt như: tình trạng tảo hôn, tang ma tốn kém, thói quen sử dụng nhiều rượu trong sinh hoạt hàng ngày,…

Phát huy thế mạnh công tác tuyên truyền miệng, lồng ghép với các diễn đàn “Công an lắng nghe ý kiến nhân dân”, các buổi họp thôn, giải quyết vụ việc ở cơ sở. Phối hợp với các lực lượng chức năng thường xuyên duy trì tổ chức các hoạt động lễ hội văn hóa thể thao truyền thống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn. Đẩy mạnh tuyên truyền về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán, giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc, thực hiện nếp sống văn minh, đoàn kết dân tộc,… qua đó, giúp đồng bào các dân tộc thêm tin tưởng, phấn khởi, tự hào, tích cực tham gia lưu trữ, bảo tồn và phát huy các nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc mình, bài trừ các hủ tục, tích cực lao động sản xuất.

Bằng những hành động cụ thể, thiết thực từ cán bộ, chiến sĩ Công an bám cơ sở, sự vào cuộc mạnh mẽ từ chính quyền các cấp, tin tưởng rằng, đời sống của đồng bào các dân tộc huyện Mèo Vạc nói riêng, tỉnh Hà Giang nói chung sẽ ngày một nâng cao.