Từ sáng sớm, trong tiết trời se lạnh, hàng ngàn người dân miền xuôi ngược đường tỉnh lộ 650 uốn lượn trên những triền đồi với độ dốc chênh vênh để lên điểm cao 440m so với mặt nước biển. Ở đó có “trường đua” ngựa giữa gò đất rộng lớn với những vạt hoa sim tím, kỵ sĩ đến với “trường đua” là những nông dân chân đất thứ thiệt từ vùng quê An Hiệp, An Lĩnh, An Xuân, An Thọ…“Chiến mã” là ngựa thồ hàng nông sản ở miền sơn cước, trên lưng không có tấm yên nài nhiều màu sắc. Theo ông Nguyễn Hữu Chi, 63 tuổi - thường gọi là Năm Cai, trú ở làng Mỹ Phú, xã An Hiệp, ngoài việc lựa chọn ngựa “đùi nai, tai thỏ, đầu nhỏ, cổ thon” còn phải biết rõ nguồn giống. An Hiệp là vùng nuôi ngựa nhiều nhất ở Phú Yên, dễ có đến vài trăm con…trong đó có hơn 50 con được chăm sóc cẩn trọng để giữ phong độ cho các cuộc đua.
Môn đua ngựa khởi phát ở An Xuân từ lúc nào không rõ. Một số lão nông chỉ nhớ rằng, gần 40 năm về trước An Xuân còn khó khăn về kinh tế, địa hình dốc núi, giao thông cách trở. Đến tết cổ truyền, dân làng không có những hoạt động vui chơi giải trí, nên cánh đàn ông nghĩ tới trò chơi đua ngựa, vì ở đó người dân nuôi ngựa để thồ hàng. Gò Thì Thùng được chọn làm “trường đua”, lúc đầu chỉ vài thanh niên tham cuộc, dần về sau có thêm nhiều kỵ mã trong huyện Tuy An, Đồng Xuân, Sơn Hòa. Bó hoa rừng từ tay các cô gái là phần thưởng cho người thắng cuộc, sau đó họ cùng nhau thưởng thức món bắp nấu vớt ra từ nồi to đang sôi trên bếp lửa đơn sơ bên triền đồi lộng gió. Đến năm 2006, Sở văn hóa - thể thao và du lịch tỉnh Phú Yên mới quyết định đưa Hội đua ngựa gò Thì Thùng thành hoạt động vui xuân đón Tết nguyên đán.
Cũng như những năm trước, hội đua ngựa gò Thì Thùng xuân Giáp Ngọ có 32 kỵ mã chia thành 8 vòng đua, mỗi vòng có 4 kỵ mã. Những kỵ sĩ cầm cương giục chiến mã của mình phi nước đại, đoạt giải cao trong các hội đua năm trước như Võ Đông Lưu, Nguyễn Văn Thành, Lê Thành Trung, Vũ Hồng Hưng - trú ở xã An Xuân; Lê Văn Thu - trú ở xã An Hiệp cũng có mặt trong hội đua năm nay. Sau tiếng trống khai hội, 4 kỵ mã trong tốp đua vòng đầu tiên phi nhanh về phía trước trong tiếng reo hò cổ vũ của khán giả. Cứ thế cuộc đua mỗi lúc càng trở nên hấp dẫn và sôi động. Kỵ sĩ Lê Văn Thu đến từ xã An Hiệp - người đã giành giải nhất trong cuộc đua năm trước tiếp tục bảo vệ ngôi vị của mình; giải nhì thuộc về Nguyễn Văn Sáu đến từ xã Hòa Thành, huyện Đông Hòa, giải ba trao cho Lê Kim Tình, Lê Thành Trung - trú ở xã An Xuân, huyện Tuy An tiếp tục giành Phần thưởng dành cho người thắng cuộc không lớn, nhưng các kỵ sĩ chân quê đến với cuộc đua với mong muốn góp thêm hương sắc ngày xuân ở miền sơn cước.
| Theo Ban tổ chức, hội đua ngựa gò Thì Thùng xuân Giáp Ngọ thu hút nhiều người dân nhất từ trước đến nay. Điều đáng tiếc là tại hội đua có hai kỵ sĩ là Vũ Hồng Hưng, 37 tuổi, trú ở xã An Xuân và Nguyễn Hữu Chi, 63 tuổi, trú ở xã An Xuân, huyện Tuy An cùng hai người xem bị thương do bị ngựa dẫm đạp. |
