Vỏ bọc “hoàn hảo” nơi đất khách
Tỉnh Sihanoukville của Campuchia nằm cách khu vực Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài khoảng 400km theo đường bộ, là địa bàn tập trung đông người nước ngoài đến sinh sống, kinh doanh. Trong số đó có một phụ nữ Việt Nam quê Hải Phòng mang tên Đào Thị Trang. Với vẻ ngoài nhanh nhẹn, khả năng sử dụng nhiều ngoại ngữ như tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Nhật và cả tiếng Khmer, Trang nhanh chóng hòa nhập với cộng đồng người nước ngoài tại đây.
Những người quen biết chỉ thấy một phụ nữ năng động, làm ăn giỏi và thường xuyên thay đổi lĩnh vực kinh doanh. Có thời gian Trang tham gia giảng dạy ngoại ngữ, sau đó chuyển sang làm bánh cuốn, bánh mì, rồi buôn bán tại các khu vực tập trung đông người Trung Quốc và người nước ngoài. Không chỉ hoạt động tại Campuchia, Trang còn thường xuyên qua lại Thái Lan để mở rộng việc làm ăn.
Ít ai biết rằng, phía sau hình ảnh của một nữ doanh nhân thành đạt ấy là một hồ sơ truy nã đã được cơ quan Công an Việt Nam theo dõi suốt nhiều năm.
Theo hồ sơ của Công an TP Hải Phòng, Đào Thị Trang, SN 1994, trú tại số 78 Hai Bà Trưng, phường Lê Chân, là người thành lập và điều hành Công ty TNHH TCS Education, có trụ sở tại số 113A Hoàng Minh Thảo. Công ty đăng ký hoạt động trong lĩnh vực tư vấn du học, đào tạo ngoại ngữ và xuất khẩu lao động.
Từ cuối năm 2018, công ty này ký nhiều hợp đồng tư vấn du học, xuất khẩu lao động Hàn Quốc nhưng không thực hiện cam kết. Quá trình điều tra xác định doanh nghiệp đã thu của hơn 50 người số tiền khoảng 2,5 tỷ đồng có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản. Khi vụ án bị khởi tố, Đào Thị Trang nhanh chóng bỏ trốn khỏi địa phương và bị truy nã.
Nếu Đào Thị Trang tạo dựng cho mình hình ảnh một nữ doanh nhân thành đạt tại Campuchia thì ở nước bạn Lào, một đối tượng truy nã khác của Hải Phòng cũng đã sống dưới lớp vỏ bọc mới suốt gần ba thập kỷ.
Đó là Nguyễn Thị Kim Oanh, SN 1957, nguyên cán bộ tín dụng Ngân hàng Công thương Ngô Quyền. Năm 1998, Oanh bị khởi tố vì liên quan đến vụ tham ô tài sản gây thiệt hại lớn cho ngân hàng. Ngay sau khi hành vi bị phát hiện, đối tượng bỏ trốn khỏi Việt Nam.
Ba mươi năm là quãng thời gian đủ dài để một người xây dựng cuộc sống mới, thay đổi các mối quan hệ xã hội và khiến nhiều người tin rằng quá khứ đã bị bỏ lại phía sau. Tại Viêng Chăn, Nguyễn Thị Kim Oanh sử dụng giấy tờ giả, mang quốc tịch Lào, lập gia đình và sinh sống như một công dân bình thường.
Đào Thị Trang hay Nguyễn Thị Kim Oanh đều có điểm chung là tìm cách hòa lẫn vào cộng đồng nơi đất khách, tạo dựng thân phận mới nhằm che giấu tung tích. Trong suốt nhiều năm, các đối tượng này gần như không lọt vào tầm chú ý của cơ quan chức năng sở tại. Tuy nhiên, đằng sau những vỏ bọc tưởng chừng hoàn hảo ấy là cuộc truy tìm chưa bao giờ dừng lại của lực lượng Công an Việt Nam.
Và những chuyến “tầm nã” xuyên biên giới
Nhắc lại những hồ sơ truy nã xuyên biên giới, Thượng tá Vũ Thị Lan Hương, Đội trưởng Đội Điều tra, Phòng An ninh điều tra Công an TP Hải Phòng cho biết, mỗi lần đối tượng thay đổi nơi cư trú là một lần cán bộ điều tra phải chắp nối lại những mảnh ghép thông tin tưởng chừng rời rạc.
“Có khi dấu vết vừa được xác minh thì đối tượng đã rời đi. Có khi thông tin tưởng như chính xác lại dẫn đến ngõ cụt. Trong những vụ việc như vậy, điều tra viên phải thật sự kiên trì. Mỗi thông tin về nơi ở, công việc, số điện thoại hay các mối quan hệ đều phải được kiểm chứng. Có những chi tiết rất nhỏ nhưng lại mở ra hướng đi mới cho cả quá trình truy tìm”, Thượng tá Hương chia sẻ.
Chính từ sự kiên trì ấy của các trinh sát, hành trình lẩn trốn của Đào Thị Trang cuối cùng cũng phải khép lại. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa Phòng An ninh điều tra Công an TP Hải Phòng, Cơ quan đại diện Bộ Công an Việt Nam tại Campuchia và lực lượng chức năng sở tại, đối tượng đã bị phát hiện và bắt giữ tại Sihanoukville.
Còn đối với Nguyễn Thị Kim Oanh, hồ sơ truy nã kéo dài gần 30 năm chưa bao giờ bị lãng quên. Sau quá trình xác minh, lực lượng chức năng xác định chính xác nơi cư trú của đối tượng tại Viêng Chăn. Phòng An ninh điều tra Công an TP Hải Phòng phối hợp với Cơ quan đại diện Bộ Công an Việt Nam tại Lào và lực lượng chức năng sở tại tổ chức bắt giữ, di lý đối tượng về Việt Nam an toàn.
Theo Thượng tá Vũ Thị Lan Hương, điều đặc biệt trong công tác truy nã là có những hồ sơ kéo dài qua nhiều thế hệ cán bộ điều tra. Người tiếp nhận hôm nay có thể không phải người trực tiếp thụ lý vụ án từ đầu, nhưng trách nhiệm truy tìm đối tượng luôn được tiếp nối.
“Có những vụ việc kéo dài hàng chục năm nhưng hồ sơ truy nã chưa bao giờ được khép lại. Chỉ cần còn một tia hy vọng, chúng tôi vẫn tiếp tục xác minh và truy tìm”, nữ điều tra viên Vũ Thị Lan Hương chia sẻ.
Không phải mọi cuộc truy tìm đều kết thúc bằng một cuộc bắt giữ. Có những trường hợp, thành công lại đến từ công tác vận động, thuyết phục để người phạm tội tự nguyện trở về. Nhắc đến điều này, Thượng tá Vũ Thị Lan Hương kể về trường hợp Nguyễn Thế Nguyên, trú tại xã Tân Minh, TP Hải Phòng, là đối tượng bị truy nã về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”. Sau khi thực hiện hành vi phạm tội, Nguyên xuất cảnh sang Nhật Bản và tìm cách lẩn trốn.
Theo Thượng tá Hương, đối với các đối tượng đang sinh sống ở nước ngoài, công tác vận động đầu thú có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. “Chúng tôi luôn xác định gia đình là cầu nối hiệu quả nhất. Khi người thân hiểu được chính sách khoan hồng của pháp luật và đồng hành cùng lực lượng Công an thì khả năng vận động thành công sẽ cao hơn rất nhiều”, Thượng tá Hương nói.
Từ nhận thức đó, nhiều lần cán bộ Phòng An ninh điều tra tìm gặp gia đình Nguyên. Không chỉ tuyên truyền pháp luật, các điều tra viên còn phân tích những hệ lụy của việc tiếp tục lẩn trốn, đồng thời giải thích rõ các quy định của pháp luật đối với người tự nguyện đầu thú.
Sự kiên trì ấy cuối cùng đã mang lại kết quả. Thông qua những cuộc trò chuyện với gia đình và sự động viên của bố mẹ, Nguyễn Thế Nguyên dần thay đổi nhận thức. Tháng 5/2026, đối tượng chủ động liên hệ với gia đình, bày tỏ nguyện vọng trở về Việt Nam và sau đó đến cơ quan Công an đầu thú.
Nhìn lại những câu chuyện về Đào Thị Trang, Nguyễn Thị Kim Oanh hay Nguyễn Thế Nguyên, Thượng tá Vũ Thị Lan Hương cho rằng, mỗi vụ việc có hoàn cảnh khác nhau, phương thức lẩn trốn khác nhau nhưng các đối tượng đều xuất phát từ một suy nghĩ sai lầm rằng chỉ cần ra nước ngoài là có thể thoát khỏi sự truy tìm của pháp luật.
Thế nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Sự phát triển của công nghệ, dữ liệu xuất nhập cảnh, hợp tác quốc tế cùng sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng đang khiến không gian lẩn trốn của tội phạm ngày càng bị thu hẹp. Quan trọng hơn, phía sau mỗi hồ sơ truy nã luôn có những cán bộ điều tra âm thầm lần theo từng manh mối, kiên trì theo đuổi đến cùng…
