Cái nôi đào tạo và rèn luyện
Cách đây 61 năm, tháng 8/1965, giữa những ngày đế quốc Mỹ tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc, Cục Ngoại tuyến, Bộ Công an đã sơ tán về thôn Ba Nhà, xã Yên Sơn, huyện Quốc Oai (nay là thôn Quảng Yên, xã Quốc Oai, TP Hà Nội) để học tập, làm việc. Với sự bao bọc, giúp đỡ của chính quyền và nhân dân địa phương, trải qua 16 năm (1965-1981), Cục đã tổ chức 14 khóa đào tạo trinh sát, hàng chục lớp bồi dưỡng chính trị, kỹ thuật, quân sự, võ thuật cho hàng nghìn lượt trinh sát của lực lượng Ngoại tuyến.
Đại tá Nguyễn Minh Thi, nguyên Trưởng phòng Tham mưu, Cục Ngoại tuyến từng là học viên khoá đào tạo trinh sát ngoại tuyến đầu tiên có mặt ở đất Ba Nhà. Những năm tháng học tập và gắn với bà con nơi đây luôn là một phần đáng nhớ trong kí ức của người lính già.
“Đêm 26/9/1966, chúng tôi đặt chân tới thôn Ba Nhà - mảnh đất hiền hoà bên bờ sông Đáy để bước vào khóa đào tạo trinh sát đầu tiên. Dù đêm đã về khuya nhưng người dân vẫn chờ đợi chúng tôi như chờ đón con em của mình đi xa về. Những bát nước chè xanh nóng hổi, những bắp ngô, củ sắn thơm vị quê hương của bà con, cái bắt tay thân thiết đã làm tan đi sự mệt nhọc của những người lính vừa trải qua cuộc hành quân dài. Những ngày được sống giữa lòng dân thôn Ba Nhà hiền hậu, tình cảm, chúng tôi như được sống ở chính nhà mình, vượt qua khó khăn, quyết tâm học tập, rèn luyện”, Đại tá Nguyễn Minh Thi nhớ lại.
Ngày ấy, cơ sở vật chất còn đơn sơ với nhà vách đất nằm thấp thoáng bên rặng chuối, khóm tre. Đình Ba Nhà là phòng học, sân đình là thao trường tập luyện. Lúc ấy, thôn chỉ có khoảng hai chục nóc nhà, đời sống của nhân dân còn nhiều khó khăn nhưng chính quyền và nhân dân nơi đây đã hết lòng cưu mang giúp đỡ, nhường nơi ăn chốn ở để các học viên có điều kiện học tập, rèn luyện.
Ngoài giờ học, các học viên cũng hoà mình với nhịp sống của bà con. Những buổi lao động giúp người dân gặt lúa, trồng khoai; những đêm liên hoan văn nghệ giữa nhà trường và địa phương khiến tình quân dân càng thêm gắn bó. Ngày đó, người dân không có nước ăn, phải ăn nước sông Đáy nên khi học viên về đông, phải đào thêm giếng để có nước dùng. Giếng nước đó vẫn còn đến ngày nay, cách đình Ba Nhà không xa, nhắc nhớ một thời học tập và rèn luyện. Mỗi khi các học viên kết thúc khoá học trở về các đơn vị công tác, bà con lưu luyến tiễn chân cả một đoạn đường dài.
Từ mái đình Ba Nhà, lớp lớp học viên trinh sát ngoại tuyến đã lên đường bảo vệ Tổ quốc, tăng cường chi viện chiến trường miền Nam, bảo vệ biên giới phía Bắc và làm nghĩa vụ quốc tế cao cả; cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Nhiều đồng chí đã lập nhiều chiến công xuất sắc, tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của lực lượng CAND nói chung, lực lượng Ngoại tuyến nói riêng. Nhiều đồng chí từ đây đã trưởng thành, trở thành những tướng lĩnh, sỹ quan cao cấp của lực lượng CAND.
Trên trận tuyến thầm lặng và vinh quang, những cán bộ Ngoại tuyến luôn dũng cảm, sáng tạo, tận tụy, trách nhiệm, tổ chức triển khai đồng bộ, hiệu quả các hoạt động nghiệp vụ, kết hợp hài hòa cả đấu trí và đấu lực; sẵn sàng vượt mọi khó khăn, nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, xứng đáng là một trong những “lực lượng trung thành, dũng cảm nhất của CAND”.
Trong đó có những nhiệm vụ rất quan trọng, đột xuất được lãnh đạo Bộ Công an tin tưởng giao; lập nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc đi vào lịch sử Ngành Công an, góp phần to lớn vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Học viên các khoá trinh sát đã cùng bao thế hệ cán bộ Ngoại tuyến viết lên những trang vàng của lịch sử lực lượng Ngoại tuyến và Cục Ngoại tuyến anh hùng.
Tình quân dân gắn bó
Những ngày thu lịch sử, người lính ngoại tuyến trở về mảnh đất Ba Nhà - “địa chỉ đỏ” ghi dấu những trang sử vàng của đơn vị. Nơi sân đình xanh mát bóng cây, nghe các cụ già kể về nguồn gốc cái tên của mảnh đất này. Trước kia, vùng bãi ven sông Đáy vắng vẻ, cây cối um tùm, ít người qua lại. Ngày đầu, chỉ có ba gia đình sinh sống, nên mới gọi là xóm Ba Nhà là vì thế. Nhưng cũng chính những điều kiện tự nhiên nơi đây đã tạo nên những nét khác biệt và được chọn lựa là nơi sơ tán của Cục Ngoại tuyến.
Thời gian trôi đi, Ba Nhà hôm nay đã có nhiều đổi mới, nhân khẩu đông đúc hơn, nhà cửa khang trang, đường làng ngõ xóm thoáng đãng sạch sẽ. Các cháu học sinh có trường học to đẹp, người cao tuổi có sân tập luyện thể thao, đình làng được tôn tạo uy nghiêm là nơi sinh hoạt tâm linh của cộng đồng.
Để ghi dấu ấn tại mảnh đất Ba Nhà, ngày 10/10/2016, Cục Ngoại tuyến (khi đó thuộc Tổng cục An ninh, Bộ Công an) đã dựng bia lưu niệm tại đình Ba Nhà để lưu lại truyền thống đoàn kết gắn bó keo sơn giữa Cục Ngoại tuyến với cán bộ nhân dân trong thôn.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, đã có biết bao nhiêu lần trở lại, tình cảm của nhân dân dành cho những người lính ngoại tuyến vẫn vẹn nguyên. Mỗi khi trở lại thăm Ba Nhà, gặp lại người dân, những học viên năm nào vẫn cất tiếng gọi: “Thầy ơi, u ơi còn nhớ con không”, nghe thân tình và gắn bó. Mỗi cán bộ chiến sĩ Cục Ngoại tuyến luôn nhận thức sâu sắc bài học “Lòng dân”, “Lấy dân làm gốc”, “Gần dân nhất”, lấy sự tin yêu của nhân dân làm điểm tựa vững chắc nhất trong mọi công tác.
Thay mặt đơn vị, Đại tá Hoàng Khắc Lương, Phó Cục trưởng Cục Ngoại tuyến đã nói với bà con những lời xúc động: “Mỗi chiến công xuất sắc tô thắm truyền thống anh hùng của Cục Ngoại tuyến hôm nay đều mang tình yêu thương và sự đùm bọc, tình cảm gắn bó keo sơn, sự giúp đỡ tận tình của chính quyền và nhân dân thôn Ba Nhà. Tình nghĩa ấy là di sản tinh thần vô giá trong truyền thống vẻ vang, anh hùng của lực lượng Ngoại tuyến”.
