Đằng sau quyết định đóng cửa nhà máy điện hạt nhân của Iran

Theo Hãng tin AP, ngày 20-6, Truyền hình Quốc gia Iran tường thuật nhà máy điện hạt nhân duy nhất của Iran vừa phải đóng cửa khẩn cấp tạm thời, nhưng không rõ lý do là gì.

Ông Gholamali Rakhshanimehr, một quan chức thuộc Công ty điện quốc gia Tavanir, cho biết nhà máy điện hạt nhân Bushehr đã bắt đầu đóng cửa hôm 19-6 và tình trạng này sẽ kéo dài "3 tới 4 ngày". Ông cảnh báo vụ việc này có thể dẫn đến tình trạng cúp điện, nhưng không nêu chi tiết.

Quyết định bắt buộc

Đây là lần đầu tiên Iran đóng cửa khẩn cấp nhà máy điện hạt nhân trên. Nhà máy này nằm ở thành phố cảngBushehr, miền Nam Iran, bắt đầu hoạt động vào năm 2011 với sự hỗ trợ từ Nga.

Hồi tháng 3, ông Mahmoud Jafari, một quan chức về hạt nhân của Iran, cho biết nhà máy trên có thể ngừng hoạt động vì Iran không thể mua được các linh kiện và thiết bị từ Nga. Nguyên nhân là các lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào lĩnh vực ngân hàng của Iran từ năm 2018.

Trao đổi với Đài Al Jazeera, nhà nghiên cứu Abas Aslani tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược Trung Đông ở Tehran cho biết việc đóng cửa nhà máy điện hạt nhân Bushehr có thể giáng một đòn vào nguồn cung điện của Iran, vốn đã căng thẳng do vấn đề đào tiền điện tử (cryptocurrency mining). 

"Trong vụ đóng cửa này, tình trạng mất điện quan trọng hơn khía cạnh hạt nhân của nhà máy. Vì những ngày này, chúng tôi thấy được việc đào tiền điện tử đang tiêu thụ điện ở Iran và điều này trước đây từng làm cúp điện", ông Abas Aslani giải thích.

Dù giới chức Iran không thông báo rõ ràng nhưng nhiều cơ quan, tổ chức truyền thông nhận định việc vận hành nhà máy gặp khó khăn do lệnh trừng phạt của Mỹ. 

Từ năm 2018, nước Mỹ thời Tổng thống Donald Trump đã áp đặt các biện pháp hạn chế giao dịch ngân hàng đối với một số cá nhân, tổ chức nhà nước Iran. Điều này khiến nước Cộng hòa Hồi giáo gặp khó khăn trong việc chuyển tiền và các thủ tục cần thiết để mua thiết bị vận hành nhà máy. 

Các vấn đề khó khăn do các lệnh trừng phạt đối với lĩnh vực ngân hàng đã làm phức tạp thêm các nỗ lực vận hành lò phản ứng cũng như chi phí duy tu phải trả cho nhà thầu Nga. Vì vậy quyết định đóng cửa nhà máy điện hạt nhân tại Iran gần như là quyết định mang tính bắt buộc của nước này.

Quang cảnh nhà máy điện hạt nhân Bushehr.
Quang cảnh nhà máy điện hạt nhân Bushehr.

Nỗ lực hồi sinh thỏa thuận hạt nhân Iran

Kể từ khi lên nắm quyền, Tổng thống Joe Biden rất tích cực đàm phán lại Thỏa thuận hạt nhân với Iran (JCPOA)

JCPOA được cho là một thành công lớn của chính quyền Tổng thống Obama vì nó tạo điều kiện cho một cuộc đàm phán chính thức giữa các thành viên nhóm P5+1 (Anh, Pháp, Nga, Mỹ, Trung Quốc và Đức) và Iran nhằm ngăn chặn một quốc gia khác có vũ khí hạt nhân. 

Mối quan tâm này càng bức bách trong bối cảnh của Iran. Vì sau cuộc cách mạng năm 1979, người ta cho rằng Iran không thể là thành viên “câu lạc bộ hạt nhân”. 

Và nữa, mối quan hệ căng thẳng giữa Iran và các đối thủ trong khu vực như Saudi Arabia và các đồng minh của họ, đặc biệt là Israel. Sau khi trở thành Tổng thống Mỹ, ông Donald Trump đã quyết rút khỏi JCPOA vì cho rằn Thỏa thuận không đề cập đến giải pháp lâu dài để loại bỏ các thiết kế hạt nhân của Iran và cũng không đề cập đến việc phát triển tên lửa đạn đạo và hỗ trợ các nhóm dân quân ở Trung Đông. Việc áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Iran đã gây ra áp lực nội bộ đối với nước này.

Sau khi ông Joe Biden lên nắm quyền, dù đã tiến hành các cuộc đàm phán gián tiếp nhằm cứu vãn JCPOA, song cho đến nay, Mỹ và Iran vẫn đang hoài nghi lẫn nhau. Theo AFP, ngày 7-6, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết, Washington vẫn chưa chắc chắn liệu Tehran có thực sự muốn trở lại tuân thủ thỏa thuận hạt nhân hay không. 

Phát biểu tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, ông Blinken nêu rõ: "Chúng tôi đã tham gia vào các cuộc đối thoại gián tiếp và vẫn chưa rõ liệu Iran có sẵn sàng thực hiện những gì nước này cần làm để trở lại tuân thủ thỏa thuận hạt nhân hay không".

Phản ứng ngay lập tức trước tuyên bố này của người đồng cấp Mỹ, trên trang Twitter cá nhân, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif nêu rõ: "Iran vẫn chưa rõ liệu Tổng thống Mỹ Joe Biden có sẵn sàng hủy bỏ chính sách gây sức ép tối đa của cựu Tổng thống Donald Trump và ngừng gây áp lực kinh tế đối với Tehran nhằm làm đòn bẩy thương lượng hay không".

Đây không phải lần đầu tiên Ngoại trưởng Mỹ thể hiện sự hoài nghi đối với Iran liên quan đến việc tuân thủ JCPOA. Hồi cuối tháng 5 vừa qua, trả lời phỏng vấn kênh ABC News, ông Blinken cho biết: "Tôi nghĩ Iran biết điều họ cần làm để tuân thủ thỏa thuận hạt nhân. Tuy nhiên, chúng tôi chưa thấy liệu Iran có sẵn sàng và mong muốn đưa ra một quyết định để thực hiện điều đó. Đây là một phép thử và chúng tôi chưa nhận thấy câu trả lời".

Dù muốn đưa Mỹ trở lại thỏa thuận hạt nhân này nhưng Tổng thống Biden nhiều lần khẳng định, việc Washington trở lại tham gia JCPOA cần đi kèm với điều kiện Tehran phải tuân thủ trở lại các cam kết trong thỏa thuận. 

Trong khi đó, phía Iran đề nghị Mỹ gỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào nước này trước khi muốn Tehran tuân thủ trở lại các điều khoản của JCPOA. 

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh lưu ý, Tehran muốn Mỹ gỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt và không chấp nhận việc Washington gỡ bỏ lệnh trừng phạt từng phần. Cho đến nay, chưa bên nào chịu nhượng bộ trước.

Ngày 20-6 vừa qua, vòng đàm phán hạt nhân Iran tại Vienna, Áo đã phải dừng lại để các bên về nước tham vấn và có thể là lần cuối để đưa ra quyết định cuối cùng. Với Iran, đây là thời điểm khá nhạy cảm, khi người dân nước này vừa mới bầu được Tổng thống mới, theo đường lối cứng rắn.

Đỗ Tiến

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.