- Thưa ông, từng nhiều năm tham gia chấm giải báo chí, ông nhìn nhận về giải thưởng này như thế nào?
- Về tiêu chí của giải, tôi thấy đây là sự chỉ đạo đúng đắn của Ban Bí thư Trung ương Đảng và người thực hiện là Hội Nhà báo Việt
Qua chấm giải nhiều năm, tôi thấy các hội đồng từ sơ khảo đến chung khảo đánh giá tương đối công bằng, nhưng xem ra cách nhìn nhận vẫn nặng về chính trị, đa phần những bài viết phục vụ nhiệm vụ chính là chính trị lại được đặt lên hàng đầu. Đây là điều tất yếu vì số đông thành viên trong hội đồng đều là Tổng Biên tập, đều là những nhà hoạt động chính trị. Thế nhưng, điều đó lại bộc lộ hạn chế là chất nghệ thuật trong viết lách, chất văn chương của tác phẩm báo chí lại ít được chú ý tới. Chính vì vậy, vẫn còn lọt những tác phẩm báo chí đoạt giải mà tính nghệ thuật, bút pháp ít có sức thuyết phục.
- Có ý kiến cho rằng, cách phân chia giải thưởng theo quá nhiều nhóm loại hình, thể loại như hiện nay khiến giải báo chí của ta có nhiều đỉnh, nhưng đỉnh nào cũng thấp?
- Tôi thì cho rằng, cách đánh đồng hạng, đánh đồng chất lượng, tức là các nhóm thể loại đều có giải A, B, C như những năm vừa rồi là chưa hợp lý. Tất nhiên tôi không đánh giá một loạt bài viết rất công phu của cả một tập thể thì giá trị hơn một chùm tin vì giá trị của tác phẩm báo chí nhiều khi không căn cứ vào số lượng dài hay ngắn. Do đó, hội đồng chung khảo phải dựa trên tổng thể để tính toán thật kỹ, cân nhắc xem giải này của thể loại này đưa lên thì nó có sức thuyết phục hay không. Tôi thấy một loạt tin, bài, phản ánh, kể cả bình luận đoạt giải A đấy nhưng ảnh hưởng của nó trong anh em đồng nghịêp hầu như không có. Đã là thứ hạng cao thì phải được những người làm báo thừa nhận và thật sự có ảnh hưởng lớn tới đời sống xã hội.
- Giải thưởng ít được xã hội quan tâm, phải chăng là do nhà báo ta chưa giỏi hay việc chấm giải chưa khách quan?
| “Tôi cho rằng năm nay không tác phẩm báo chí nào vượt qua được loạt bài về Đặng Thùy Trâm của báo Tuổi trẻ Tp.HCM. Họ không chỉ phát hiện vấn đề hay, phóng viên giỏi mà quan trọng là đội ngũ lãnh đạo biết tổ chức bài viết công phu, nghệ thuật như một “trận” đánh lớn. Chất nhân văn sâu đậm của loạt bài đó đã thực sự lan tỏa, rung động lòng người, ảnh hưởng mạnh mẽ trong và ngoài nước. Không thể đánh đồng bất cứ một tin, một bài phản ánh, xã luận nào cùng đoạt giải A với loạt bài này.” |
- Tôi thấy một số tác phẩm sau khi từ hội đồng sơ khảo lên chung khảo thì đôi khi vẫn còn tình trạng nhìn tên để nâng lên, hạ xuống. Nghĩa là vẫn nể nang, tất nhiên không phải là nhiều. Tôi nghĩ đã là giải thưởng thì ta nên công bằng. Một người viết hay mà chưa có tên tuổi thì vẫn nên trao, còn một người là “cây đa, cây đề” trong làng báo mà viết không hay thì cũng không nên trao. Trao giải đúng với thứ hạng thì hiệu quả sẽ cao hơn, để khi lễ trao giải vào những mùa xuân, đừng để những người làm báo chạnh lòng: "Các ông ấy trao cho nhau ấy mà!". Nên tránh tình trạng những người giữ cương vị lớn trong các tờ báo lớn cứ phải giải cao nếu không đáng để giải cao. Đã chấm giải, đã thi thố thì phải là một đấu trường theo nghĩa rất đẹp của người làm báo.
Chính vì vậy, đối với Giải Báo chí toàn quốc năm nay thì ngoài quan niệm, cách nhìn nhận của tôi như trên, tôi đề nghị nên chọn từ các giải A ra một giải đặc biệt, có thể gọi là giải Vàng. Giải này phải hội tụ được các yếu tố: Sự lao động, ý tưởng, cách phát hiện của nhà báo và đặc biệt nó phải có tầm ảnh hưởng xã hội thật lớn. Giải này phải cho thật cao, có thể cho 40 - 50 triệu hoặc thấp nhất phải là 30 triệu đồng.
Một chùm ảnh cũng có thể trao giải đặc biệt nếu nó làm chấn động xã hội, có tính chất công phá. Ví dụ loạt ảnh chiến tranh của các hãng phương Tây, sống muôn đời thì phải dành cho nó những giải thưởng hết sức đặc biệt. Chúng ta không thể đánh đồng ở chỗ này được, không thể phong trào ở chỗ này được! Nhưng không nhất thiết năm nào cũng phải có giải đặc biệt (nếu thật sự không có), nhưng cố gắng tìm một giải đặc biệt nếu nó có tính chính trị, ảnh hưởng xã hội tích cực sâu sắc, rộng lớn. Tôi nhấn mạnh "tính chính trị" chứ không phải là bài viết đúng chính trị, vì đã là báo chí của Đảng thì báo nào cũng phải đúng chính trị, đúng quan điểm, đường lối. Đó là mồ hôi, là xương máu, nhiều khi nhà báo phải đánh đổi mạng sống mới có được loạt bài như thế. Như thế sẽ tạo được sự công bằng.
- Quan điểm của ông có nhiều điểm "vênh" với Ban giám khảo. Liệu ông có làm theo quan điểm riêng của mình trong khi chấm cụ thể?
- Dám chứ! Và tôi mong muốn BCH mới, đặc biệt là các đồng chí Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng chấm giải lần này phải có cái đột phá, trước hết là phải có cách nhìn mới, quan điểm mới, phương thức thực hiện mới, nghĩa là phải thay đổi tư duy. Tóm lại là để tiền Nhà nước đổ ra cho giải này có hiệu quả, kích thích, thu hút được anh em làm báo. Quan niệm của tôi, báo chí là phải mới, vậy giải báo chí cũng phải có cách làm mới. Những người trong Hội đồng số đông là thành viên cũ - nhưng lại đòi hỏi một tư duy mới, thì đây là một vấn đề hết sức khó khăn. Trừ đồng chí Chủ tịch là người mới nhưng đồng chí có mới hay không lại là chuyện khác!
- Xin cảm ơn ông!
