Đổi mới chính sách văn hóa: Lấy con người làm trung tâm, kiến tạo động lực phát triển

Đổi mới chính sách văn hóa phải bắt đầu từ con người và hướng tới con người. Thành công của chính sách được thể hiện ở việc mỗi người dân có thêm cơ hội hưởng thụ văn hóa, mỗi người sáng tạo được khích lệ cống hiến, mỗi giá trị văn hóa được gìn giữ và lan tỏa.

Đây là khẳng định của Uỷ viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Nguyễn Huy Dũng tại Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hóa 1986–2026: Những vấn đề lý luận và thực tiễn”.

Đổi mới cách tiếp cận để văn hóa phát huy vai trò dẫn dắt

Hội thảo do Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Bộ VHTTDL tổ chức vào ngày 18/11 tại Hà Nội, hướng tới kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, nhằm góp phần tổng kết và đánh giá chặng đường 40 năm đổi mới tư duy, hoạch định và thực thi chính sách văn hóa của Đảng và Nhà nước.

1794978315053-9058993373156277535-g2352565859713531138-8752136a2d442ce77313789a18b4b996.jpg
Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, 40 năm đổi mới khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển đất nước. Từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, Nghị quyết 33 đến Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, tư duy về văn hóa ngày càng được phát triển, đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển.

Theo Thứ trưởng Bộ VHTTDL, hiện nay, cả nước có hơn 40.000 di tích, gần 70.000 di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê; các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 5% GDP. Những bộ phim Việt doanh thu hàng trăm tỷ đồng cho thấy tiềm năng chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức mạnh kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia.

Tuy nhiên, chúng ta cần nhìn thẳng vào 4 vấn đề: nguồn lực đầu tư chưa tương xứng; chính sách liên ngành thiếu đồng bộ; cơ hội thụ hưởng văn hóa còn chênh lệch; trí tuệ nhân tạo và các nền tảng xuyên biên giới đặt ra thách thức mới về bản sắc, chủ quyền văn hóa và quyền tác giả.

1794978320098-9058993373156277535-g2352565859713531138-1071441a9fe74bb9130e1c4d37c77f0a.jpg
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn tham luận về đổi mới mô hình phát triển văn hoá trong kỷ nguyên mới.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đồng thời đề nghị hội thảo tập trung vào 3 nội dung trọng tâm: đánh giá chính sách bằng kết quả thực tế; đề xuất giải pháp tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực; xây dựng chính sách văn hóa phù hợp với thời đại số.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, những người thực hành văn hóa cùng đánh giá, phân tích, trao đổi nhằm làm rõ những thành tựu nổi bật, chỉ ra các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế tài chính, nguồn lực, những thách thức mới đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế.

Nhiều ý kiến đã cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn, đề xuất các giải pháp chiến lược, kiến nghị hoàn thiện thể chế, chính sách văn hóa trong kỷ nguyên mới.

Tham luận về đổi mới mô hình phát triển văn hoá trong kỷ nguyên mới, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, đó không chỉ là đổi mới cách quản lý một lĩnh vực, mà là đổi mới cách chúng ta phát triển đất nước — để văn hóa hiện diện ngay trong mục tiêu, động lực và cách thức phát triển.

1794978334899-9058993373156277535-g2352565859713531138-a7c65247ae05b3e74b2c3820f1036f5e.jpg
TS Ngô Phương Lan kiến nghị nhiều giải pháp thiết thực để phát triển công nghiệp điện ảnh.

Làm được điều này, theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, văn hóa phải được đặt trong lòng của mô hình phát triển, không chỉ là phần việc làm thêm sau khi đã phát triển kinh tế. Cần phải chuyển từ tư duy Nhà nước làm thay sang Nhà nước kiến tạo một hệ sinh thái để mọi sức sáng tạo được đánh thức. Di sản phải được gìn giữ như một mạch sống, đồng thời phải chuyển hóa bản sắc thành năng lực sáng tạo và sức mạnh mềm quốc gia. Phải làm chủ không gian số và bảo vệ chủ quyền văn hóa trong môi trường số.

Chính sách phải mở đường cho sáng tạo và phát triển

Nhấn mạnh điều quan trọng nhất là thành công của đổi mới văn hóa phải được đo bằng sự thay đổi trong cuộc sống và hạnh phúc của con người, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, khi văn hóa thực sự trở thành nền tảng, nguồn lực, động lực và hệ điều tiết, chúng ta không chỉ xây dựng một nền văn hóa mạnh hơn mà đang kiến tạo một Việt Nam tự cường hơn, sáng tạo hơn, nhân văn hơn, hạnh phúc hơn.

1794978334922-9058993373156277535-g2352565859713531138-00ca19a165687ecd0feea8b64c3aa36b.jpg
1794978334917-9058993373156277535-g2352565859713531138-56f9bb17b7483f116ab94ffc156985b7.jpg
1794978334910-9058993373156277535-g2352565859713531138-2c1efb8fff8480bb6f8ee17d49dc0109.jpg
1794978320117-9058993373156277535-g2352565859713531138-da1a395716e28ee61d6fa8fa5a7a3126.jpg
Hội thảo có sự tham gia của đông đảo nhà quản lý, chuyên gia, người hoạt động văn hoá, nghệ thuật.

Tham luận riêng về lĩnh vực điện ảnh, TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam chỉ rõ nhiều thành tựu cũng như những bất cập nhìn từ quản lý nhà nước và cơ chế, chính sách.

TS Ngô Phương Lan đã đề xuất 7 hướng ưu tiên nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp điện ảnh. Đó là đầu tư vào phát triển dự án và kịch bản trước khi tăng quy mô sản xuất; phát triển nhiều dòng phim với cơ chế hỗ trợ phù hợp; dùng nguồn lực Nhà nước để tạo nền tảng và chia sẻ rủi ro; mở rộng cơ hội tiếp cận khán giả và làm minh bạch thị trường; đưa phim Việt ra quốc tế bằng kế hoạch từ khi bắt đầu dự án; phát triển dịch vụ sản xuất phim theo nhu cầu thực tế; biến liên hoan phim thành nơi tạo ra dự án và giao dịch.

Đối với lĩnh vực mỹ thuật, hoạ sĩ Đào Quốc Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam đề nghị: cần cụ thể hóa các chủ trương lớn thành chương trình phát triển mỹ thuật có mục tiêu và nguồn lực; bảo đảm quỹ đất và không gian hoạt động ổn định cho các thiết chế mỹ thuật; đổi mới cơ chế đầu tư và hợp tác công tư trong lĩnh vực mỹ thuật; hoàn thiện cơ chế đặt hàng, tài trợ và hỗ trợ sáng tác; phát triển thị trường mỹ thuật minh bạch, bảo vệ quyền tác giả, giá trị tác phẩm; tăng cường vai trò của Hội Mỹ thuật Việt Nam và các tổ chức nghề nghiệp.

1794978315057-9058993373156277535-g2352565859713531138-ff88ff30ce981a5b8e6b436a9892514d.jpg
Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hóa 1986–2026: Những vấn đề lý luận và thực tiễn”.

Phát biểu tổng kết hội thảo, nhà báo Hoàng Hà, Tổng biên tập Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật cho biết, 35 tham luận gửi về Ban tổ chức cùng các ý kiến trao đổi tại hội thảo đã tập trung phân tích, luận giải và làm sáng tỏ các bước phát triển toàn diện, sâu sắc tư duy lý luận của Đảng về văn hóa trong 40 năm đổi mới.

Hội thảo đánh giá toàn diện thực tiễn thực thi chính sách, làm rõ các thành tựu nổi bật, thẳng thắn chỉ ra những bất cập và đề xuất các giải pháp chiến lược và đột phá chính sách nhằm hoàn thiện thể chế trong kỷ nguyên mới.

Các chuyên gia nhấn mạnh quan điểm lấy con người làm trung tâm của mọi chính sách phát triển văn hóa, cần chú trọng xây dựng nguồn nhân lực cán bộ văn hoá cơ sở và tiếp tục hoàn thiện xây dựng các luật chuyên ngành như các lĩnh vực văn học, nghệ thuật, bản quyền tác giả… Ban tổ chức sẽ tổng hợp các ý kiến, báo cáo Bộ VHTTDL, góp phần hoàn thiện chính sách văn hoá.

N.Hoa

Các tin khác

Khiêu vũ thể thao Công an nhân dân nhận "cơn mưa vàng"

Khiêu vũ thể thao Công an nhân dân nhận "cơn mưa vàng"

Tính đến 16h ngày 17/11, các vận động viên Công an nhân dân (CAND) đã giành tổng cộng 13 huy chương, gồm 7 Huy chương Vàng, 4 Huy chương Bạc và 2 Huy chương Đồng tại môn Khiêu vũ thể thao, Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X - 2026.

Đà Nẵng lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết từ giá trị văn hóa

Đà Nẵng lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết từ giá trị văn hóa

Từ ngày 18 đến 24/11 tới, TP Đà Nẵng tổ chức Tuần Văn hóa – Đại đoàn kết dân tộc năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa văn hóa – Sức mạnh đại đoàn kết”. Hàng loạt hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và trải nghiệm di sản được triển khai rộng khắp thành phố, tạo không gian giao lưu, gắn kết cộng đồng, đồng thời góp phần tôn vinh, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc.

Travel Awards 2026 tôn vinh những dấu ấn tiên phong du lịch Việt

Travel Awards 2026 tôn vinh những dấu ấn tiên phong du lịch Việt

Ngày 17/11, Báo VnExpress và Công ty Cổ phần Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch – Travel Awards 2026. Đây là mùa đầu tiên của chương trình nhằm tìm kiếm, ghi nhận và tôn vinh những dấu ấn nổi bật trong sự phát triển của du lịch Việt Nam.

Lễ hội Đèn lồng quốc tế thắp sáng sắc màu di sản Hội An

Lễ hội Đèn lồng quốc tế thắp sáng sắc màu di sản Hội An

Lễ hội Đèn lồng quốc tế Hội An 2026 quy tụ 12 thành phố trong nước và quốc tế, với hơn 30 cụm đèn lồng nghệ thuật được chế tác từ những chất liệu độc đáo, hứa hẹn trở thành điểm nhấn văn hóa, nghệ thuật hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế đến với đô thị di sản.

Hà Nội hội tụ sắc màu văn hóa trong ngày hội lớn

Hà Nội hội tụ sắc màu văn hóa trong ngày hội lớn

Từ diễu hành di sản, trình diễn nghệ thuật, giới thiệu làng nghề đến những trải nghiệm văn hóa ứng dụng công nghệ hiện đại, Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026 hứa hẹn tạo nên một không gian văn hóa đa sắc màu, nơi những giá trị truyền thống được tôn vinh, tiếp nối và lan tỏa trong nhịp sống đương đại.

Liên hoan Phim châu Âu 2026: 25 năm kết nối văn hóa qua màn ảnh rộng

Liên hoan Phim châu Âu 2026: 25 năm kết nối văn hóa qua màn ảnh rộng

Liên hoan phim châu Âu (EUFF) chính thức trở lại với phiên bản đặc biệt đánh dấu cột mốc 25 năm tổ chức tại Việt Nam. Diễn ra từ 19/11 đến 7/12/2026 tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, cũng như qua một tuyển chọn trực tuyến, EUFF 2026 sẽ là một bữa tiệc điện ảnh châu Âu thực sự với 18 ngày liên tục trình chiếu 34 bộ phim với đa dạng phong cách và sắc thái điện ảnh.

Khai mạc Tuần chiếu phim cách mạng trong Công an nhân dân

Khai mạc Tuần chiếu phim cách mạng trong Công an nhân dân

Tối 16/11, Tuần chiếu phim cách mạng trong CAND năm 2026 đã chính thức khai mạc tại trụ sở Bộ Tư lệnh Cảnh vệ, Hà Nội, mở đầu cho chuỗi hoạt động của tuổi trẻ toàn lực lượng Công an nhân dân (CAND) hưởng ứng Ngày Văn hoá Việt Nam.