Năm nay, thực hiện Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước trong điều kiện dịch COVID-19 đang diễn biến hết sức phức tạp, để đảm bảo cho tất cả các phạm nhân đều được về nơi cư trú an toàn, Bộ Công an đã có kế hoạch chi tiết, cụ thể. Để bạn đọc hiểu rõ hơn về Đặc xá năm 2021 và những nỗ lực của Bộ Công an thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước, giúp đỡ người được đặc xá tái hoà nhập cộng đồng, phóng viên Báo CAND đã phỏng vấn Thiếu tướng Lê Quốc Hùng, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an, Uỷ viên Thường trực Hội đồng Tư vấn đặc xá năm 2021; Trưởng Ban chỉ đạo Đặc xá Bộ Công an về các vấn đề này.
Phóng viên: Đặc xá là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước nước ta, xin đồng chí Thứ trưởng cho biết, so với những đặc xá lần trước, đặc xá lần này có gì mới?
Thứ trưởng Lê Quốc Hùng: Đặc xá năm 2021 được diễn ra trong bối cảnh rất đặc biệt. Thứ nhất, nước ta vừa chứng kiến những sự kiện chính trị đặc biệt trọng đại. Đó là, Đại hội Đảng các cấp và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII, bầu cử HĐND các cấp và Quốc hội khoá XV được tổ chức thành công. Bên cạnh đó, Đặc xá năm nay diễn ra trong bối cảnh dịch COVID-19 diễn biến hết sức phức tạp, nhất là các tỉnh phía Nam, đòi hỏi phải có những quyết tâm rất cao, hành động rất quyết liệt mới tổ chức thực hiện thành công được.
Năm nay cũng là lần đầu tiên thực hiện Luật Đặc xá năm 2018 nên có rất nhiều điểm mới, trong đó, yêu cầu về thời gian gấp rút hơn; yêu cầu công khai, dân chủ, công bằng, đúng đối tượng, đúng pháp luật, vừa chấp hành nghiêm quy định của Đảng về điều tra, truy tố, xét xử các vụ án đối tượng thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng theo dõi, chỉ đạo và các vụ án mà dư luận đặc biêt quan tâm. Để làm được đồng thời 2 nhiệm vụ này, phải mất rất nhiều thời gian, công sức.
Cho đến nay đã đảm bảo được tiến độ đề ra, đảm bảo đúng quy định pháp luật và đồng thời cũng đảm bảo tuyệt đối an toàn về phòng, chống dịch COVID-19. Phải nói rằng, đây là một quyết tâm về mặt chính trị rất lớn của lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta trong lúc rất khó khăn, tình hình dịch bệnh diễn biến ngày càng phức tạp nhưng chúng ta vẫn quyết tâm thực hiện được công việc có ý nghĩa, thể hiện tính nhân văn, nhân đạo của chế độ, của Đảng, của Nhà nước ta.
Phóng viên: Đề nghị đồng chí Thứ trưởng cho biết, công tác đặc xá năm nay đã tiến hành như thế nào để đảm bảo nghiêm túc, công khai, chặt chẽ, công bằng, đúng quy định của pháp luật?
Thứ trưởng Lê Quốc Hùng: Theo quy định của Luật Đặc xá và các quy định của pháp luật thì việc tổ chức lập hồ sơ đặc xá được tiến hành rất dân chủ, công khai minh bạch, triển khai từ dưới lên. Cụ thể, việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá được tiến hành từ cơ sở giam giữ, cơ sở cải tạo của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng. Phạm nhân được đề nghị đặc xá phải trải qua bình xét thi đua từ tổ, đội phạm nhân. Phạm nhân phải được xếp loại thi đua liên tục đạt loại khá trở lên mới được đưa vào danh sách đề nghị đặc xá. Quy trình xét duyệt các đối tượng được đặc xá công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật.
Ngoài ra, khi có Quyết định đặc xá, Văn phòng Chủ tịch nước đã phối hợp với Bộ Công an, Bộ Ngoại giao và các cơ quan chức năng đã tổ chức họp báo quốc tế công khai Quyết định đặc xá này. Tiêu chuẩn, điều kiện đặc xá được công khai niêm yết tại các địa điểm công cộng, cơ sở giam giữ, trên báo chí, tạo điều kiện thuận lợi cho các phạm nhân và người nhà phạm nhân tham khảo, so sánh, đối chiếu và thực hiện.
Phóng viên: Công tác đặc xá của chúng ta đang được tiến hành rất chặt chẽ, công khai, nghiêm túc. Đến thời điểm này chúng ta đã đạt được những kết quả như thế nào thưa đồng chí?
Thứ trưởng Lê Quốc Hùng: Đợt đặc xá lần này được triển khai trong bối cảnh rất đặc biệt, dịch COVID-19 đang diễn biến rất phức tạp, các loại phương tiện đi lại đều bị tạm dừng nên việc tổ chức cho các tổ liên ngành đến các cơ sở giam giữ để thẩm tra, so sánh, đối chiếu hồ sơ gặp rất nhiều khó khăn. Mặt khác, việc đưa phạm nhân về nơi cư trú, nhất là những nơi đang thực hiện giãn cách xã hội cũng cần được tính toán thực hiện thống nhất, vừa chấp hành nghiêm pháp luật vừa đảm bảo yêu cầu phòng, chống dịch.
Phóng viên: Đợt này có nhiều phạm nhân người nước ngoài cũng được đề nghị đặc xá, đề nghị đồng chí cho biết, quy định về đặc xá cho người nước ngoài có khác người Việt Nam hay không? Để tổ chức đặc xá cho người nước ngoài, Bộ Công an đã chuẩn bị những gì?
Thứ trưởng Lê Quốc Hùng: Phạm nhân mang Quốc tịch nước ngoài được đối xử bình đẳng như những phạm nhân mang quốc tịch Việt Nam. Chúng tôi đã chủ động trao đổi với Bộ Ngoại giao để Bộ Ngoại giao có trao đổi cụ thể với các Đại sứ quán, Tổng lãnh sự quán, các cơ quan ngoại giao của các nước có phạm nhân được đặc xá để chủ động có kế hoạch đón tiếp, tiếp nhận người được đặc xá sớm xuất cảnh đoàn tụ với gia đình và đảm bảo an toàn trong phòng, chống dịch bệnh COVID-19.
Phóng viên: Đồng chí cho biết, sau khi được đặc xá trở về, làm thế nào để phạm nhân có thể tái hoà nhập cộng đồng?
Thứ trưởng Lê Quốc Hùng: Trên cơ sở các quy định của pháp luật, Bộ Công an đã có chỉ đạo cho Công an các địa phương khi tiếp nhận người được đặc xá trở về phải cấp các loại giấy tờ tuỳ thân như CCCD, nhập hộ khẩu. Phối hợp với các tổ chức chính trị, xã hội ở địa phương đưa họ vào danh sách ưu tiên để học nghề, tạo cơ hội việc làm, sớm ổn định cuộc sống. Đây là việc làm thường xuyên từ trước đến nay của lực lượng CAND, nay tiếp tục quán triệt triển khai chặt chẽ, nghiêm túc hơn.
Từ trước đến nay, chúng ta đã tổ chức được 7 cuộc đặc xá cho hơn 80 nghìn phạm nhân nhưng tỷ lệ tái phạm tội của người được đặc xá là rất thấp so với các quốc gia khác và ngày càng thấp. Trong số hơn 80 nghìn phạm nhân được đặc xá, chỉ có 1,18% người được đặc xá tái phạm tội.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí Thứ trưởng!
